Fréttablaðið - 16.04.2011, Side 18

Fréttablaðið - 16.04.2011, Side 18
18 16. apríl 2011 LAUGARDAGUR Fjölsóttur fyrirlestur Laurence C. Smith fyrir nokkru um „The New North“ vakti verðskuldaða athygli. Smith, sem er prófessor við Kaliforníuháskóla í Los Ange- les, hefur stundað umfangsmiklar rannsóknir á loftlagsbreytingum og afleiðingum þeirra á norður- slóðum. Bók hans, The New North – The World in 2050, er nýkomin út í breskri útgáfu . Smith beinir athygli að áhrifum hlýnunar jarðar á afkomu NORC- landahópsins (Northern Rim Countries) en það eru þau átta ríki sem eigna sér mest allt land og haf fyrir norðan 45°: Rússland, Bandaríkin, Kanada, Danmörk- Grænland, Ísland, Noregur, Finn- land og Svíþjóð. Hlýnunin hefur margvísleg áhrif, en það sem öllu máli skiptir er bráðnun íshell- unnar miklu. Þar með yrði sam- göngum kollvarpað og auðlindir hafsins og hafsbotnsins gerðar aðgengilegar. Bandaríska land- fræðistofnunin telur að á þessu norðursvæði séu um 30% af allri ónýttri gasorku heimsins og 13% allrar olíu sem eftir er. En hverjir eiga þessi auðæfi? Í ágúst 2007 fóru Rússar sjó- leiðis á Norðurpólinn og þaðan í tveim smákafbátum niður á 4.300 metra dýpi með þjóðfánann úr titanium og komu honum fyrir á Norður pólnum. Leiðangurs- stjórinn lýsti því yfir fyrir hönd Rússa að „Norðurheimskautið er okkar!“. Ekki féll það í góðan jarð- veg hjá vestrænum fjölmiðlum og stjórnmálamönnum sem töldu að um væri að ræða ódulbúið kapp- hlaup um gæði jarðar. Viðræð- ur um þessi mál fara friðsam- lega fram í Norðurskautsráðinu – Arctic Council – og á þeim vett- vangi hefur Hafréttarsáttmáli Sameinuðu þjóðanna, Íslending- um að góðu kunnur, fengið nýtt vægi. Þrengri fimmlanda hópur, Bandaríkin, Rússland, Kanada, Noregur og Danmörk–Græn- land stóðu að sk. Iluissat yfirlýs- ingu til að tryggja þjóðréttarlega stöðu 200 mílna efnahagslögsögu og henni tengd ákvæði Hafréttar- sáttmálans á Norðurskautssvæð- inu. Michael Rocard, sérlegur fulltrúi Frakklandsforseta í heim- skautsmálum, heimsótti Ísland í fyrra og lýsti yfir efasemdum um fyrir komulag, sem í raun legði allt Norðurheimskautið undir þessi fáu lönd, gagnstætt því sem væri um Suðurheimskautið. Það kemur fleira til, svo sem Smith prófessor segir söguna. Við lok kalda stríðsins höfðu stór- veldin misst allan áhuga á norður- slóðum sem ekki var svo lítill fyr- irferðar áður. Prófessorinn sér merki nýrrar hervæðingar hefj- ast um 2009 þegar þau mál höfðu legið í láginni í nær tvo áratug. Mestur viðsnúningur í þessum efnum sé hjá Rússum. Hafin sé endurreisn norðurflota þeirra með nýrri gerð árásarkafbáta o.fl. og eftirlitsflugi með langdrægum sprengjuflugvélum. Kanada og Noregur koma einnig við sögu og þá stefni Norðurlöndin til aukins samstarfs í öryggismálum. Ekki hafi þó Bandaríkjamenn aðhafst um aukna hernaðargetu á þessu svæði en haldi fyrri herafla í Alaska. Þá sé stefnumörkun, sem gerð var á síðustu dögum valda- tíma Bush forseta í janúar 2009, í fullu gildi eftir að Obama varð forseti. Þessi forseta tilskipun setti norðurslóðir í sömu for- gangsröð og verið hafði í kalda stríðinu. Þessi áhugaverðu atriði eru aðeins lítill hluti bókarinnar. Hún fjallar um spádóma um þróunina á fjölmörgum sviðum. Forsendur eru að tækniframfarir verði hæg- fara, að þriðja heimsstyrjöldin brjótist ekki út, engin stórvá eins og óstöðvandi drepsóttir skelli á og að spádómslíkönin bregðist ekki. Þá verður