Læknablaðið : fylgirit - 01.04.2012, Side 27

VISINDI A VORDOGUM
FYLGIRIT 70
sjúkdómur hefur verið staðfestur í þremur tilfellum. Meðal sjúklinga
með MYBPC3 c.927-2A>G var meðalaldur við greiningu 40 ár (9-72),
meðalþykkt hjartavöðva 21,7mm, 12 (17%) hafa sögu um gáttatif og 11
(15%) hafa sögu um bjargráðsísetningu, hjartastopp eða fleygskurð á
millislegla vegg.
Ályktanir: Stökkbreytingin c.927-2A>G í MYBPC3 geninu skýrir meiri-
hluta HCM tilfella á íslandi. Við teljum að um landnemaáhrif geti verið
að ræða. Mikilvægt er að hafa Fabry sjúkdóm í huga sem mismuna-
greiningu við HCM.
55 Svefnleysi meðal kæfisvefnssjúklinga fyrir og eftir meðferð
með svefnöndunartæki
Erla Bjömsdóttir', Christer Janson3, Þórarinn Gíslason1-2, Jón Fridrik Sigurdsson11,
Allan I Pack5 * * * * *, Philip Gherman5, Michael Perlis5, Erna Sif Amardóttir u, Bryndís
Benediktsdóttir1'2
'Læknadeild Háskóla íslands, 'lungnadeild Landspítala, 3Háskólanum í Uppsölum, Svíþjóð,
4geðsviði Landspítala, "i iáskólanum í Pennsylvaniu
erlabjo@giuail.com
Inngangur: Svefnleysi er algengt vandamál meðal sjúklinga með
kæfisvefn en lítið er vitað um áhrif meðferðar við kæfisvefni á einkenni
svefnleysis.
Markmið: Markmið þessarar rannsóknar var að kanna algengi
svefnleysis hjá kæfisvefnssjúklingum áður en þeir hófu meðferð með
svefnöndunartæki (CPAP) og við tveggja ára eftirfylgd. Skoðað var
hvernig einkenni svefnleysis breyttust og hvaða áhrif svefnleysi hafði á
meðferðarheldni.
Aðferðir: Allir þátttakendur (n=822) fóru í svefnmælingu, gengust
undir læknisskoðun og svöruðu spurningalistum um svefn og heilsu
áður en þeir hófu CPAP meðferð. Tveimur árum eftir að meðferð hófst
svöruðu þátttakendur sömu spurningalistum og meðferðarheldni þeirra
var skoðuð. Alls komu 90.1% þátttakenda í eftirfylgd.
Niðurstöður: Svefnleysi var mjög algengt hjá ómeðhöndluðum kæfi-
svefnssjúklingum (57,6% vöknuðu oft á nóttinni, 15,6% áttu erfitt með
að sofna og 27,9% vöknuðu of snemma á morgnana). Við eftirfylgd
voru 64% þátttakenda að nota CPAP, flestir með fulla notkun. Tíðni
þess að vakna oft á nóttinni var marktækt lægri hjá þeim sem notuðu
CPAP (30,1% hjá notendum en 45,8% hjá þeim sem ekki notuðu CPAP,
p<0,001). Erfiðleikar við að sofna á kvöldin minnkuðu hvorki hjá CPAP
notendum né þeim sem ekki notuðu CPAP. Það að vakna of snemma á
morgnana var hins vegar líklegra til að lagast hjá þeim sem ekki notuðu
CPAP (p=0,05). Þeir sem áttu í erfiðleikum með að sofna á kvöldin eða
vöknuðu of snemma á morgnana áður en þeir byrjuðu á CPAP voru
líklegri til að hætta meðferð (erfitt að sofna = OR 0,63, p=0,029, vakna of
snemma= OR 0,51, p<0,0001).
Ályktanir: Að vakna oft á nóttinni er algengt hjá sjúklingum með kæfi-
svefn en lagast gjarnan hjá þeim sem nota CPAP. Mikilvægt er að huga
sérstaklega að sjúklingum með kæfisvefn sem eiga erfitt með að sofna
á kvöldin eða vakna of snemma á morgnana þar sem svefnleysi þeirra
lagast ekki með CPAP og þeir eru líklegri en aðrir til þess að hætta
meðferð. Hugsanlega er gagnlegt að meðhöndla svefnleysi hjá þessum
sjúklingum áður en meðferð við kæfisvefni hefst.
