Eimreiðin


Eimreiðin - 01.07.1975, Síða 55

Eimreiðin - 01.07.1975, Síða 55
EIMREIÐIN tryggð tiltekin réttindi. Dómstólarnir eru sjálfstæðir og eiga einungis að dæma eftir lögunum, en eru ekki bundnir við nein fyrirmæli af hálfu framkvæmdar- valdshafa. Allt eru þetta óræk lýðræðiseinkenni. Síðar segir Ólafur, að ekki verði um það deilt, að þessi atriði séu meginkjarni lýðræðishugtaksins. Lítum nú á ofannefndar skilgreiningar. Þeim er öllum ætlað að svara spurningunni: Hvað er lýðræði? Og allar fela þær í sér, að lýðræði sé aðferð við ákvarðanatöku — meirihlutaræði. En lýðræði er vissulega annað og meira en aðferð við ákvarðanatöku, orðið ,lýð- ræði‘ er ekki einungis nafn á einni skipun stjórnar, eins og flestir stjórnfræðingar viðurkenna. Tökum til dæmis skilgreiningu Árna Næss á lýðræði, sem er reyndar skýr og skilmerkileg. Er ekki hugsan- leg sú stjórnskipun, sem fullnægir öllum skilyrðum hans, en er ekki lýðræðisleg? Er unnt að kalla kúgun mótmælendameirihlutans á . kaþólska minni hlutanum á Norður-Irlandi lýðræðislega? Er stjórn- skipun, þar sem almenn mannréttindi eru að engu höfð, lýðræðis- leg? Síður en svo. Almenn mannréttindi eru ekki skilgreiningaratriði um lýðræði sem stjórnskipun, en þau eru þó bundin lýðræði sem hugtaki — og hugsjón — órofaböndum. Þetta er öllum íslendingun- um, sem í er vitnað, ljóst. En hvað eru almenn mannréttindi? Lág- mark mannréttinda er jafn réttur allra manna til frelsis. Og ekki er lýðræði, þar sem þessi réttindi eru ekki í heiðri höfð: frelsi og jafn- rétti eru forsendur lýðræðis. Og af öllu ofansögðu má ráða, að lýð- ræði er hér skilið sem óbein stjórn fjöldans eða fulltrúastjórn, þar sem öllum eru tryggð tiltekin mannréttindi. Þessa lauslegu skilgrein- ingu má færa út í líkingu við það, sem þeir Árni Næss, Karl Popper og íslendingarnir gera allir ágætlega. En sagan er ekki öll sögð, þó að vísir sé kominn að skilgreiningu — því að ekki má gleyma garm- inum honum Katli og skilningi hans á lýðræði. 4. Kommúnistar hafa hér og erlendis skilið lýðræði öðrum skilningi -— og að eigin sögn einum réttum — en Vesturlandamenn. Og vissu- lega er lýðræði Ketils garmsins annað en hið íslenzka, bæði í orði og æði. Hann segir stjórnskipun kommúnistaríkjanna lýðræðislega, þar sem frjáls hugsun er kæfð í greipum kerfisins, þar sem troðið er á öllum mannréttindum og einstaklingurinn svívirtur, þar sem vísindi, listir og heimspeki eru bundin á klafa kommúnismans, þar sem kosn- ingar eru grátbroslegur skrípaleikur, þar sem reynt er að stinga þjóð- 231
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Eimreiðin

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.