Morgunblaðið - 13.06.2009, Page 26

Morgunblaðið - 13.06.2009, Page 26
26 Daglegt líf MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 13. JÚNÍ 2009 Eftir Helga Bjarnason helgi@mbl.is R enslan er enn í fersku minni fólks, sögurnar eru sagðar af innlifun og hughrifin eru rík í huga Sunnlendinga. Tíminn hefur enn ekki meitlað sög- urnar í tali eða skrifum fólks,“ segir Linda Ásdísardóttir, safnvörður hjá Byggðasafni Árnesinga. Hún safnar reynslusögum frá stóra jarðskjálft- anum fyrir ári og hefur sett upp á sýningu ásamt Lýð Pálssyni safn- stjóra og Hildi Hákonardóttur. Sýningin „Hvar varst þú? - Stóri skjálftinn“ er sumarsýning Byggða- safns Árnesinga í Húsinu á Eyr- arbakka. Upphaf sýningarinnar má rekja til jarðskjálftans sjálfs. Safnið fór illa út úr honum. Sýningarskápar eyðilögðust, munir skemmdust og allt fór á annan endann í geymslu- húsnæði safnsins. Skjálftinn reið yfir við upphaf að- alferðamannatímans hjá Byggða- safninu. „Ég velti því mjög fyrir mér hvernig við gætum haldið dampi. Málið leystist strax næsta dag því þeir gestir sem komu vildu vita allt um jarðskjálftann,“ segir Lýður. Strax var sett upp lítil sýning á merkum munum sem brotnuðu og lögð drög að stærra verkefni og er afrakstur þess sýndur á skjálftasýn- ingunni sem nýlega var opnuð. Raddir sem flestra komist að Starfsmenn Byggðasafnsins hafa safnað yfir hundrað reynslusögum. Fólk hefur skrifað þær niður á staðnum, sent í bréfi eða sagt frá í viðtölum við starfsfólk safnsins. Þá hefur verið safnað sögum og teikn- ingum grunnskólabarna. Flestar sögurnar eru opnar til aflestrar á mismunandi stöðum í Húsinu og sumar sviðsettar. Sýningin hefur fengið góð við- brögð gesta, að sögn Lýðs, ekki síst erlendra ferðamanna sem finnst þetta efni afar spennandi. Þá hafa starfsmenn safnsins fengið klapp á bakið frá öðru safnafólki. Þannig lýsti Lilja Árnadóttir, fagstjóri munasafns Þjóðminjasafns Íslands og áhugamaður um samtímasöfnun, þeirri skoðun sinni við starfsfólk safnsins að það hefði tekið forystu hér á landi með skjálftaverkefninu og lagt lóð á vogarskálar þess að efla safnastarf í framtíðinni. Lýður og Linda eru ánægð með árangurinn og þau vinna enn að söfnuninni. Linda leggur á það áherslu að tilgangurinn með verk- efninu sé að leyfa röddum sem flestra að komast að svo mismun- andi upplifun fólks varðveitist sem heimild um skjálftann. Þá segir hún mikilvægt að sögunum sé safnað sem fyrst eftir atburðinn. Fólk hafi tekið þessu vel enda skjálftinn verið lifandi umræðuefni í samfélaginu og fólk verið að segja skjálftasögur sín- ar allt síðasta sumar og fram á vet- ur. Eflir starfið Um 100 munir af um 5.000 sem Byggðasafnið varðveitir skemmdust í jarðskjálftunum. Unnið hefur verið að lagfæringum. Þá hafa sýning- arskápar verið endurnýjaðir og hill- ur styrktar. Þessir atburðir hafa einnig orðið til þess að auka umræðu um öryggismál safna almennt. „Ég væri nokkuð öruggur, ef það kæmi stór skjálfti núna,“ segir Lýður um stöðu mála. „En ég á ekki von á skjálfta, ekki frekar en í fyrra. Þá hélt ég að skjálftahrinan sem hófst 2000 væri búin.“ Skjálftaverkefnið og afrakstur þess sýna hvernig nýta má slæma reynslu til góðs. Atburður sem fór illa með Byggðasafn Árnesinga hef- ur í raun og veru eflt það. Reynslan enn í fersku minni  Byggðasafn Árnesinga safnar reynslusögum úr jarðskjálftunum og sýnir ásamt brotnum sýning- argripum  Gestir eru áhugasamir  Áfallið sem safnið varð fyrir hefur orðið til að efla starfsemina Morgunblaðið/Helgi Bjarnason Sannar sögur Reykháfurinn sem féll af íbúðarhúsi rithöfundarins Sjón á Eyrarbakka er til sýnis við Húsið á Eyrarbakka og þar er hægt að lesa skjálfta- sögu hans. Linda Ásdísardóttir og Lýður Pálsson safnverðir standa við brotin af reykháfnum. Inni í Húsinu eru sýndar