Fréttablaðið - 10.04.2010, Síða 42

6 FERÐALÖG
heimsstyrjöldin sem batt enda-
lok á góðærið og hefst þá saga
sem geymir þónokkra hörmung,
smá hrylling, reiði, sorg, angur-
værð en vissulega einhverja gleði
líka. Fyrri heimsstyrjöldinni lauk
með algjöru tapi keisaradæmisins
og þýsku bandamanna þess. Þar
með leið keisaradæmið undir lok
og landsvæði þess skipt í smærri
einingar. Einn þriðji þessa svæðis
var nefndur Ungverjaland og varð
Búdapest höfuðborgin þar. Á milli
heimsstyrjalda átti Ungverjaland
í einhverjum átökum við Rúmena
og Tékkóslóvaka og í lok seinni
heimstyrjaldarinnar tóku nasistar
völdin í landinu.
Hræringar
Á sex mánaða tímabili sem nas-
istar voru við stjórn í Ungverja-
landi tókst þeim að útrýma hálfri
milljón ungverskra gyðinga með
aðstoð ungverska þjóðernisflokks-
ins „Boga krossins“. Og Búda-
pest fór hreint ekki varhluta af
sprengjum í stríðinu því Sovét-
menn lét þeim rigna yfir borgina
eftir sex mánaða umsátur í stríðs-
lok. Eftir stríðið tóku síðan Sov-
étríkin við stjórnartaumunum og
hófu að stýra landsmálum með
miklu harðræði. Um miðjan sjötta
áratuginn brutust út hávær mót-
mæli í borginni gegn harðstjórn-
inni. Mótmælin enduðu í blóðbaði
og um tuttugu þúsund Ungverjar
lágu í valnum. Hin kommúníska
stjórn hélt velli og tókst henni að
halda fólkinu nokkuð rólegu næstu
áratugi, einkum fyrir tilstilli
breyttrar stjórnsýslu sem nefnd
hefur verið „Goulash-kommún-
ismi“ í höfuðið á þjóðarrétti Ung-
verja sem komið verður betur að
síðar. Inn í það skipulag var hinn
frjálsi markaður innlimaður að
einhverju leyti og jafnframt var
hugað betur að mannréttindum.
Því varð Ungverjaland eftirlætis
austantjaldsland Vesturveldanna
á áttunda áratugnum. Skömmu
eftir fall múrsins í Berlín féll
kommúnistaflokkurinn í kosn-
ingum og varð fall kommúnism-
ans í Ungverjalandi tiltölulega
átakalaust og þægilegt. Tíma-
bilið sem þá tók við nefna Ung-
verjar gjarnan „tímann eftir
breytingarnar“.
Hérna megin
Í ljósi sögunnar verða bygging-
arnar í Búdapest enn þá áhrifa-
meiri. Það má næstum lesa sög-
una af þeim eða eins og áður sagði
þá öskrar fortíðin á mann í Búda-
pest. Þegar ég var búinn að koma
mér fyrir í glæsilegasta hóteli
sem ég hef sofið í þá ákvað ég að
ráfa stefnulaust um götur borg-
arinnar. Hótelið stendur í hjarta
borgarinnar, við bakka Dónar
sem klýfur borgina í tvennt; Pest
liggur austan megin og Buda
og Obuda vestan megin. Gjarn-
an er talað um að Buda-hlutinn
hýsi heldra fólkið. Ég var Pest-
megin. Það var farið að rökkva
þegar ég gekk út um hóteldyrn-
ar og þá blasti við mér, handan
við ána uppi á grýttri hæð, mikil-
fengleg höll sem ljómaði öll í skini
ljóskastara. Dyravörður hótelsins
tjáði mér að þarna stæði konungs-
höllin og hann sagði mér líka að
enginn kóngur hefði búið þarna.
Aftur á móti notuðu þeir höllina
stundum sem sumarbústað. Ég
dáðist að útsýninu í smá stund
og lét ég mér það nægja af Buda-
hlutanum í bili. Dyravörðurinn
mælti líka frekar með Pest. Þar
væri miðborgin og menningin.
Fernt til að upplifa
Þetta var í fyrsta sinn ég kom
inn í Austur-Evrópu og því var
umhverfið mér sérstaklega fram-
andi. Það helsta sem ég tengdi við
þennan hluta álfunnar áður en ég
kom til Búdapest voru angurvær-
ir þjóðsöngvar, gamlar konur
með höfuðklút og Eurovision. Nú
voru öll mín skilningarvit galop-
in og þömbuðu í sig umhverfið.
Mér er sérstaklega minnisstætt
hversu margar styttur og minn-
isvarðar urðu á vegi mínum en
flestar stytturnar sýna einhvers
konar átök og dramatík, sigra og
ósigra. Það eru fáar borgir sem
búa yfir meiri dramatík en Búda-
pest. Á meðan ég innbyrti þetta
allt þá kom að mér ungur maður,
fölur og magur, með margar flétt-
ur í hárinu og spilaði fyrir mig á
blokkflautu. Hann spilaði illa á
flautuna en bað mig engu að síður
um eina evru. Ég sagðist myndi
láta hann fá tvær og hálfa evru ef
hann gæti nefnt fjóra hluti sem
væri þess virði að skoða í Búda-
pest, helst Pest-megin. Hann
ljómaði allur, sagði að ég yrði að
Útsýni Horft frá nýja hluta borgarinnar, Búda yfir ána til gamla hlutans, Pest.
Þinghúsið Gotneskur arkitektúr borgarinnar er áberanLitríkar flísar Hér sést þakið á kirkjunni Matyas í Búdapest.
Fagurlega málað Bogadregin hurð í kirkju í Pest.
NORÐUR ÍTALÍA
05.–12.07.
Como – Torino – Asti – Genúa – Cinque Terre – Mílanó
Verð á mann frá 219.900,-
Innifalið í verði er fl ug, fl ug valla-
skattar, gisting, ½ fæði (morgun-
verður og kvöldverður), allur
akstur og skoðunarferðir, sigling á
Como-vatni, vín smökkun, og íslenzk
fararstjórn.
Fararstjóri er Guðný Margrét
Emilsdóttir.
Verð miðast við gengi og forsendur
04.02. 2010 og 30 manna hóp.
Leitið nánari upplýsinga og kynnið
ykkur fl eiri ferðir á okkar vegum á
heimasíðu okkar www.ferdir.is
Ferðaskrifstofa Guðmundar Jónassonar ehf.
Sími 511 1515
www.ferdir.is outgoing@gjtravel.is
FRAMHALD AF FORSÍÐU