56 Hvernig má uppræta kransæðasjúkdóm á íslandi?
Rósa Björk Þórólfsdóttir1'2, Thor Aspelund1-2- Simon Capewell* * 3 4' Julia Critchley1'
Vilmundur Guönason1-2- Karl Andersen115
'Hjartavernd, :Háskóta fstands, 3Division of Public Health, University of Liverpool, UK,
'Department of Population Health, St George's, University of London, 'Landspítala, hjartadeild
rthl5@hi.is
Inngangur: Dánartíðni vegna kransæðasjúkdóms á Islandi hefur lækkað
umtalsvert síðastliðna áratugi. Má það helst þakka bættri stöðu áhættu-
þátta hjarta- og æðasjúkdóma.
Markmið: Að spá fyrir um framtíðar dánartíðni vegna kransæða-
sjúkdóms á íslandi út frá þróun áhættuþátta og meta hvernig helst megi
koma í veg fyrir ótímabær dauðsföll.
Aðferðir: IMPACT reiknilíkanið var notað til að spá fyrir um dánartíðni
vegna kransæðasjúkdóms meðal 25-74 ára fslendinga frá 2010 til 2040.
Þetta var gert fyrir þrjá mismunandi möguleika í áhættuþáttaþróun: 1)
ef nýleg þróun (sl. fimm ár) heldur áfram, 2) ef söguleg þróun (sl. 30 ár)
heldur áfram, og 3) ef gert er ráð fyrir að öll þjóðin verði eins og ein-
staklingar sem hafa minnstu mögulegu áhættu. Útreikningar byggðust
á að sameina: i) mannfjöldatölur og spár (Hagstofa íslands), ii) áhættu-
þáttagildi þjóðarimiar og spár (Reykjavíkurrannsókn Hjartaverndar) og
iii) áhrif tiltekinna áhættuþáttabreytinga (áður birtar rannsóknir).
Niðurstöður: 1) Ef nýleg þróun áhættuþátta heldur áfram mun dánar-
tíðni aukast úr 49 í 70 á 100.000. 2) Ef söguleg þróun heldur áfram mun
hægja á fækkun dauðsfalla vegna öldrunar þjóðarinnar. Mismun á
sögulegri og nýlegri þróun má skýra með hækkun í kólesterólgildum
og hraðari aukningu í offitu og sykursýki á sl. fimm árum. 3) Ef öll
þjóðin nær æskilegum áhættuþáttagildum yrði komið í veg fyrir öll
fyrirbyggjanleg dauðsföll vegna kransæðasjúkdóms fyrir 2040 (myndl).
Fninitídar dánartiðni vegna kr.ins.eð.isjukdoms meðal
25-74 ára íslendinga m.v. þrenns konar
100 o c
Nýlcg
o’ o þróun
■n jg i o Sogulcg þróun

c 2010 2020 Ár 2030 2040
Mynd 1
Ályktanir: Ef ekki verða breytingar á lífsvenjum fslendinga mun dánar-
tíðni vegna kransæðasjúkdóms aukast og ávinningur liðimia áratuga
tapast. Hins vegar er mikið rými fyrir breytingar. Með því að móta
áhrifamestu áhættuþættina með lýðheilsufræðilegum inngripum mætti
draga emi frekar úr ótímabærum dauðsföllum á komandi árum og jafn-
vel útrýma þeim fyrir árið 2040.
57 Áhætta á ristilkrabbameini er ekki aukin hjá sjúklingum sem
hafa fengið ristilpokabólgu
Bjarki Þór Alexandersson1, Jóhanrt Páll Hreinsson, Tryggvi Stefánsson1'3, Einar S.
Bjömssonu
'Lyflæknisfræði, 2meltingar og lifrarlækningar, 3almennar skurðlækningar á Landspítala
bjarkial@gmail.com
Bakgrunnur: Samkvæmt klínískum leiðbeiningum er ráðlagt eftir að
einstaklingur greinist með ristilpokabólgu að þá fara hann í ristilspeglun
til að útiloka ristilkrabbamein. Þessar leiðbeiningar eru byggðar á yfir 20
LÆKNAblaðið 2012/98 27