reynslusögur úr skjálftunum. STARFSMENN Byggðasafns- ins hafa safnað yfir hundrað skjálftasögum og eru flestar þeirra á sýningunni í Húsinu. Eftirfarandi sögu segir Þor- steinn I. Ómarsson á Kot- strönd í Ölfusi og hún hefur hreyft við gestum safnsins: „Það voru allir heima þenn- an dag. Ég var með dóttur mína Rut sem er sex mánaða inni í stofu. Ég lá þar sjálfur uppi í sófa að slaka á og hún lék sér í göngugrind á gólfinu. Restin af fjölskyldunni var inni í eldhúsi. Svo þegar þetta ríður yfir þá hrynur allt og allt fer út um allt og það eina sem ég sé er þegar skápastæða með glerdrasli hrynur. Þetta hrynur allt yfir dóttur mína og um leið og ég get staðið upp og gert eitthvað þá reif ég allt ofan af henni. Ég hélt bara að hún væri dáin. Göngugrindin hennar lá klesst saman og var ónýt. En um leið og ég tók skápinn ofan af Rut þá lá hún þar bara og ekki skráma á henni. Alveg ótrúlegt! Ein- hvern veginn hefur hún dottið því hún var eiginlega inni í einum skáp sem lá á hvolfi yfir henni. Hún var ofan á gler- hrúgu, drasli, glerbrotum og dóteríi. Allt sem datt úr skápn- um var farið í gólfið áður og datt ekki á hana. Það var skrítin tilfinning að rífa allt of- an af henni og finna hana heila þar, þar sem ég hélt að ég myndi finna hana dána. Ég tók hana upp og þá kom konan mín og sonur en ég sleppti henni ekki, þorði ekki að sleppa henni og labbaði bara með hana eitthvað og svo að lokum náðu þau henni af mér. Hún grét og það var ákveðinn léttir að heyra það en ég ætl- aði samt aldrei að þora að sleppa henni. Ég hélt að hún væri kannski öll mölbrotin eða eitthvað. Þetta var voða skrít- ið. Í rauninni man ég ekki eftir neinu öðru úr skjálftanum. Svo fórum við með hana á Selfoss í athugun, það var smáskráma á andlit- inu á henni en það var ekki neitt. Þetta fór vel. Það sem brotnaði skipti engu máli. Draslinu inni má bara henda en maður fær ekki nýtt barn. Við mok- uðum út og héldum áfram okkar lífi. Maður er meira á varðbergi við skjálftum eftir þetta, manni er ekki alveg sama. Kúlið fór þarna.“ Lífsreynsla Fjölskyldan á Kotströnd gleymir aldrei jarðskjálftunum 2008. Rúna Einarsdóttir, Gunnar Ingi Þorsteinsson, Þorsteinn Ingi Ómarsson og Rut Þorsteinsdóttir í garðinum við hús sitt. „Kúlið fór þarna“  Faðir sá litla dóttur sína verða undir skáp TEKANNA Stein- dórs Finnssonar sýslumanns í Odd- geirshólum, einn af merkustu gripum Byggðasafns Árnes- inga, brotnaði í smátt í jarðskjálft- unum í fyrra. For- verðir hafa verið að gera við hana og er kannan á ný til sýnis í Húsinu. Sam- skeytin sjást þó greinilega - og einn- ig gömul samskeyti sem sýna að hún hefur áður brotnað. Því er velt upp hvort það hafi gerst í jarðskjálftunum 1896. Tekanna Steindórs sýslumanns var einnig not- uð sem púnskanna. Hún er sögð hafa verið komin í bú sýslumanns um aldamótin 1800 og hefur því „lifað“ marga jarðskjálfta á Suðurlandi, stóra og smáa. Auk tekönnunnar brotnuðu flestir munanna úr Gullfossstellinu sem voru í sama sýningarskáp, einnig fór vínglas Brynjúlfs Jónssonar frá Minna-Núpi illa og vínpeli séra Eggerts Sigfús- sonar í Vogsósum. Allir hafa þessir munir verið til viðgerðar á forvörsluverkstæði Þjóðminja- safnsins þar sem reynt hefur verið að koma þeim í fyrra horf. „Gripir þessir eru mjög merkir og eiga skírskotun í menningu þessa héraðs. Þau ör- lög að skemmast í jarðskjálfta árið 2008 eru við- bót við merka fortíð þeirra og sögu hér- aðsins,“ segir Lýð- ur í upplýsingatexta á sýningunni. Sögulegt Það sést á te- og púns- könnu Steindórs sýslumanns að hún hefur mikla reynslu af jarð- skjálftum. Brotnaði tekanna sýslumanns einnig 1896? Óárennilegt Ekki leit vel út með te- og púnskönn- una eftir jarðskjálftann í fyrra. Nú er búið að líma hana saman.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.