Sjómannadagsblaðið - 01.06.1976, Blaðsíða 76

þessa máls, sem ég tel miklu varða
að reynd verði til að efla áhrif sjó-
mannastéttarinnar og fá henni í
hendur meira þjóðfélagslegt vald
heldur en hún hefur nú. Mín tillaga
er sú, að unnið verði markvisst að
því, að sett verði löggjöf er tryggi
sjómönnum einhverskonar for-
gangsrétt til fiskveiða hér við
ströndina. Ég ætla ekki hér að út-
færa þessa tillögu í smáatriðum, því
að það yrði að vera verk sjómanna-
samtakanna að vel athuguðu máli.
En það ætti ekki að vera nein fjar-
stæða að þróun íslenskrar fiski-
skipaútgerðar yrði beint til þessarar
áttar með löggjöf, enda væri slíkt í
samræmi við okkar tíðaranda. Ef
einhver segir að með slíkri löggjöf
væri verið að ganga á annarra rétt í
þessum efnum, þá er það rangt, því
hverjum sem vildi væri frjálst að til-
einka sér störf sjómannastéttarinnar
og þar með öðlast sömu réttindi.
I ýmsum löndum hafa sjómenn á
síðustu áratugum í vaxandi mæli,
tekið i sínar hendur útgerð fiskiskipa
og fengið til þess opinbera fyrir-
greiðslu umfram aðra í mismunandi
formi eftir löndum. Slík útgerð er nú
rekin, sem einstaklingsútgerð, sam-
vinnuútgerð, eða í formi hlutafé-
laga. Eg tel að með slíkri lagasetn-
ingu hér, væri spor stigið fram á við í
fiskveiðisögu okkar. Afkoma út-
gerðar mundi þegar svo væri komið,
liggja ljósara fyrir hverju sinni, því
það er reynslan annars staðar frá. Þá
er heldur ekki ótrúlegt, að slík þróun
í útgerð fiskiskipa mundi geta leitt
til hagkvæmari reksturs þegar tímar
liðu. Þá tel ég að með löggjöf sem
viðurkenndi sérstakan rétt sjó-
manna umfram aðra til sjósóknar
hér við ströndina, eða forgangs
lánafyrirgreiðslu til skipakaupa og
útgerðar, að slík þróun á sviði fisk-
veiða okkar, mundi óhjákvæmilega
leiða til þess að efla íslenska sjó-
mannastétt og fá henni í hendur
meira þjóðfélagslegt vald. En eins og
nú er háttað, þá skortir hana þetta
vald, og það stendur henni fyrir
þrifum. Það stendur líka þjóðfélag-
68 SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ
inu fyrir þrifum að áhrif sjómanna-
stéttarinnar á gang þjóðmála skulu
vera í engu samræmi við framlag
stéttarinnar til þjóðarbúsins.
Við megum ekki við því sem þjóð,
er allt sitt á undir velgengni í fisk-
veiðum, að hæfustu og duglegustu
æskumenn okkar hverfi frá sjósókn-
inni, vegna þess að undirstöðuat-
vinnuvegurinn fiskveiðarnar hafi
þeim svo lítið að bjóða. Þegar svo er
komið þá þarf að reyna nýjar leiðir á
fyrirkomulagi útgerðar. Nú bjóða
ýmsir atvinnuvegir sem lifa á sjó-
sókninni efnilegum ungum mönn-
um betri kjör fyrir léttari störf í
landi, heldur en þeim eru boðin fyrir
erfiðustu störf á sjónum. Þetta er
óeðlilegt, þar sem sjávarútvegurinn
er sú undirstaða sem aðrar starfs-
greinar fá sína næringu frá. Ef við
með lagasetningu getum gert sjó-
mannsstarfið eftirsóttara heldur en
nú er, með því að auka möguleikana
til bættrar afkomu, í gegnum aukið
þjóðfélagslegt vald sjómannastétt-
arinnar, þá eigum við hiklaust að
vinna að framgangi slikrar löggjaf-
ar. Þjóðarhagsmunir krefjast þess að
allar færar leiðir séu reyndar sem
laðað geta úrvalsmennina að sjó-
mannsstörfum.
íslensk sjómannastétt er óumdeil-
anlega undirstöðustétt í íslensku
nútíma þjóðfélagi og sem slík þarf
hún að ryðja sér braut til meiri og
víðtækari þjóðfélagsáhrifa, þannig
að hún öðlist vald sem hana skortir
nú í þeim efnum.
Að þetta takist sem allra fyrst,
undir því verður styrkur stéttarinn-
ar kominn, ásamt velgengni hennar
á næstu árum. Megi gifta fylgja
heildarsamtökum sjómanna í bar-
áttu þeirra fyrir auknum réttindum
ásamt betri kjörum stéttinni til
handa. Hér verða sjómenn fyrst og
fremst að treysta á sjálfa sig og sam-
takamátt sinn, því efling stéttarinn-
ar, er undir því komin að sjómenn
standi þétt saman í fylkingu.
Frelsi
Hafaldan við hamrana valsinn stígur villtan
veltist um titrandi hlær.
Hvar sérð þú dansinn svo töfrandi, en trylltan
troðin af jarðneskri mær.
Því skildirðu ekki mega þínu frjálsa eðli flíka
og fórna þínu lífi upp við grjót
Ég virði þessa krafta sem kunna ekki að hika
og hvæsa öllum hindrunum á mót.
Stundum ertu blíðlynd eins og björt og fögur meyja
sem býður faðminn heitann af þrá
þú tælir þínar fórnir út á djúpið til að deyja
og dansar fegurst yfir köldum ná.
Guðrún Jónsdóttir
Hátúni 10, Rvk.