alþjóða samfélag það sem skipaðist eftir seinni heimsstyrjöldina orðið óþekkjan- legt. Leiðandi efnahagsveldi nú eru Bandaríkin, Japan og Þýska- land en 2050 verði það Kína með þjóðarframleiðsluna $ 44,4 trillj- ónir, Bandaríkin 35,1 trillj. og Indland 27,8 trillj. En mergurinn málsins varðandi 2050 er að norð- lægi fjórðungur hnattkringlunnar muni hafa gjörbreyst. Á þessari öld verði þar fyrirsjáanlega mjög aukin umsvif; strategísk þýðing svæðisins aukist stórum sem og þess efnahagslega vægi. Hlýnun Norðurskautsins mun ekki breyta miklu um hitastigið á Íslandi. Því ráða sjávarstraum- arnir, segir þessi spámaður. En hann fór því miður út af sporinu alveg í lokin þegar hann fór að fabúlera um að Ísland ætti ekki að ganga í Evrópusambandið. Þetta átti víst að vera vegna þess, að þá mundi ESB einhvern veginn komast til áhrifa á norðursvæðinu fyrir okkar tilstilli. En ætti það þá ekki öllu heldur þá þegar að vera hlutverk ESB-landanna Dan- merkur, Svíþjóðar og Finnlands? Nýtt Norður Norðurslóðir Einar Benediktsson fv. sendiherra Fátækt er oftast tilkomin vegna þjóðfélagslegs vanda, atvinnu- leysis, láglaunastarfa eða of lágra bótagreiðslna. Það vill stundum gleymast í dagsins önn að ein- stæðir foreldrar með börn hafa einungis einar ráðstöfunartekjur. Þær tekjur eru misjafnar, allt frá því að teljast góðar tekjur til mjög lágra tekna, sem eru mun lægri en nýleg lágmarksframfærsluviðmið. Þeir foreldrar sem leita sér ráð- gjafar hjá Félagi einstæðra for- eldra hafa sumir hverjir ágætis fjárhag og búa við öryggi. Það eru samt sem áður mun fleiri sem eru að basla í lífsins ólgusjó, með börn á öllum aldursskeiðum, með tekjur sem duga skammt fram á veginn. Þeir hinir sömu tóku ekki þátt í lífsgæðakapphlaupinu, þegar þenslan fór um samfélagið á ógnarhraða. Þeir sem eru verst settir eru ungir einstæðir foreldra með eitt barn eða fleiri, sem hafa ekki aflað sér menntunar og lifa af einföldum verkamannalaunum, atvinnuleysisbótum eða annars konar bótagreiðslum. Fjöldi einstæðra foreldra á Íslandi í dag og eignir þeirra miðað við aðra. Um helmingur einstæðra for- eldra á Íslandi býr í leiguhúsnæði en 20% annarra fjölskyldna eru á leigumarkaði. Einstæðir foreldrar á Íslandi árið 2010 eru 10.702 (samkv. tölum frá Hafstofu Íslands). Börn sem skráð eru á heimil- um einstæðra foreldra 2010 eru 14.401. Fjöldi einstæðra foreldra í leiguhúsnæði er 5.122 á móti 5.580 sem búa í eigin húsnæði. Önnur heimili í eigin húsnæði eru 88.430 og 22.598 í leiguhús- næði. Þarna er vísbending um að eignarstaða einstæðra foreldra sé rýr miðað við aðra. Einnig er vitað að einstæðir foreldrar með börn sem leigja á frjálsum mark- aði búa ekki við sama öryggi og fjölskyldur sem búa í eigin hús- næði eða leiguhúsnæði á vegum sveitarfélaga. Foreldar af báðum kynjum sem misstu atvinnu – viðbrögð þeirra Neyðin hefur breitt hratt úr sér eftir hrun og hitt marga fyrir á ferð sinni. Til að nefna dæmi segi ég hér á eftir frá ólíkum einstaklingum, einstæðum föður og einstæðri móður. Þau áttu það sameiginlegt að búa ein með börn sín og að hafa misst atvinnu eftir nokkurra ára starf. Það reyndist báðum foreldr- unum mikið áfall og breytti miklu bæði fjárhagslega og heilsufars- lega. Höfnunin reyndist nístings- sár. Áhyggjurnar og óvissan sem var fram undan tóku sér fljótlega bólfestu í huga foreldranna. Hinir daglega skorðuðu lífshættir hurfu eins og dögg fyrir sólu. Foreldrarnir