Fréttablaðið - 12.03.2011, Qupperneq 24

12. mars 2011 LAUGARDAGUR24
Á gjörgæslu í mánuð
Margrét var á gjörgæslu í mánuð
eftir slysið og á Landspítalanum
fram í miðjan júlí. Bróðurpart
þess tíma var hún meðvitundar-
laus en er leið á spítaladvölina
tók hún að ranka við sér og í júlí
var hún flutt á Grensásdeild. Þar
hefur hún dvalist síðan og notið
góðrar umönnunar og þjálfunar
starfsfólksins þar.
„Hún fékk mikið högg á höfuð-
ið og það hafði áhrif á starfsemi
heilans, heilastofninn virðist hafa
skaðast, en í gegnum hann berast
öll boð til líkamans. Síðan í júlí
hefur hún tekið miklum framför-
um þó að langt sé í land að hún
verði hún sjálf. En ég hef trú á að
hún komi til baka, ég get og vil
ekki annað en trúa því,“ segir
Lára sem fer oft til systur sinn-
ar og hvetur hana áfram. „Ég tala
mjög mikið við hana og gæti þess
að tala við hana á sama hátt og
fyrir slys. Ég hef lesið reynslu-
sögu Jill Bolte Taylor, taugasér-
fræðings sem fékk heilablóð-
fall sem hafði þær afleiðingar
að hún gat hvorki gengið, talað,
lesið, skrifað né munað nokkuð
úr lífi sínu. Hún var heil sjö ár að
ná sér en gerði það að lokum og
hefur lýst því hve hrikalegt það
var þegar fólk talaði um hana eins
og hún væri ekki á staðnum. Hún
heyrði allt en gat ekki tjáð sig, við
viljum ekki falla í þessa gryfju
með Margréti.“
Held í vonina
Margrét hefur mjög skerta
hreyfigetu í dag, en er í strangri
þjálfun til að bæta hana. Högg-
ið sem Margrét fékk hefur enn-
fremur haft þær afleiðingar að
hún missti minnið, og getuna til
að tjá sig.
„Starfsfólk Grensáss og við í
fjölskyldu hennar erum að vinna
í að þjálfa hana með markviss-
um hætti, sýna henni myndir og
ræða málin við hana,“ segir Lára
sem hefur ekki misst vonina um
að systir hennar eigi sér góða
framtíð. „Ég get ekki og vil ekki
missa þá von. Slysið var auðvitað
mikið áfall og stundum vill maður
ekki trúa því að það hafi gerst, en
þetta er staðreyndin, svona er
lífið,“ segir Lára sem ásamt syst-
ur sinni, bróður, foreldrum og
börnum Margrétar hefur fylgst
vel með endurhæfingunni. „Það
hafa auðvitað orðið miklar fram-
farir síðan í sumar, sem við erum
mjög þakklát fyrir. Hún er farin
að mynda sér skoðanir aftur og
húmorinn, hennar sterka hlið, er
í lagi og stutt í hláturinn,“ segir
Lára og brosir.
Brosið er þó fljótt að hverfa
þegar talið berst aftur að slys-
inu sem Lára segir ljóst að hefði
orðið með öðrum brag hefði syst-
ir hennar haft hjálminn á höfðinu
eins og hún var vön. „Hjálmurinn
hefði tekið höggið og afleiðingarn-
ar hefðu því ekki orðið jafn alvar-
legar og þær urðu,“ segir Lára að
lokum.
