Morgunblaðið - 13.03.2014, Síða 25

25
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 13. MARS 2014
Grámóskulegir í snjómuggunni Engu var líkara en að gráu klárarnir sem nöguðu sinuna við rætur fjallsins rynnu saman við gráa, bláa og gulbrúna litatóna náttúrunnar.
RAX
Íslensk heilbrigðisþjónusta er
um margt afar góð og skorar
jafnan hátt í alþjóðlegum sam-
anburði. Engu að síður eru ýms-
ar brotalamir sem þarf að bæta,
sóknarfæri sem þarf að nýta og
úrbætur sem eru nauðsynlegar
til að takast á við margvíslegar
áskoranir sem snúa að heilbrigð-
iskerfinu í nútíð og framtíð. Við
verðum líka að horfast í augu við
þá staðreynd að útgjöld til heil-
brigðismála fara ört vaxandi hér
og alls staðar í hinum vestræna heimi. Spár
OECD gera ráð fyrir að útgjöld til heilbrigð-
isþjónustu muni margfaldast á næstu áratug-
um verði ekkert að gert.
Öxin á veggnum
Til er saga af ungum manni sem kom gest-
ur á bæ og felldu hann og heimasætan hugi
saman. Ákveðið var að skála fyrir framtíð
hjónaleysanna. Stúlkan og foreldrar hennar
fóru í kjallarann eftir víni, opnuðu spons á ví-
námu og létu renna í könnu. Þá sáu þau öxi
hangandi á vegg og örvingluðust yfir af-
drifum ófæddra barna tilvonandi hjóna ef
börnin skyldu eiga erindi í kjallarann og öxin
detta í höfuð þeirra. Unga manninn tók að
lengja eftir þeim, fór að vitja þeirra og fann
þau þá sitjandi í kjallaranum, umflotin víni,
aðgerðalaus og lömuð af ótta við hina skelfi-
legu framtíðarsýn.
Framtíð heilbrigðisþjónustunnar
Látum ekki fara fyrir okkur eins og fólkinu
í dæmisögunni. Látum ekki öxina hanga yfir
höfðinu á okkur, tökum hana niður af veggn-
um.
Þarfir fjöldans fyrir þjónustu heilbrigð-
iskerfisins hafa breyst mikið á liðnum áratug-
um. Helstu heilsufarsógnir eru
nú faraldur ósmitnæmra, lang-
vinnra sjúkdóma sem margir
teljast til svokallaðra lífsstíls-
sjúkdóma. Ástæða er til að ætla
að breytingar á sjúkdómabyrð-
inni og nýjar lýðheilsuógnir
kalli á endurskoðun, nýjar nálg-
anir og lausnir.
Á liðnum árum hefur farið
fram umfangsmikil greining-
arvinna á styrkleikum og veik-
leikum íslenska heilbrigðiskerf-
isins. Ég nefni sérstaklega
vinnu sem fram fór í velferðar-
ráðuneytinu á árunum 2011-
2012 með aðstoð erlends ráðgjafafyrirtækis
og aðkomu hátt í 100 sérfræðinga á ýmsum
sviðum heilbrigðiskerfisins. Á þessum grunni
liggja fyrir skýrar tillögur um verkefni sem
hrinda þarf í framkvæmd til að styrkja og
bæta heilbrigðiskerfið og gera það betur í
stakk búið til að mæta þörfum landsmannan
fyrir heilbrigðisþjónustu í nútíð og framtíð á
skilvirkari hátt.
Verkefnið Betri heilbrigðis-
þjónusta 2013-2017
Frá því ég settist í stól heilbrigðisráðherra
hef ég farið yfir fyrirliggjandi greiningar og
tillögur að úrbótum í heilbrigðiskerfinu og
rætt við sérfræðinga um bestu leiðir til að
hrinda mikilvægum verkefnum í framkvæmd.
Niðurstaða liggur fyrir og verkefnin sem um
ræðir hafa nú verið formgerð undir vinnu-
heitinu; Betri heilbrigðisþjónusta 2013-2017.
Flest verkefnanna eru mörgum kunnugleg og
hafa lengi verið til umfjöllunar. Vandinn er
einkum hve hægt hefur miðað. Þess vegna
ákvað ég að setja fram heildstæða áætlun
með skýru skipulagi um stjórnun og verklag.
Síðast en ekki síst legg ég áherslu á að verk-
efnin séu unnin í samhengi hvert við annað
þannig að framkvæmd og innleiðing þeirra sé
samhæfð og stefni að einu marki, þ.e. betri
heilbrigðisþjónustu.
