Fréttablaðið - 14.09.2010, Side 17

ÞRIÐJUDAGUR 14. september 2010 3
Góðar barna- og unglingabækur eiga það til að
gleymast séu þær ekki gefnar út aftur, enda
þá yfirleitt bara hægt að nálgast þær á bóka-
safni og svo hjá fornbókasölum. Það er hins
vegar vel þess virði að reyna að hafa uppi á
eftirlætis gömlu bókinni sinni og gaman fyrir
börn að heyra hvaða bækur heilluðu foreldrana
í „gamla daga“.
Fyrstu lesendur bóka Guðrúnar Helgadótt-
ur, Sitji guðs englar, Saman í hring og Sæng-
inni yfir minni eru í dag orðnir fullorðnir og
upplagt fyrir þá að kynna sögurnar fyrir ung-
viðinu. Bækurnar fjalla um sömu stórfjölskyld-
una og stóran barnahóp sem elst upp í Firðin-
um skömmu fyrir miðja síðustu öld. Bækurnar
eru spennandi og bráðfyndnar og boðskapurinn
er ekki síðri á okkar tímum; sá að engin fjöl-
skylda er eins og ekki er gefið að allir hafi það
jafngott. Bækurnar voru endurútgefnar árið
1999. Margir hugsa einnig með hlýhug til bóka-
flokka sem komu út um miðja síðustu öld þar
sem kvenpersónur voru í aðalhlutverki. Þrátt
fyrir að bækurnar séu börn síns tíma segir
bókasafnsnotkunin sína sögu. Af þeim bóka-
flokkum má nefna Öddu-bækurnar eftir hjónin
Jennu Jensdóttur og Hreið- ar Stefánsson
er segja frá munaðarlausri
stelpu er kynnist daglegu
lífi um miðja öldina. Þá
voru Dóru- og Völubækur
Ragnheiðar Jónsdóttur frá
svipuðum tíma afar vin-
sælar sem og Toddu-bækur
Margrétar Jónsdóttur.
Ekki má gleyma sögun-
um um Kára litla og hund-
inn hans Lappa eftir Stef-
án Júlíusson, en fyrsta
bókin kom út árið 1938.
Annar svipaður drengja-
hunda dúett, Emil og Skundi,
eftir Guðmund Ólafsson sló
í gegn nærri fimmtíu árum
síðar, árið 1986. Emil og
Skundi var fyrsta sagan sem
hlaut íslensku barnabókaverð-
launin.
Margir ólust upp við kvæði
Páls J. Árdals En hvað það var
skrýtið, með myndum Hall-
dórs Péturssonar sem kom
fyrst út árið 1955 en bókin var
lengi ófáanleg. Bókin var hins
vegar endurútgefin árið 2007 og
því upplagt að skoða skemmti-
legar myndir og fara með kvæði fyrir börnin
um leið.
Kristín Steinsdóttir og Iðunn Steinsdótir eiga
margar skemmtilegar barnabækur að baki en
séu einhverjar sérstaklega teknar fram sem
eru komnar til ára sinna eru Knáir krakkar
eftir Iðunni og Franskbrauð með sultu eftir
Kristínu sérstaklega skemmtilegar. Nokkr-
um árum síðar kom út verðlaunabók Friðriks
Erlingssonar um Benjamín dúfu og víst er að
fyrstu lesendur hennar eru margir komnir með
börn sem verðugt er að kynna fyrir ævintýrum
Benjamíns. juliam@frettabladid.is
Lestrarstund úr fortíðinni
Margir eiga sínar eftirlætisbarnabækur sem þeir hafa þó ekki augum litið frá því þeir slitu barnsskónum. Fréttablaðið tók saman nokkra
íslenska titla sem foreldrar gætu endurnýjað kynnin við með börnum sínum.
Gaman getur verið fyrir foreldra að rifja upp hvaða bækur voru eftirlæti þeirra í æsku og
kynna sögurnar fyrir eigin börnum í dag. FRÉTTABLAÐIÐ/ARNÞÓR
Eitt mest lesna barnarit síðustu
aldar má telja vera En hvað það var
skrýtið eftir Pál J. Árdal.
Einelti er ofbeldi sem hefur
margs konar birtingarmyndir.
Einelti getur verið munnlegt
ofbeldi eins og uppnefni, stríðni
eða niðurlægjandi athugasemdir,
félagslegt ofbeldi eins og að skilja
útundan, efnislegt ofbeldi sem
beinist að eigum fórnarlambs-
ins, líkamlegt ofbeldi og andlegt
ofbeldi sem birtist meðal annars
þannig að fórnarlambið er þving-
að til að gera eitthvað sem stríðir
gegn réttlætiskennd þess og sjálfs-
virðingu. Það getur líka birst sem
endurteknar neikvæðar athuga-
semdir og hótanir, ýmist í dag-
legum samskiptum eða í gegnum
Netið eða síma.
Á heimasíðu umboðsmanns
barna er að finna ítarlegar upp-
lýsingar um einelti, hver einkenni
þolenda eru, upplýsingar um ein-
elti með nýjum miðlum og leiðbein-
ingar um hvað sé til ráða. Einelti á
sér oftar en ekki stað innan veggja
skólans og því mikilvægt fyrir for-
eldra skólabarna að vera vel á verði
og kynna sér birtingarmyndir þess.
Sjá nánar á www.barn.is. - ve
Einelti er
ofbeldi
Einelti getur birst á ólíkan hátt og er
mikilvægt fyrir foreldra að kynna sér
málið og vera vel á verði.