Morgunblaðið - 13.03.2014, Síða 28

28 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 13. MARS 2014
Bæjarlind 16 I 201 Kópavogur I sími 553 7100 I www.linan.is
Opið mánudaga til föstudaga 12 - 18 I laugardaga 11 - 16
RECAST - SVEFNSÓFI
Svefnflötur 140x200 cm - Vönduð springdýna
Litir: Blár / Grár - kr. 129.900
SVEFNSÓFAR
SEM BREYTAST Í RÚM Á AUGABRAGÐI
Ó
Morgunblaðið gefur út
27. mars glæsilegt
sérblað um HönnunarMars
–– Meira fyrir lesendur
PÖNTUNARFRESTUR
AUGLÝSINGA:
fyrir kl. 12,
mánudaginn
24. mars.
NÁNARI
UPPLÝSINGAR
GEFUR:
Katrín Theódórsdóttir
Sími: 569 1105
kata@mbl.is
Hátíðin verður haldin
víðs vegar um Reykjavík
þar sem saman koma
íslenskir hönnuðir og
sýna fjölbreytt úrval
nýrrar íslenskrar hönn-
unar og arkitektúrs af
margvíslegu tagi.
HönnunarMars
DesignMarch
Reykjavík 27.-30.03.2014
Þegar Alþingi byrj-
aði að ræða skýrslu
Hagfræðistofnunar HÍ
gat utanríkisráðherra
ekki setið á sér og setti
fram þingsályktun-
artillögu sem samin
var á skagfirska efna-
hagssvæðinu, um að
Ísland sliti aðlög-
unarviðræðum við EU.
Við þetta sturlaðist
stjórnarandstaðan, svo að margir
urðu að fara aftur í pontu til að biðj-
ast afsökunar á fúkyrðum sem féllu í
hitanum. Sumir þingmenn notuðu
tækifærið og opinberuðu fáfræði
sína í alþjóðamálum, með ummælum
um Grænland og stjórnsýslustöðu
Möltu. Einnig var vitnað í frábæra
undanþágu Möltu varðandi fisk-
veiðar, en ekki gáð að því að heildar-
afli Möltu er minni en Binni í Gröf
fiskaði á einni vetrarvertíð á m/b
Gullborg RE 38/VE 38. Það er að
vísu ekkert nýtt að íslenskir þing-
menn tali meira af tilfinningu, en
þekkingu.
Hvað er í húfi?
Ísland er rúmir 104 þúsund fer-
kílómetrar eða svipað að stærð og
Danmörk, Holland og Belgía til sam-
ans. Efnahagslögsaga Íslands er 735
ferkílómetrar. Í samanburði er
Þýskaland 357 ferkílómetrar, en
sáralítil efnahagslögsaga til sjávar.
Íbúar eru um 80 milljónir, en í Evr-
ópu allri um 500 milljónir á móti okk-
ur Íslendingum 0,32 milljónir. Þegar
talað er um sérlausn fyrir Ísland í
fiskveiðistjórnun, þá verður að hafa í
huga sneypuför Noregs í því máli.
Evrópusambandið er með sameig-
inlegt fiskveiðistjórnunarkerfi, sem
megn óánægja er um, mest vegna
þess að kerfið er ekki sjálfbært og
fiskistofnum hrakar. Ef við fáum
sérlausn verður allt vitlaust í EU og
hvert ríkið af öðru fer að krefjast
eigin lausnar.
Hvað er framundan?
Nýlega var birt skýrsla um spill-
ingu innan EU. Niðurstaðan er sú að
120 milljarðar EUR væri veltan í
spillingunni og ekkert svæði innan
EU væri án spillingar. Við Íslend-
ingar, sem erum á
EEA-svæðinu, höfum
ekki áhyggjur, því hér
hefur spillingin samlag-
ast þjóðarsálinni og er
því ekki til staðar.
