Ægir - 01.09.1985, Qupperneq 29

Björn Jóhannesson:
Notkun rotþróa í sambandi
við fiskeldisstöðvar er
§agnslaus
'■ 'nngangsorð
°g við heyrist bryddað á
11 fjölmiðlum eða manna á
f 6 ai' a& þörf sé á því, ellegar
ö'mugað sé, að láta frárennsl-
VaJ° fiskeldisstöðva fara um
-otþraer" íþeim tilgangi aðdraga
ej- mengunaráhrifurn úrgangs-
^na a það vatn eða vatnasvæði,
Ti|?.®a^ sern frárennslinu er veitt.
l 0§um eða tilkyn ningum af
st SS^m to®a virðist a.m.k.
ráð js™ ^amPa^ Ö þýðast
st"A 3 sem ^erast tra bæki-
emtVUm nattúruvemdarfólks eða
þekk*^'Smanna' þa^an sem
v m§ °g dómgreind á þessum
innjVan8' hafa hlaupist úr vist-
þv^et ekki orðið þess var, að á
' ati verið vakin athygli að
s'ernÞrær“ at umræddum toga -
þar ,munu hugsaðar sem tjarnir
u6m úrgangsefnum er ætlað
ootnfalla - eru með öllu
velt^ aUSar' ^vo V'Þ au^“
slík 6r aÞ renna stoðum undir
a,hu n'Þursto^u me5 fræðilegum
sen?t’U|r"Jm einum saman, svo
rakið verður hér á eftir.
'L^lutverk ROTÞROA við
^nabústaði
ta j e^/erð úrgangsefna af þessu
1 P|0nartvenns konartilgangi:
1 ræn úrgangsefni rotna og
rotna niður í einföld ólífræn
e nasambönd, þeirra á meðan
ammoníum-, nítrat- og fos-
fatjónir.
2. Jarðvegur umhverfis rot-
þrærnar síar úr frárennslinu
allar bakteríur, þannig að það
vatn sem sameinast grunn-
vatni - ellegar nálægum
lækjum, ám eða vötnum — er
ördautt af smáverum, þó að
það innihaldi nefnd ólífræn
lokaefni rotnunar.
III. HVAÐA TILGANGI ÞJÓNA
ROTÞRÆR VIÐ FISKELDIS-
STÖÐVAR?
Áður en þessari spurningu er
svarað, skal vakin athygli á þeim
reginmun sem er á frárennsli og
úrgangséfnum frá mannabústöð-
um annars vegar og frá fiskeldis-
stöðvum hins vegar. Frá manna-
bústöðum berst í fyrsta lagi til-
tölulega lítið vatnsmagn íhlutfalli
við föst lífræn úrgangsefni. í öðru
lagi eru úrgangsefnin í grófu
formi, í misjafnlega stórum
stykkjum eða flyksum og af margs
konar gerð eða efnasamsetningu.
í hverri rúmeiningu frárennsl-
isvatns fiskeldisstöðva er hins
vegar svo sára lítið af úrgangs-
efnum (nokkuð innan við 10 mg
af þurrefni í einum lítra eða 10 g í
1000 lítrum), að nánast er óger-
legt að skilja þessi fínkornóttu úr-
gangsefni frá frárennslisvatninu.
Þetta magn úrgangsefna á rúm-
einingu frárennslis er óháð stærð
eldisstöðvar. Því afkastameiri
sem hún er og því meira af úr-
gangsefnum, þeim mun meira er
magn frárennslisvatnsins. Enn-
fremur eru úrgangsefni fiskeldis-
stöðva að kalla óbreytanleg að
gerð og kornastærð, nema hvað
kornastærðin eykst lítið eitt eftir
því sem eldisfiskurinn erstærri. Og
nú skulum við svara spurningu
framangreindrar kaflafyrirsagnar.
1. Það eru engin bakteríuvanda-
mál í sambandi við rotnun
eða eyðingu úrgangsefna frá
fiskeldisstöðvum, enda ótækt
að nota jarðveg til bakteríu-
síunar, eins og á sér oft stað
við rotþrær fyrir mannabú-
staði.
2. Fræðilega séð gæti hlutverk
rotþróa við fiskeldisstöðvar
verið af tvennum toga:
a) Að brjótra niður lífræn efna-
sambönd, þannig að frá-
rennslisvatn viðkomandi
þróakerfis innihaldi ólífræn
efnasambönd (nítröt, fosföt
o.s.frv.) en ekki lífræn efni eða
efnasambönd;
b) Aðsúrefnisnotkunvegnarotn-
unar úrgangsefna fari fram í
rotþrónum en ekki í þeim
vatnsmassa, þangað sem frá-
rennslisvatn viðkomandi eldis
stöðvar berst.
Öðrum tilgangi geta umrædd-
ar rotþrær ekki þjónað, og
ÆGIR-513