brugðust við breytt- um aðstæðum á mismunandi hátt. Annað foreldrið sagði upp leigu- húsnæði sínu eftir þriggja mánaða atvinnuleysi og flutti með barnið sitt í eitt leiguherbergi, þar sem ekki voru lengur peningar fyrir íbúðinni. Hitt foreldrið ákvað að spara í matarinnkaupum og skera nánast allt mögulegt burtu til þess að geta haldið húsnæðinu. Sameiginlegt hjá báðum var að þau leituðu allra leiða til að komast aftur út á vinnumark- aðinn og nýttu sér það sem í boði var hjá Rauða krossi Íslands, Vinnu- málastofnun og annars staðar. Það var ekki auðvelt, því atvinnuleysið olli streitu og andlegri vanlíðan. Höfnunin var einna verst meðan á atvinnuleitinni stóð, því ýmist barst ekki svar eða þetta klassíska „þakka þér fyrir að sýna áhuga en því miður hefur staðan verið veitt öðrum“. Allt gekk upp að lokum, því bæði einstæða móðirin og einstæði faðir- inn fengu störf á ný. Lægri laun en áður, en atvinna var það samt. Þeim óx styrkur og kraftur við að komst aftur út á vinnumarkaðinn og voru staðráðin í því að leita áfram upp- byggilegra sóknarfæra. Það sitja ekki öll börn við sama borð Einstæðar mæður eiga rétt á sex mánaða fæðingarorlofi, meðan sambúðarforeldrar fá níu mánuði samanlagt. Ekki virðist gert ráð fyrir að börn einstæðra mæðra þurfi jafn mikla samveru við foreldri og önnur börn á mikilvægasta mót- unarskeiði bernskunnar. Þrátt fyrir að lög um fæðingar- orlof heimili föður sem ekki er í sambúð með móður að taka þriggja mánaða fæðingarorlof er það háð samþykki móður og vilja föður. Ekki hafa all ir foreldar nýfæddra barna samband sín á milli. Ýmsar ástæður liggja að baki, þar á meðal landfræðileg fjarlægð. Við slíkar aðstæður þarf að koma aukinn réttur fæðingar- orlofs móðurinnar sem annast ein barnið sitt. Hér þarf að vera heim- ild í lögum til að móðir geti nýtt sér ónýttan rétt föður. Þennan galla á annars mjög góðum lögum þarf að leiðrétta, án þess þó að skemma jafnréttissjón- armið þeirra. Er fátækt á meðal einstæðra foreldra á Íslandi í dag? Fátækt Oktavía Guðmundsdóttir Félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra Ekki virðist gert ráð fyrir að börn einstæðra mæðra þurfi jafn mikla samveru við foreldri og önnur börn á mikilvægasta mótunar- skeiði bernskunnar. Breyttar aðstæður á heimsmarkaði hafa leitt til nýrra viðskiptatækifæra í orkugeiranum. Á Íslandi eru markaðstækifærin fjölbreyttari en áður. Landsvirkjun hefur unnið að greiningu tækifæra í ljósi breyttra aðstæðna á heimsmörkuðum og leggur nú áherslu á að vera markaðs- og rekstrardrifið fyrirtæki. Hver eru tækifærin og hvað þýða þau fyrir viðskiptaumhverfið á Íslandi? Á fundinum mun Dr. Hörður Arnarsson forstjóri og Magnús Bjarnason framkvæmdastjóri markaðs- og viðskiptaþróunarsviðs kynna og ræða framtíðarsýn félagsins með sérstaka áherslu á breytt vinnubrögð í markaðsmálum. Dagskrá: Dr. Hörður Arnarsson, forstjóri Landsvirkjunar. Magnús Bjarnason, framkvæmdastjóri markaðs- og viðskiptaþróunarsviðs Landsvirkjunar. Fundarstjóri: Dr. Þórhallur Örn Guðlaugsson, dósent við Viðskiptafræðideild og formaður Viðskiptafræðistofnunar. Allir eru velkomnir og aðgangur er ókeypis Orkan, Landsvirkjun og framtíðin - fjölbreytt markaðstækifæri í orkuiðnaði Þriðjudaginn 19. apríl kl. 12:00 -13:15. Háskólatorgi 105 VIÐSKIPTAFRÆÐIDEILD
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120

x

Fréttablaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.