Fróðskaparrit - 01.01.2008, Page 94

Fróðskaparrit - 01.01.2008, Page 94
92 SKIFTISMÆLI í FØROYSKUM? vitaður má arbeiða við fyri at sleppa av við, tá hann/hon er aftur í upprunaumhvørvinum. Onnur orsøk, ið ofta verður sett fram av málfrøðingum, er at tann, sum talar hetta málið, ynskir at markera seg hoyrandi til ávís- an bólk í samfelagnum. í hesum førinum kan bólkurin 'við universitetsútbúgving uttan- lands' sostatt vera ein, ið nevndu kvinnur ynskja at binda seg at. í hvussu er, óheft av greining um orsøk er kent, at útbúgving ávirkar val av máli hjá teimum, ið tala málið. Sostatt átti ein meira nágreinilig kanning av málvali og hugburði í hesum bólki at verið báði til nyttu og av áhuga. Serstakliga áhuga- verd eigur kanning at vera, ið tekur støði í, at tey, ið tala heimstaðarmál og venda heim- aftur eftir lokna útbúgving uttanlands ávirka umhvørvið við málburði sínum. 4.4.3 Fjarstøðan millum standard og dagligt frábrigdi Av millum annað fíggjarligum orsøkum er ikki beint nú hugsandi, at stjórnmálsligu bondini millum Føroyar og Danmark fara at slitna tey næstu árini. Sambandið er tó ikki heilt uttan bágar, og ymiskar fløkjur hava havt við sær, at mentanin hevur vent sær alt meir burtur frá tí danska við áherðslu á tað føroyska, eisini málsliga. Eins og vit áður hava nomið við, varð undir endurreisingini av skriftmálinum gjørt val um eina forna linju, báði fyri staving og bendingarmynstur. Skrift- málið, ið tá varð myndað hevur a) hildið sær lutfalsliga óbroytt12, og b) hevur verið til frama fyri menning av málinum, millum ann- að møguleikar fyri nýggjyrðum gjøgnum merkingareindarfrøðina. Høvdu ymisku formarnir bert sloppið at doyð út (eins og í norskum) høvdu mangar dyr verið afturlatn- ar fyri alla eftirtíð. Hesi viðurskifti, saman við varðveitandi stevnuni hjá Málnevndini13, kunnu hugsast at fara at føra til eina varðveitandi og aftur- haldandi stevnu frameftir. Sandøy og Óst- man siga, at føroyskt munnligt mál "tyckas fjárma sig typologiskt frán skandinaviska i riktning mot den 'islándska' typen (Sandøy og ðstman, 2004:11). Sambært Ferguson er tílíkt magn "a desire for a full-fledged stan- dard 'national' language as an attribute of autonomy or of sovereignty" (Ferguson 1959: 339). Afturat hesum, skal vísast á metingarnar hjá Wexler av málreinsanarstevnu (purismu), ið hann metir at hava tvífaldaðan týdning í skiftismælisstøðu: 1) til vernd av standardfrá- brigdinum móti ávirkan úr staðbundnu mál- førunum, umframt at 2) so leingi sum stand- ardfrábrigdið verður varðveitt vil tað ávirka hitt dagliga frábrigdið og sostatt byrgja fyri íkomu av skiftismæli. Hin vegin, báði áður nevnda størra kann- ingin um hugburð til ensk lánorð og hin langt minni kanningin hjá undirritaðu frá 2005 vísa afturgongd í varni fyri tí fremm- anda (íroknað tí danska). Hetta ávirkar dag- liga frábrigdið. Hóast hetta, eins og víst verð- ur í parti 3.3 og talvu 3, tykist tankin um at tillaga bending og staving í standardfrábrigd- inum (skrivligum máli) eftir dagliga frábrigd- inum framvegis eitt óhugsandi hugskot hjá meirilutanum av heimildarfólkunum (til áðurnevndu master-ritgerð). Samstundis duga vit at síggja, at árinið uttaneftir á dag- liga frábrigdið fer at verða hækkandi gjøgn- um loftmiðlarnar, umframt tað, at alt fleiri fara av landinum at taka sær útbúgving. Punkt 2 í metingini hjá Wexler omanfyri tyk- ist sostatt ikki at leggja upp fyri nútíðar al- heimsgerðini, ið heldur ikki er væntandi av
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200

x

Fróðskaparrit

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.