Það sem legið hefur í
loftinu er að Stóra Bret-
land (UK) sé að huga að
útgöngu úr EU ef ekki
yrðu gerðar töluverðar
breytingar. EU and-
ófsmaðurinn Richard
North var í Viðtalinu sl.
mánudag og lýsti viðhorfum þeirra
sem kallaðir eru Euro sceptics.
Hinn 27. febrúar upplifuðum við
stórviðburð. Angela Merkel kanslari
Þýskalands hélt sigurræðu fyrir
sameinuðu þingi í Westminster. M.a.
vitnaði kanslarinn í Churchill: „Þar
sem ekki eru breytingar, þar ríkir
stöðnun.“ Í hátíðarræðunni og á
blaðamannafundinum á eftir í Down-
ingstræti 10 kom það fram að kansl-
arinn var hliðholl kröfum Breta um
breytingar. Þetta er eitthvað sem við
Íslendingar þurfum að spá í.
Hvað á Ísland að gera?
Við eigum ekki að stoppa aðild-
arviðræðurnar, heldur að fara að
dæmi Sviss og halda viðræðunum í
dvala. Við höfum verk að vinna, sem
eru gjaldeyrishöftin, laga skulda-
stöðu þjóðarinnar, gera upp föllnu
bankana og skoða vel hvort hægt er
að fara í skuldaleiðréttingar og af-
nema verðtryggingar. Þegar og ef
við tökum upp aðildarviðræðurnar
að nýju verðum við að vera upp-
réttir. Það verður einnig að hafa það
í huga, að embættismennirnir í
Brussel telja að þeir hafi vald sitt frá
þeim Guði sem býr í þeim sjálfum.
Það gætu komið fram nokkurs konar
hefndaraðgerðir, þar sem við höfum
ekki innleitt allar reglugerðir sem
okkur ber samkvæmt EEA-
samningnum.
Evrópufárið
Eftir Elías
Kristjánsson
Elías Kristjánsson
» Þegar og ef við
tökum upp aðild-
arviðræðurnar að nýju
verðum við að vera
uppréttir.
Höfundur er ferðaþjónustubóndi.
Norskur sérfræð-
ingur í fiskirækt og
sníkjudýrafræðum,
Erik Sterud, birti
mjög athyglisverða
grein í Morgunblaðinu
hinn sjöunda mars. Í
grein sinni gerir hann
að umtalsefni þá vá
sem hann telur steðja
að villtum laxi vegna
sjókvíaeldis. Sér-
staklega eru athyglisverð skrif Ste-
ruds um sjúkdóma sem upp geta
komið og laxalús. Leggur Sterud
mikla áherslu á að við útbreiðslu
lúsarinnar verði spornað með öllum
tiltækum ráðum. Þetta eru orð í
tíma töluð og mikilvæg skilaboð frá
frændum okkar í Noregi.
Laxalúsin ein og sér er mesta ógn
við sjókvíaeldi í heiminum í dag og
nágrannaþjóðir okkar berjast hat-
rammri baráttu gegn útbreiðslu
hennar. Á Íslandi er enn tækifæri til
að gera hlutina rétt með tilliti til
lúsa- og sjúkdómamála. Erik Sterud
hittir naglann á höfuðið
þegar hann segir að
„meira máli skiptir hve
þétt eldisstöðvarnar
liggja og hvernig sam-
hæfðum forvörnum á
sviði heilbrigðismála er
háttað“. Enda þótt
laxalús berist í eldislax
frá villtum laxi, en ekki
öfugt, er raunin sú að
lúsin finnur sér hýsil í
eldinu og nær að gras-
sera þar og verður að
stórkostlegum vanda
fyrir alla. Skilja má á orðum Ste-
ruds að reynslan af sjókvíaleldi í
Noregi, Síle og Færeyjum sé yf-
irhöfuð slæm, en svo er ekki. Hins
vegar eru það orð í tíma töluð þegar
hann hvetur okkur Íslendinga til að
fara varlega við uppbyggingu sjó-
kvíaeldis.
