Heima er bezt - 01.09.1998, Blaðsíða 19

Ég stóð lengst af í stýrishúsinu hjá
Guðmundi. Við töluðum lítið saman,
vorum enn ókunnugir hvor öðrum og
ekki vildi ég trufla hann við stjórn
bátsins. Ég bar virðingu fyrir þessum
manni, sem hafði lent í hrakningun-
um á vélbátnum Kristjáni í febrúar
árið 1940, og sem hafði, ásamt skips-
félögum sínum, unnið ótrúlegt afrek
með því að ná landi eftir nærri
tveggja vikna hrakninga í vondu
veðri. En þegar ég ávarpaði hann,
mætti ég ljúfmannlegu viðmóti, sem
var honum eiginlegt.
Guðmundur sagði mér að við
venjulegar aðstæður tæki ferðin frá
Reykjavík að áfangastað í Hvalfirði,
þrjá til Qóra tíma. Við höfðum Akra-
nes á vinstri hönd og síðan var stefn-
an tekin inn Hvalfjörðinn, lognslétt-
an og myrkan.
í Hvalfirði milli stranda, nálægt
Klafastöðum að norðan og Hval-
fjarðareyri að sunnan, var kafbátanet.
Á siglingaleið var hlið sem gætt var
af skipi, sem aldrei vék frá. Skip
þetta var með alls konar útbúnað,
sem ég bar aldrei kennsl á en hefur
sjálfsagt verið til þess gerður að opna
og loka hliðinu, þegar þess þurfti
með.
Áður en við fórum frá Reykjavík
var okkur gefið upp, af skrifstofu
breska flotans, sérstakt lykilorð. Var
gæsluskipinu tilkynnt að okkar væri
von á áætluðum tíma og skyldum við
hafa yfir lykilorðið þegar við hittum
skipið. En vegna þess hve myrkrið
var óvenju svart þetta kvöld, áttum
við í nokkrum erfiðleikum með að
finna það, þar sem það lá, al-
myrkvað. Við lónuðum fram og aftur
nokkra stund, nálægt þeim stað þar
sem Guðmundur taldi að skipið væri
og fundum við það þegar brugðið var
upp ljóstýru þar um borð, eitt augna-
blik.
Sögðum við til okkar og var vísað
gegnum hliðið. Síðan héldum við
ferð okkar áfram og urðum, sem fyrr,
að fara varlega. Þegar lengra kom
inn í ijörðinn, grillti æ oftar í skip af
ýmsum stærðum, sem lágu við bauj-
ur eða ankeri, algerlega ljóslaus.
Einu sinn fór einhvers konar her-
snekkja ífamhjá okkur mjög nærri,
og á mikilli ferð.
Ferð okkar lauk þegar við höfðum
lagt bátnum ystum, við hlið nokkurra
skipa sem höfðu næturstað við
birgðaskipið Blenheim. Þá var komið
fast að miðnætti og þegar við höfðum
fengið okkur matarbita og drukkið
kaffi, flýttum við okkur í svefninn.
Við vissum að klukkan átta næsta
morgun yrðum við að vera reiðubúnir
til starfa fyrir breska flotann.
Tekið til starfa
Því fylgja vissir erfiðleikar að
hefja störf við aðstæður sem eru
manni algerlega ókunnar. Þannig var
það með mig þennan morgun í Hval-
firði. Þegar klukkan var orðin átta
var Sæmundur búinn að setja „rokk-
inn“ í gang og ég var búinn að
kveikja upp í eldavélinni og hita
kaffi. Allt var klárt til að takast á við
það, sem fyrir okkur yrði lagt og síð-
an var bara að bíða fyrirskipana.
Síðar, þegar ég hafði vanist þessu,
var biðin notaleg og engin eftirsjá í
því þó hún drægist á langinn. En
þennan fyrsta morgun minn á þess-
um stað, hygg ég að ég hafi orðið því
feginn þegar kallað var í hátalara
Blenheim, að við ættum að koma að
stiganum sem lá utan á skipshliðinni
stjórnborðsmegin niður að sjávar-
máli.
Blenheim var stórt skip, einhver
sagði mér að það væri 20 þúsund
tonn og ég hélt áfram að trúa því að
það væri svona stórt. Seinna las ég í
bókum um hina réttu stærð þess, 16
þúsund og níuhundruð tonn. Stórt
samt.
Þótt þeir Guðmundur og Sæmund-
ur skildu ekki enskuna nægilega fyrir
þennan „bransa,“ þekktu þeir og
skildu vanabundnar fyrirskipanir
Blenheimsmanna, svo sem „Saevar
sternboard“ eða „Saevar Hvitanes,“
og svo framvegis, og voru mér til að-
stoðar ef þess þurfti með.
En viðkomustaðirnir voru ýmsir
fleiri og þá einkum skip. Nöfn þeirra
voru ekki nefnd en greinagóð leið-
sögn látin í té og stundum fýlgdar-
menn. En stöku sinnum gat þetta
orðið erfitt í myrkri skammdegisdag-
anna.
Þegar við höfðum næturstað við
Blenheim, og það gerðum við svo oft
sem við gátum, þá lágum við oftast
bakborðsmegin. Stundum kom það
fyrir að órólegt varð um miðja nótt
þegar hvessti, og þá urðum við að
færa bátinn og leita að öðrum þægi-
legri stað.
Þá henti það líka að skip, sem lágu
á milli okkar og stóra skipsins, fóru
að næturlagi og þá varð ónæði, en
oftast var þó rólegt.
Stjórnborðssíða Blenheim virtist
einkum ætluð skipum, sem höfðu
skamma viðdvöl. Meðal annarra
lögðust þar að skip sem þurftu veið-
gerðar við og um hurð neðarlega á
hlið Blenheim, voru teknir inn hlutir
sem gera átti við í eld- og renni-
smiðju þess.
Við Guðmundur sváfum í kompu í
Sævari, sem við kölluðum káetu en
Sæmundur í lúkarnum, sem jafn-
framt var notaður sem eldhús og
borðstofa. Flestar nætur var alltof
kalt í bátnum og suma morgna varð
ég að setja í mig dálitla hörku við að
hafa mig fram úr fletinu. Jafhan svaf
ég í öllum fotum, þó það hafi ef til
vill verið vanhugsað. Sængurfötin,
sem ég svaf við, voru varla nógu hlý,
þau sömu og ég svaf við í Hvítanesi
þau tvö sumur sem ég vann þar. En
það var ólíku saman að jafna, þá var
sumar en nú vetur.
Fyrsta ferð okkar þennan morgun
var að bryggju í Hvítanesi með tvo
yfirmenn úr flotanum. Við biðum
eftir þeim alllengi meðan þeir ráku
erindi sín, sennilega hjá kollegum
sínum í landhernum. Að því búnu
fluttum við þá sömu leið tilbaka.
Síðan rak hver ferðin aðra, snatt á
snatt ofan. Þetta yrði ekki sem verst.
Byrjunarörðugleikarnir voru fljótt að
baki og allt gekk áfallalaust.
Framhald i næsta hlaði.
Heima er bezt 335