Birtingur - 01.12.1955, Blaðsíða 12

sem stundum táknar einfaldleika. Þessi hvíta
sígaretta (og hann teiknaði lítinn hring í
loftinu með henni láréttri svo reykurinn slitn-
aði snöggvast frá) boðar hún einfaldleika ?
Þannig þarf líka að meta alla liti á sviðinu
í sambandi við annað. Þó er svo í sumum
óperum að litir í grímum leikara birti ákveðna
eiginleika. Grátt er litur hins illa manns, seg-
ir Ma (og þá verður mér hugsað til þess að
við lítum eins á það hér svo sem sér af orðinu
grályndi, og Njála segir frá Valgarði inum
gráa föður Marðar). Rautt merkir hollan,
trúverðugan eða heiðarlegan mann. Einnig
eru ölvaðir menn oft hafðir rauðir. Það hafa
flestir líka séð fyrir sér í lífinu sjálfu.
Nú væri ekki fráleitt að spyrja: Hvernig
eru grímurnar til komnar á sviðinu?
í fornri tíð báru hershöfðingjar jafnan
grímur þá þeir fóru að stríða. Bæði var það
til þess gert að vekja ótta í brjóstum óvina
og virðingu með sínum liðsmönnum. Þar sem
oft var sótt efni söngleikjanna fornu í stríðin
hlutu grímur að vera hafðar þegar þessir
hershöfðingjar voru sýndir. En það er líka
önnur orsök: Grímur léttu leikaranum að
leyna sínum eigin tilfinningum svo þær spilltu
ekki túlkun hans þar sem hann notaði hreyf-
ingar, látbragð og dans. Leikarar voru mál-
aðir svo fremur dyldist hvað þeim bjó sjálf-
um í brjósti utan við leikefnið.
Oft var gott fólk litað fagurlega en hið
verra gert illúðlegt og ljótt. En stundum var
öfugt að farið. Sá góði ófríður en vondi mað-
urinn tálfagur álitum.
Ýmiskonar furðuskepnur og kynjaverur,
djöflar, andar, álfar eða dýr eru oft persónu
gædd í leikjum og verður jafnan af því hversu
þeir eru málaðir ráðið hverrar náttúru þeir
muni. En lengi mætti um þetta þinga.
í Pekingsöngleikjunum leyfist að nota mál-
uð leiktjöld og þar er margskonar stíll uppi.
10
Þess sá fá dæmi í sýningunum hér á íslandi
því þau urðu ekki flutt hingað vegna fyrir-
ferðar og annarra vandkvæða sem voru á og
varð að skilja þau eftir á ýmsum stöðum
ytra.
Mikið er fjallað um fagrar konur. Konan
er æðsti fulltrúi fegurðarinnar. Skáldin kín-
versku lýsa konunni sem blómi. Og það er
konan, segir Ma: konan í Evrópu, konan
í Kína, konan allsstaðar. Til forna var sagt
að konan væri það blóm sem ætti fegurð og
yndisþokka í ætt við mána. Þannig er konan
líka búin og máluð á sviðinu: Hún gefur
fegurðinni mál.
Við töluðum fyrr um listræna ýkingu og
nauðsyn hennar. Á sviðinu er konan gerð
enn fegurri en hún virðist í veruleikanum.
Ýkingin er lykill listamannsins til að lúka
upp huldum dómum svo áhorfandanum gef-
ist að líta í djúpin. Þetta á jafnt við um
skáldin, málarana, (leikritahöfundana: alla
listamenn. Ýkingin er töframeðal þeirra. Og
allt verður að lúta kröfum fegurðar í list. Það
sem er ekki fagurt það hefur mistekizt, seg-
ir Ma Shao-po.
Og enn segir hann: Bestu höfundar eru
þeir sem mest og hæfilegast ýkja mikilvæg-
ustu þættina í lífinu og hræra þannig huga
fólksins til að skynja hin dýpri rök veru
sinnar.
Ýking er sérkennileg og einkennandi fyrir
kínverska list. Svo er sagt frá gamla skáld-
inu Li Pa að hann hafði 30 þúsund stiku langt
skegg, hvítt. Þetta er nú kannski fulllangt til
að verði bókstaflega trúað. Hér er ætlunin
sú að gefa til vitundar hve óskaplegar á-
hyggjur og mæðu skáld þetta ól í hug sér.
Skáld 'hefur lýst konu þannig að svo fögur
væri hún að þegar fiskar koma upp að vatns-
borðinu og sjá hana þá sökkva þeir til botns,
fuglar himinsins ná ekki að fljúga og hrapa
til jarðar, máninn felur sig í skýi og blómin