Helmingi fleiri hjólreiðamenn slösuðust alvarlega á síðasta
ári en árið 2009. Árið 2010 voru þeir
21 en tíu árið á undan. Alls slösuð-
ust 82 hjólreiðamenn í umferðinni
á síðasta ári miðað við 46 árið á
undan. „Okkur er mjög brugðið að
sjá þessar tölur,“ segir Einar Magn-
ús Magnússon upplýsingafulltrúi
Umferðarstofu. „En meginskýringin
á aukningunni er eflaust sú að hjól-
reiðamönnum hefur fjölgað í umferð-
inni. Það er hér líka skortur á vitund
ökumanna og tillitssemi í garð hjól-
reiðafólks,“ segir Einar og bendir á
að hjólreiðaslys rati ekki inn í slysa-
skrá Umferðarstofu nema lögreglan
sé kölluð á vettvang og því sé ekki
hægt að gera ráð fyrir að slysaskrán-
ingin nái yfir öll reiðhjólaslys, til
dæmis ekki þau sem verða þegar fólk
fellur og fer sjálft á slysadeild .
Af þeim 21 sem slösuðust alvar-
lega á síðasta ári ók bíll á 15 en
fimm duttu á hjóli, ekki eru enn
upplýsingar um orsök eins slyssins
í slysaskrá. Tólf af þessum 21 voru
ekki með hjálm, tveir voru með
hjálm og í sjö slysanna var ekki
skráð hvort að hjálmur hefði verið
notaður.
Einar segir að bregðast þurfi við
þessum upplýsingum, hátt hlutfall
þeirra sem slösuðust alvarlega og
voru ekki með hjálm sé sláandi.
„En þess ber að geta að hér þarf
að greina slysin nánar, vitanlega
geta einhver þessara meiðsla verið
annað en höfuðmeiðsl og í þeim til-
fellum hefði hjálmur ekki skipt
máli. En fljótt á litið þá undirstrik-
ar hlutfallið það sem við höfum
haldið að afleiðingar hjólaslysa þar
sem reiðhjólamaður var ekki með
hjálm geti verið alvarlegar.“
Nú liggur fyrir Alþingi frumvarp
til umferðarlaga þar sem lagt er til
að ráðherra verði heimilt að setja
reglugerð um hlífðar- og öryggis-
búnað óvarinna vegfarenda. Það
felur í sér að hægt væri að skylda
fólk til að nota reiðhjólahjálma.
Umferðarstofa mælir eindreg-
ið með því að fólk noti hjálma og
Þ
að voru engin vitni
að slysinu sem varð
þann 13. maí síðast-
liðinn. Systir mín
hafði þann sama dag
fengið nýtt hjól og
þegar hún fór að sækja það þá
gleymdi hún hjálminum í bíln-
um sínum. Hún hjólaði alltaf með
hjálm en þennan dag var hann
ekki með í för. Þetta var dagur
þar sem ýmislegt var að gerast
hjá henni og hún hjólaði á milli
staða, eins og hún var alvön að
gera,” segir Lára Stefánsdóttir
sem fallist hefur á að segja sögu
systur sinnar, svo að hjólareiða-
menn hugsi sig vandlega um áður
en þeir stíga á bak reiðhjóli án
þess að hafa hjálm. „Systir mín
endaði daginn í mat hjá vinkonu
sinni og þegar dóttir hennar
hringdi í hana síðla kvölds sagðist
hún vera að leggja af stað heim.
Klukkutíma síðar hringdi dóttir
hennar aftur og þá er símanum
svarað á gjörgæsludeild Land-
spítalans, þangað var systir mín,
Margrét Stefánsdóttir, komin
eftir alvarlegt reiðhjólaslys.“
Lenti á gangstéttarbrún
Eins og áður sagði voru engin
vitni að slysinu sem varð á Skál-
holtsstíg, rétt ofan við Fríkirkju-
veg. Margrét virðist hafa fipast
við hjólreiðarnar með þeim afleið-
ingum að hún datt á höfuðið. „Það
getur vel verið að bremsurnar
á nýja hjólinu hafi komið henni
á óvart, að hún hafi ekki vitað
hversu snögglega hjólið myndi
stöðvast þegar hún gripi í þær. Við
vitum náttúrulega ekki af hverju
hún bremsaði en hún skall á hægri
hlið höfuðsins og lenti til allrar
óhamingju á gangstéttarbrún.“
Margrét missti meðvitund við
höggið og var flutt með sjúkra-
bíl á gjörgæslu Landspítalans
skömmu eftir að vegfarendur sem
komu á slysstað létu vita. „Það
vildi henni til lífs að stuttur tími
leið þar á milli. Höggið var svo
harkalegt að heilinn kastaðist til.
