Jörð - 01.10.1943, Blaðsíða 5

samningurkin feiínr úr gildi, og liggja fyrir fiillgildar
ástteður til að ætla, að oss verði ekki gert erfitt fyrir af
hálfu Dana né konnngs um skilnað í sjálfu sér. Að eins
láta' þeir í tjós þá ósk, að vér Islendingar bíðnm með
þessar breytingar, þangað til ósjálfrátt nndantekningar-
ástand (vis major**) sé liðið hjá, svo að skilnaðar megi
fram fara sem gagnkvæm kveðjuathöfn, en ekki þannig,
að annar aðilinn sé ekki virtur sem aðili að skilnaðinum.
Því það vita allir, að þar sem um samfélag tveggja að-
ilja hefur verið að ræða, eru einnig sömu aðiljarnir báð-
ir að skilnaðinum, sem þá verður skilnaðarathöfn — nema
svo fremi, að annar aðilinn vilji sýna hinum lítilsvirð-
ingu og ókurteisi eða fjandskap eða þá, að hann hlátt
áfram kunni sig ekki og sé raunverulega ekki samfélags-
hæfur á jafnræðisgrundvelli. Þelta þýðir auðvitað siður
en svo, að sjálfræði aðiljanna sé þar með takmarkað, þvi
að vinsemd og mannasiðir leljast ekki takmörkun.
Nú hefur, svo sem kunnugt er, verið þannig á'statt fyrir
Dönum í fáein ár, að þeir hafa verið löglega forfallaðir
frá því að geta innl af hendi sinn hlut af sambandsskyld-
unum (vis major) og er sama að sínu leyti að segja um kon-
unginn. Þetta hafa íslenzkir stjórnmálamenn látið sér sæma
að kalla „vanefndir“ og talið næga sök til fullra sainbands-
slila af fslands hálfu fyrir lok samningsbundins tíma.
Handarikin töldu sig þá til nevdd (svo sem kunnugt er)
að hafa vit fyrir stjórnmálamönnum vorum og kváðu svo
f ast að orði, að slíkt framferði stofnaði hvorki meira né
minna en öryggi alþjóðlegrar samvinnu í hættu. Og má
uærri geta, að það er alvarlegt mál fyrir svo litla þjóð,
*em Islendinga, að gera sig bera að því, er leggja mætti
át sem tilræði við þær meginreglnr i alþjóðaviðskiptum,
sem fsland á alla sína heill undir, að haldnar verði heil-
agar. Hins vegar féllust Bandaríkin seinna á það, að ís-
1 {,’rcin þessari er sú, að JÖRt) ólítur, að fremur beri að stofna
hl „þjóðveldis“ en „lýðveldis".
* Sbr. JÖRÐ III, 4. bls. 279—280.
Jönn
257