Heima er bezt - 01.09.1998, Page 18

vegna það var, vissi ég aldrei. Það
hafa víst verið einhver vandræði.
Ég keypti Kvennafræðarann eftir
Elínu Briem og vopnaður þeirri
ágætu bók hóf ég matreiðsluna um
borð í Sævari. Það hjálpaði mikið
upp á sakirnar, sérstaklega í fyrstu,
að báðir voru þeir Guðmundur og
Sæmundur mjög umgengnisgóðir
menn og voru ekkert að gera sér
rellu út af mat. Ég leitaði álits þeirra
um hvaða mat við ættum að hafa.
Guðmundur sagði að kjötsúpa væri
sinn uppáhaldsmatur og við Sæ-
mundur áttum það sameiginlegt að
vera sólgnari í sætsúpu eða rauð-
graut. Og þar með var vandinn eigin-
lega leystur. Uppskriftirnar voru í
Kvennafræðaranum. Matarbirgðir
um borð í bátnum voru ævinlega
nægar. Það var nóg af öllu. Svokall-
aðar nýlenduvörur voru sóttar í
verslun, sem gamall maður átti, og
var við Vesturgötu. Mig minnir að
hún héti Selfoss. Kokkurinn réði út-
tektinni í samráði við gamla kaup-
manninn og hann var mér hjálplegur
við valið, vissi nákvæmlega hvað
þurfti. Annað matarkyns, sem ekki
fékkst hjá honum, var fengið sitt úr
hverri áttinni.
Kjöt var aðalfæðan, nýtt íyrstu dag-
ana eftir að við komum úr Reykjavík,
síðan saltkjöt. Nýjan fisk fengum við
einnig í Reykjavíkurferðunum.
Stundum gátum við geymt hann í
nokkra daga í kassa á dekkinu ef kalt
var í veðri, annars var hann hegndur
upp og borðaður siginn. Öðruvísi var
ekki hægt að geyma hann og jafnan
var nóg til af saltfiski, til tilbreyting-
ar. Eftirmaturinn var svo kjötsúpa,
sætsúpa og rauðgrautur alla daga.
Egg, sem um þessar mundir voru ill-
fáanleg í Reykjavík, fengum við um
borð í Blenheim, birgðaskipi breska
flotans í Hvalfirði. Einnig ýmis nið-
ursoðin matvæli eins og nautakjöt og
annað góðmeti.
Verð á þessum matvælum var
furðulega lágt, að mér fannst.
Auk þess, sem ég hef áður nefnt,
var hægt að fá niðursoðinn fisk í
dósum. Ég ætlaði mér alls ekki að
kaupa hann en spurði þó um verðið
og þótti hann dýr í samanburði við
annað. Þegar ég hafði orð á því að
mér finndist verðið hátt, sögðu Bret-
arnir að ástæðan væri sú, að þetta
væri íslenskur fiskur og búið væri að
flytja hann tvisvar yfir hafið.
Brauð og kex höfðum við með
okkur að sunnan en stundum, þegar
ég fór að verða sæmilega heimavanur
um borð í Sævari, bakaði ég pönnu-
kökur og lummur. Það var eini bakst-
urinn sem ég fékkst við. Eldfærið var
gömul, kolakynnt eldavél í lúkarn-
um. Kannski var hún besta tækið í
þessum vanhirta báti, þótt bakaraofn-
inn væri ónýtur. Það var nú svo með
þessar gömlu eldavélar, engu var lík-
ara en að aldurinn biti lítt á þær.
En efitir þetta forskot í lýsingu á
því mynstri sem við á Sævari bjugg-
um við í okkar daglega lífi, mánuð-
ina okkar þar um borð, er best að
hverfa til nóvemberdaganna 1942,
þegar nýr kokkur var ráðinn þar til
starfa.
Byrjunarerfiðleikar
I byrjun var það fleira en mat-
reiðslan, sem vakti mér nokkurn ugg.
Útgerðarmaðurinn hafði spurt mig
hvort ég væri ekki „sæmilegur í
ensku.“ Ég svaraði því svo að ég
væri „sæmilegur.“
Nú velti ég því fyrir mér hvort ég
hefði kannski sagt of mikið. Kæmi
kunnátta mín í málinu, sem ekki var
ýkja mikil, og sem ég hafði að mestu
leyti aflað mér með samtölum á
vinnustað í Hvítanesi, sumrin 1941
og 42 og sumpart var tengd vinnunni
þar, svo sem heitum á margs konar
hlutum og tækjum o.sv.frv., að því
gagni sem nægði nú.
Allar aðstæður voru gjörólíkar því
sem ég áður þekkti. Þá hafði ég
blandað geði við starfsmenn Dorman
Long fyrirtækisins, sem byggði
bryggjuna í Hvítanesi, og óbreytta
dáta í land- og sjóher Breta. Nú var
komið að því að taka við fyrirmælum
frá yfirmönnum í sjóhernum, þar
sem engu mátti skeika.
Ég grennslaðist því fyrir hjá Guð-
mundi og vildi forvitnast um hvað
biði mín. Hann svaraði því einu að
óþarfi væri fyrir mig að hafa áhyggj-
ur, allt mundi ganga vel.
Þegar starfinu á Sævari lauk, að
nokkrum mánuðum liðnum, fannst
mér hann reynast sannspár.
Haldið til Hvalfjarðar
Nóvemberdagurinn var að kvöldi
kominn þegar ég lagði af stað í mína
fyrstu ferð á vélbátnum Sævari. Sú
óvissa, sem framundan var, hefur lík-
lega valdið mér nokkrum óróa, því
lífsreynsla næstu mánaða hefúr vak-
að með mér síðan.
Dagurinn hafði farið í að tína sam-
an matarbirgðirnar, fiskinn í fiskbúð-
inni, mjólkina og brauðin í mjólkur-
búðinni, kjötið nýtt og saltað í kjöt-
búðinni, og svo framvegis. Einnig
höfðum við skipverjamir allir þrír,
unnið að ýmsu sem við kom útbún-
aði bátsins, taka á móti hráolíutunn-
um og smurolíubrúsum, festa allt vel
og ganga frá eins og þurfa þótti.
Það var logn, himininn þungskýj-
aður og komið svarta myrkur, þegar
báturinn skreið út úr hafnarmynninu.
Úti fyrir var eilítil undiralda, veðrið
annars eins og best varð á kosið á
þessum árstíma. Reykjavík, með sín
daufu ljós, fjarlægðist smám saman
og við tók „næturferð“ á gangtregum
báti, þar sem þörf var á allri aðgát,
því að hvergi sást til lands og fjalla,
svo til gagns væri. Einnig mátti búast
við ljóslausum skipum, sem annað
hvort lágu fyrir fbstu eða voru jafn-
vel á ferð. Það var stríð og hlutunum
snúið við og hagrætt í samræmi við
aðstæður.
Guðmundur Bæringsson var eng-
inn viðvaningur á sjó. Hann stóð við
stýrið, þrekvaxinn og íhugull og
tuggði tóbak. Mér fannst hann vekja
traust strax við fyrstu sýn.
Sæmundur vék ekki frá vélinni,
enda skildist mér að hún væri hálf-
gert „vandræðabarn,“ sem þyrfti sí-
fellt eftirlit og aðhlynningu, ef ekki
átti illa að fara.
334 Heima er bezt