Höfuðið tók allt höggið en aðrir
líkamlegir áverkar voru litlir sem
engir. Við fengum að vita að það
sem gæti gerst væri það að heil-
inn myndi bólgna upp í kjölfarið,
hún fengi heilabjúg svokallaðan,“
segir Lára, sem segir áfall fjöl-
skyldunnar vitaskuld hafa verið
mjög mikið þegar þau fengu tíð-
indin um slysið. „Hún fór strax í
aðgerð, höfuðkúpan var opnuð til
að tappa af blóði í heilanum og
í framhaldinu var henni haldið
sofandi í nokkrar vikur. Líkami
hennar var kældur niður og lík-
amsstarfssemi haldið í lágmarki
LÁRA STEFÁNSDÓTTIR Er afar þakklát fyrir þær framfarir sem hafa orðið hjá systur hennar og heldur í þá von að Margrét eigi góða framtíð. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI
Mæla eindregið með notkun hjálma
■ ALVARLEGUM HJÓLREIÐASLYSUM FJÖLGAR
Af þessum 21 árið 2010 voru
Ekki með hjálm: 12 einstaklingar
Ekki vitað: 7 einstaklingar
Með hjálm: 2 einstaklingar.
15 þessara slysa urðu af völdum þess
að ekið var á hjólreiðamann. 5 voru af
völdum þess að reiðhjólamaður fellur.
Ekki er vitað um eitt slysið.
Slysatölur hjólreiðamanna
0 20 40 60 80
2008
2009
2010
12
10
21
44
36
61
56
54
82
■ Alvarlega slasaðir
■ Lítið slasaðir
Trúi að systir mín komi til baka
Fyrir tíu mánuðum hlaut Margrét Stefánsdóttir alvarlega höfuðáverka í hjólreiðaslysi. Hún var ein á ferð og því enginn til frá-
sagnar um hvernig slysið vildi til en það varð Margréti til lífs að vegfarendur komu fljótt að henni og kölluðu til sjúkrabíl. Systir
hennar, Lára Stefánsdóttir, sagði Sigríði Björgu Tómasdóttur frá afleiðingum slyssins.
MARGRÉT STEFÁNSDÓTTIR Myndin er
tekin af Margréti fyrir slysið alvarlega
sem hún lenti í 13. maí síðastliðinn.
Einar Magnús
Magnússon
upplýsingafulltrúi
Umferðarstofu
Slysið var
auðvitað
mikið áfall
og stundum
vill maður
ekki trúa því
að það hafi
gerst.
til þess að draga úr heilabjúgn-
um sem myndaðist eftir höggið.
Eigi að síður þurfti í kjölfarið að
fjarlægja hluta höfuðkúpunnar í
nokkrar vikur síðastliðið sumar
á meðan mestu bólgurnar voru í
heilanum.“
Einar segir dæmin þar sem hjálmar
draga úr alvarleika reiðhjólaslysa
svo mörg að það hljóti að mæla með
því að hjólreiðamenn séu alltaf
með hjálm. „Ég skil ótta manna
við meinta forræðishyggju en hins
vegar treysti ég á álit þeirra sem
rannsaka slysin og lækna til að
kveða úr um það hvort að það sé
nauðsyn að skylda okkur að nota
hjálmana eða ekki.“
Einar bendir á að lokum að þrátt
fyrir allt séu hjólreiðar einn örugg-
asti ferðamáti sem um getur, hann
sé hins vegar ekki hættulaus eins
og dæmin sanni.