Birtingur - 01.12.1955, Blaðsíða 10

Nú eru um 2000 atvinnuleikhús í Kína og
þar starfa 200 þúsund leikarar. Á síðasta
ári var talið að fjöldi áhorfenda væri 400
milljónir. Og túlkurinn gáði á blaðið hjá
mér til þess að öruggt væri að ég hefði töl-
una rétta: segi og skrifa 400 milljónir.
Túlkurinn sagði að herra Ma vildi gjaman
heyra mína næstu spurningu og herra Ma
horfði ýmist á mig tala hvers mál hann ekki
skildi eða á varkáran reyk sígarettunnar sem
fikraði sig upp í óútskýrðri leit eins og feim-
ið ljóð sem leitar að næmu eyra.
Ég hafði uppi orð um að mig langaði til að
vita eitthvað um merkingu hinna ýmsu lita
og táknandi hreyfinga sem notaðar væru í
sýningunum og Ma Shao-po svaraði mér svo
ítarlega að tæplega myndi rúmast í svo litlu
hefti tímarits þótt reynt væri að gera verðug
skil:
Meðal annars sagði Ma Shao-po að í Pek-
ingóperunni rynnu saman flestar greinir
lista: söngur, dans, tónlist, fimleikar, drama,
látbragðslist, myndlist. Allt er þetta saman
ofið og miðað að einingu allra greina og þar
tíðkast mikið táknmál eða symból sem eru
atvikum háð.
Þessir leikir byggja allir á mannlífinu,
túlka það og fjalla um tilfinningar fólks.
Þeir eru lifandi en ekki dauðir. Þeir eru eng-
anveginn fastir í fornri hefð, steinrunnin list,
heldur lifandi og frjó og varanleg.
Litir eru mjög mikilvægir og öll skreyting
gegnir því hlutverki að skýra og styðja túlk-
un þess sem fram fer í mannlífinu. Til þess
er beitt hnitmiðaðri ýkingu. Tilgangurinn er
tvíþættur: annarsvegar að birta sannleik úr
lífinu, að hinu leytinu að skapa listræna feg-
urð. Til þess er ýkingin tækið.
Tökum t. d. búninga. Þeir eru með litum og
sniði sem tíðkaðist til forna. En efnið í þeim
er allt annað: þar sem áður var málmur það
er nú úr silki og öðrum léttum og fíngerðum
og fögrtun efnum. Og litir og snið er ýkt til
að auka fegurðargildið.
Hin klassiska leiklist gerir mjög strang-
ar og róttækar kröfur til fegurðarinnar. Bún-
ingar eru skreyttir innra sem ytra, innhverf-
an ekki síður en það sem út veit. Með því er
ætlunin að sýna virðingu fyrir manneskjunni
og lotningu fyrir listinni. Þegar klæði flaksa
svo að áhorfandinn sjái rönguna verða líka
fyrir augum hans fagrar skreytingar. Hann
finnur þá að ekkert er til sparað og hér er
ekki aðeins hugsað um hið ytra borð. Þetta
eflir líka hina djúpu ást leikarans á listinni.
Það eru ekki fyrst og fremst leikstjórar
skreytarar málarar búningasaumarar heldur
ekki sízt leikararnir sjálfir sem þurfa að eiga
djúpt og háleitt fegurðarskyn og myndnæmi
enda eru þeir hafðir með í ráðum um liti og
snið búninga.
Leikarar þurfa t. d. sjálfir að kunna til
hárbúnaðar eftir ströngustu listakröfum,
kunna að mála grímur.
Það mætti minna á þáttinn: Fögur kona
við öl. Búningur konunnar fögru er stilltur
saman við alla aðra búninga sem birtast sam-
tímis á sviðinu. Allt er fellt í eina mynd,
ekkert tilviljun háð, allt er gert svo að hvergi
slakni hið andríka litaspil heildarinnar, né
riðlist. Rauðum blómum sem hún ber í hári
hlýtur að fylgja grænt lauf ekki aðeins fyrir
þá sök að svo sé í náttúrunni heldur vegna
samvinnu lita, væri það svart til að mynda
kæmi fram falskur tónn í leik litanna.
Allar hreyfingar lúta lögmálum myndlist-
ar og þjóna ströngustu kröfum fegurðar.
Leikarinn þarf að þekkja hverja hugsanlega
fingrahreyfingu. Sérhver þeirra er vandlega
hugsuð. Allir möguleikar eru rækilega kann-
aðir hverju sinni. Ekkert er svo smátt að
krefji ekki fyllstu alúðar túlkandans.
I Kína er hugtak sem farið er að þýða með
orðinu Skúlptúreskness: það er haft til að
8