Verkefnin í hnotskurn
Í stuttu máli snúast verkefnin um yfirsýn
og stjórn á því hvernig heilbrigðisþjónustan
er notuð þannig að ávallt séu valin rétt úr-
ræði miðað við þjónustuþörf og að yfirsýn og
samhæfing tryggi samfellu og komi í veg fyr-
ir tví- eða margverknað. Við eigum þá vafa-
sömu sérstöðu meðal nágrannaþjóða að beita
lítið sem ekkert markvissri stjórnun á því
hvert fólk sækir sér heilbrigðisþjónustu.
Þessu fylgja margvíslegir annmarkar: Þetta
er ekki í þágu sjúklinga, þetta stuðlar að
ómarkvissri þjónustu, þetta ýtir undir sóun
og dregur úr skilvirkni. Þetta vitum við og
höfum vitað lengi og því tel ég ekkert að van-
búnaði. Samhliða fleiri verkefnum er lykillinn
að úrbótum innleiðing þjónustustýringar.
Undirbúningur er hafinn og þar mun heilsu-
gæslan gegna meginhlutverki.
Önnur stór verkefni eru sameining heil-
brigðisstofnana til að efla faglegan og fjár-
hagslegan styrk þeirra. Innleiðing hreyfiseðla
og verkefni um stórbætta upplýsingagjöf og
ráðgjöf til notenda heilbrigðiskerfisins mun
efla möguleika fólks á því að vera virkir þátt-
takendur í meðferð og að taka ábyrgð á eigin
heilsu eftir föngum. Endurskoðun á greiðslu-
þátttöku sjúklinga fyrir heilbrigðisþjónustu
er fyrst og síðast spurning um sanngjarnt og
réttlátt greiðslukerfi sem er gegnsætt og
auðskiljanlegt. Samtengd rafræn sjúkraskrá
er stórt og mikilvægt mál fyrir margra hluta
sakir. Hæst ber aukið öryggi sjúklinga, sam-
hæfðari þjónusta og aukin skilvirkni. Loks er
það endurskoðun á fjármögnun heilbrigðis-
þjónustunnar til að byggja skynsamlega
hvata inn í kerfið, meta árangur á nýjan hátt
miðað við ávinning af þjónustunni og ákveða
rekstrarframlög til heilbrigðisþjónustu út frá
íbúafjölda á viðkomandi þjónustusvæði og
ýmsum lýðfræðilegum og félagslegum þátt-
um.
Bætt þjónusta – Betra starfsumhverfi –
Betri nýting fjármuna
Ég er viss um að með innleiðingu þeirra
verkefna sem unnið er að undir samheitinu
Betri heilbrigðisþjónusta, muni ekki aðeins
takast að bæta heilbrigðisþjónustuna, heldur
einnig að nýta betur þá fjármuni sem við höf-
um úr að spila. Síðast en ekki síst er mark-
miðið að bæta starfsumhverfi heilbrigðiskerf-
isins sem er nauðsynlegt til að tryggja
mönnun þess og vilja hjá okkar færasta fag-
fólki til að starfa innan þess.
Kynning og upplýsingar
Hinn 30. janúar var haldinn fjölmennur
fundur í Norræna húsinu þar sem verkefni
Betri heilbrigðisþjónustu voru kynnt fyrir
stjórnendum stofnana heilbrigðiskerfisins,
auk fulltrúa háskólasamfélagsins og fleiri að-
ila. Viðtökur voru góðar og auðfundið að það
er frjór jarðvegur fyrir umbætur. Annar
fundur var haldinn í gær með fulltrúum hags-
munasamtaka sjúklinga og aðstandenda.
Verkefni verða kynnt frekar eftir því sem
þeim vindur fram og á vef velferðarráðuneyt-
isins má einnig nálgast upplýsingar um verk-
efnið Betri heilbrigðisþjónusta á vefslóðinni:
www.velferdarraduneyti.is
Eftir Kristján Þór
Júlíusson »Ég er viss um að með
innleiðingu þeirra verkefna
sem unnið er að muni ekki
aðeins takast að bæta heilbrigð-
isþjónustuna, heldur einnig að
nýta betur þá fjármuni sem við
höfum úr að spila.
Kristján Þór
Júlíusson
Markviss áætlun um betri heilbrigðisþjónustu
Höfundur er heilbrigðisráðherra.