Sjómannadagsblaðið - 01.06.1976, Blaðsíða 55

Leiði óþekkta sjómannsins.
svara í huga þínum. Hann gleymdi því eina, sem hann
átti í raun og veru.
Hver á lengst að sjálfum sér að búa. Það er satt
máltæki. Svo satt, að það nær út yfir gröf og dauða. Sá
ríki maður, sem bjó svo vel í því ytra, bjó svo illa að
sjálfum sér, að hann átti ekkert á lokadaginn hinzta.
Guð var ekki til í nákvæmum reikningum hans. Hans
eigin sál var þar hvergi með. Þess vegna var hann
snauðastur manna. Hann átti ekkert — nema pen-
inga.
IV.
Gömul dæmisaga. Gæti hún verið ný og tímabær?
Ég fór fáein ár aftur í tímann. Miðað við þá fortíð
getur kynslóð vor vissulega sagt við sjálfa sig: Þú hefur
mikil auðævi. Og hugleiðingar ríka mannsins koma
ekki ókunnuglega fyrir: Hvað á ég að gjöra? Rífa og
byggja stærra, ráðast í meira, koma mér betur fyrir,
grípa fleiri af þeim mörgu tækifærum, sem bjóðast á
tímum hagvaxtar og verðbólgu. Þetta er nokkuð al-
mennt einkenni á þeim þjóðfélögum, sem eru sólar-
megin efnahagslega. En það verður ekki sagt, að þessi
sama kynslóð sé áberandi hamingjusöm. í velferðar-
löndum er notkun róandi lyfja uggvænlega mikil. Er
það tómið hið innra, sem veldur? Er það eirðarlaus,
vannærð, dauðvona sál, sem hrópar? Og þriðjungur
alvarlegustu sjúkdóma og banameina í sömu löndum
á rætur að rekja til streitu, oft vegna ofurkapps við að
afla, komast yfir meira og meira af því, sem í boði er.
Sú þrælkun, sem var algeng áður fyrri og hafði al-
menna fátækt að forsendu er horfin. En hitt er ekki úr
sögunni, að fólk þræli sér út til þess að geta fullnægt
kröfum um lífsstíl, sem er tízka ein, engin nauðsyn,
engin gæfa.
Mér dettur oft í hug það, sem Sókrates sagði í
fyrndinni, þegar hann gekk um sölutorgið, þar sem allt
var til sölu, sem þá var í boði í ríku Aþenu. Hann
sagði: Að hugsa sér, að svona margt skuli vera til, sem
ég hef enga þörf fyrir.
Peningar eru nauðsyn. En þeir eru ekki lífið, gefa
það ekki né tryggja það. Þeir geta svikið mann svo í
viðskiptum, að úr verði andlegt gjaldþrot.
Þú kannast e.t.v. við þessi bænarorð Biblíunnar: Gef
mér, Drottinn, hvorki fátækt né auðævi, en veit mér
minn deilda verð. Þetta er holl lífsafstaða, einnig á
vorum tímum. Og því verður ekki hnekkt, sem Jesús
segir: Það stoðar ekki að eignast allt og bíða tjón á sálu
sinni eða glata sjálfum sér.
Þetta segir hann, sem lagði sjálfan sig í sölur fyrir
mig og þig. Svo mikils verð er manneskjan í hans
augum, á vogarskál hins eilífa Guðs.
V.
Það er sjómannadagur. A sinni árlegu hátíð ganga
sjómenn í Guðs hús til þess að þakka og minnast og
biðja. Héðan úr dómkirkjunni er kveðja send til sjó-
manna og sjómannaheimila víðsvegar um land og til
skipshafna á hafi úti. Þjóðin öll vottar þakkir sínar
þeim, sem sjóinn sækja og leggja með erfiði sinu og
áhættu svo mikið í þann grunn, sem efnahagur lands-
ins hvílir á. Og nú sem endranær á þessum degi, þegar
vér viljum láta sjómenn vora finna það, að þökk og
hlýja býr í þjóðarbarmi í þeirra garð, ómar einnig
strengur tregans í hörpu hjartans. Ekkert ár líður svo,
að sjórinn heimti ekki sín manngjöld. Vér erum jafnan
minnt á, að þeir menn, sem sækja aflann á miðin og
flytja nauðsynjar um höfin, leggja sig í hættur og
mannraunir og verða stundum að fórna lífi sínu. Því
fremur skyldum vér muna það, íslendingar, að lífið er
dýrt í öllum skilningi. Það er ekki hafið, sem geymir
gullið, það eru ekki efnislegar auðlindir, sem mestu
SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ 47