Heima er bezt - 01.09.1998, Side 13

Hallgerður Gísladóttir
Þann fimmtánda október nœstkomandi,
standa þjóðháttadeild Þjóðminjasafns
Islands og handritadeild Landsbóka-
safnsins, fyrir degi dagbókarinnar. Is-
lendingar verða beðnir um að halda
dagbókþann dag og vonumst við til að
sem flestir taki þátt í því átaki svo að
það megi fást sem bestur þverskurður
af lífi þjóðarinnar einn haustdag í lok
tuttugustu aldarinnar. Jafnframt eru
þeir, sem eiga í fórum sínum persónu-
legar heimildir, svo sem bréfasöfn eða
dagbœkur hvattir til að afhenda þær
handritadeild Landsbókasafnsins eða
héraðsskjalasöfnum, svo að þessar
heimildir megi koma til góða þeim
fræðimönnum sem fást við að rannsaka
lífshœtti Islendinga á komandi öldum.
Við vonum að lesendur Heima er bezt
láti ekki sitt eftir liggja.
Hér á eftir eru birt dæmi úr heimildasafni þjóð-
háttadeildar en þar hefur um árabil verið safnað
persónulegum heimildum af ýmsu tagi, með því
að senda spurningaskrár til eldra fólks eða taka viðtöl.
Þar eru nú um 13000 handrit sem innihalda fróðleik um
daglegt líf íslendinga. Lögð er áhersla á að nálgast heim-
ildir sem alla jafna rata ekki á bækur og er oft hægt að
finna út mismun milli héraða varðandi ákveðin vinnu-
brögð eða siði, því að heimildarmenn úr flestum héruð-
um svara spurningaskránum. Tvær til þrjár spurninga-
skrár eru gefnar út á ári í þjóðháttadeild og nú í október
verður send út spurningaskrá um heimilisguðrækni.
Heimildarkona úr Vestur Skaftafellssýslu f. 1876 segir
frá föstum verkum sínum þegar hún var 9 ára gömul og
var lánuð austur á Mýrar til að vera liðléttingur á heimili
frænda síns. Þórður Tómasson skráði:
Kýrnar átti ég að sækja og reka þriðja hvern dag, en
þarna voru þrjú heimili og önnuðust um þetta til skiptis.
Þær voru látnar liggja úti í Staffellshvammi. Mýrarblettir
þar fyrir neðan nefndust Jarðföll og voru kýrnar þar
vanalega á beit á morgnana. Þarna var svonefnt Morlón,
og rann Hrafnagilslækur við það. Ég lagði stundum net-
stúf í lónið á kvöldin og fékk bleikju í hann, þó ekki gæti
ég vaðið út með netið. Húsmóðirin gekk út milli mála um
engjasláttinn. Fór hún á engjamar, þegar hún var búin að
fara í kvíarnar. Þá var ég ein heima með þrjú smábörn og
mátti vel gæta að öllu, því hættur voru skammt ffá bæn-
um, opinn brunnur austur í túni og graflækur litlu austar.
Bað ég frænda að bera steina inn í bæinn og setja bak við
Heima er bezt 329