Færeyingar lærðu sína lexíu
Eftir þær miklu hremmingar af
völdum sjúkdóma sem Færeyingar
gengu í gegnum í sínu sjókvíaeldi
tóku þeir alveg nýjan pól í hæðina
við endurreisn atvinnugreinarinnar.
Nú byggja frændur okkar í Fær-
eyjum á hinu svokallaða „kynslóða-
skipta eldi“, eða grænu eldi eins og
það er einnig kallað. Sú aðferða-
fræði er þannig að eftir að búið er að
slátra einni laxakynslóð í eldinu er
allur búnaður tekinn upp úr sjó og
fjarlægður úr firðinum. Eftir það
fær fjörðurinn hvíld í sex til átta
mánuði áður en næsta kynslóð er
sett niður. Þetta er gert til að lúsin
berist ekki milli kynslóða í sama
firði og búi til lúsafaraldur. Til að
koma á fót grænu eldi þarf því þrjá
eldisstaði, sem allir eru óháðir hver
öðrum hvað varðar sjóstrauma. Með
þetta að leiðarljósi hefur Fjarðalax
byggt upp sitt eldi í Patreksfirði,
Tálknafirði og Arnarfirði.
Kynslóðaskipt eldi
Landssamband fiskeldisstöðva
mælir eindregið með kynslóðaskiptu
sjókvíaeldi við uppbyggingu at-
vinnugreinarinnar hér á landi og
horfa fyrirtæki sem byggt hafa upp
sjókvíaeldi á Íslandi með ábyrgum
hætti undanfarin ár til þess. Þrátt
fyrir það hefur gengið illa að fá ís-
lensk stjórnvöld til að taka sama pól
í hæðina. Ný löggjöf um sjókvíaeldi,
sem nú er í meðförum Alþingis,
virðist ekki ætla að taka neitt tillit
til stefnu Landssambands fiskeldis-
stöðva þegar kemur að varfærni og
öryggismálum og hugmyndir um
kynslóðaskipt eldi og samræmda
seiðaútsetningu í öryggisskyni eru
virtar að vettugi.
Áhugaleysi stjórnvalda
Ísland fer nú með formennsku í
norrænu ráðherranefndinni. Af því
tilefni var Norræna lífhagkerfinu,
NordBio, hrundið úr vör í byrjun
febrúar, en markmið þess er m.a. að
styrkja atvinnulíf og byggðaþróun
og bæta umhverfislegan, hagrænan
og félagslegan afrakstur af nýtingu
auðlinda úr lífríkinu, bæði til lands
og sjávar. Við sem störfum í sjókvía-
eldi höfum ítrekað reynt að fá
stjórnvöld til að skilja hversu mikil-
vægt það er að byggja upp sjókvía-
eldi á ábyrgan og sjálfbæran hátt.
Það hefur reynst árangurslaust.
Þvert á móti virðast stjórnvöld með
áhuga- og grandvaraleysi sínu ætla
að stefna þeim árangri í tvísýnu sem
náðst hefur á sunnanverðum Vest-
fjörðum. Það gera þau t.d. með
óábyrgum veitingum eldisleyfa, sem
ganga þvert gegn langtímahags-
munum greinarinnar. Erik Sterud
bendir réttilega á að íslensk stjórn-
völd hafi val um það hvort þau velji
að fara dýrkeyptu leiðina eins og
farin var í nágrannalöndunum eða
kjósi að hefjast handa á þeim tækni-
legu krossgötum sem Norðmenn
standa á um þessar mundir.
Lærum af dýrkeyptri reynslu
Norðmanna við laxeldi
Eftir Höskuld
Steinarsson » Við höfum ítrekað
reynt að fá stjórn-
völd til að skilja hversu
mikilvægt það er að
byggja upp sjókvíaeldi á
ábyrgan og sjálfbæran
hátt.
Höskuldur Steinarsson
Höfundur er framkvæmdastjóri
Fjarðalax ehf.
WWW.MBL.IS/MOGGINN/IPAD
GRÍPTU
TÆKIFÆRIÐ!