Listin að lifa - 01.12.2004, Qupperneq 22

Fallegur bær í
sterkri mótun
Sögumiðstöðin og Eyrbyggjar urðu til upp úr hátíðinni
- Á góðri stund í Grundarfirði sem hefur
verið árviss skemmtun síðustu sex árin
Kirkjufell er hið fyrsta sem fangar augað og vekur lotningu. Formfagra íjallið sem
rís yfir bænum, Iíkt og risastór pýramídi. Nafnið er sterkt og nær vel yfir þau áhrif
sem fjallið vekur. I björtu veðri er mikil upplifun að sigla um Breiðafjörðinn, sjá
Kirkjufellið rísa ffaman við Grundarfjörð, varða bæinn og veita honum skjól, líkt og
kirkjan á að gera. Skyldu sæfarendur hafa gefið fjallinu nafn? Grundarfjörður ætti að
bera sitt forna heiti eftir fjallinu - Kirkjufjörður.
Mýrarhyrnan státar í baksviðinu,
fjallið sem flestar kindur hafa
hrapað í. Frægir klettaklifrarar
hafa komið til Islands, aðeins til að klífa
Mýrarhyrnuna. Helgrindur í baksviðinu,
nú snæviþaktar. í björtu morgunsárinu
vakti athygli að sjá sunnanáttina koma
yfir fjöllin í þokulíki, en fjallaskúrinn náði
ekki yfir bæinn, lónaði bara í fjallaskörð-
unum.
Fólkið, fjöllin, fjörðurinn er árvisst rit
sem Eyrbyggjar, hollvinasamtök Grundar-
fjarðar, og sögunefnd Eyrarsveitar standa
saman að. Hollvinasamtökin spruttu upp
úr Grundarfjarðarhátíðinni „Á góðri stund
Frönsk skúta í vinabæjarheimsókn.
í Grundarfirði" fyrir 5 árum. Betur væri að
slík samtök störfuðu á fleiri stöðum.
Sögumiðstöðin er annað stórmerkilegt
framtak, en hún var opnuð fyrir 3 árum.
Gestir og gangandi geta nú gengið inn í
söguna, fræðst um frönsku sjómennina
sem byggðu hér hús og kirkju. Skoðað
gamlar ljósmyndir í Bæringsstofu, en
Bæring Cecilsson var ljósmyndari Grund-
firðinga um áratugaskeið. Stórkostlegt að
hafa slíka miðstöð í miðjum bæ og geta að
auki lesið sér til um Grundarfjörð í sagn-
fræðiritinu sem hefur nú komið út í 5 ár.
Grundarfjörður er ungur bær, þótt
Grundarfjarðarkaupstaður hinn forni
sé talinn einn elsti kaupstaður landsins.
Núverandi þéttbýli fór ekki að byggjast
upp fyrr en eftir 1940. Fyrir 1940 fæddust
allir í sveit. Eftir 1940 fer fólk að fæðast
í þéttbýliskjörnum. Kvíabryggja var áður
fjölmennasta byggðin í Grundarfirði,
þar bjuggu 59 manns árið 1940. Önnur
byggð var nánast engin nema í sveitunum
í kring - og flestir bændur sóttu sjóinn á
árabátum, síðar vélbátum með svipuðum
hætti og verið hafði kynslóðum saman.
Hvað varð þá til að þéttbýli fór að
myndast? Svar: Frystihúsið! Með komu
frystihússins var hægt að fá dagvinnu,
áður hafði fólkið aðeins getað stundað
sinn búskap og sjómennsku. Símstöðin
hafði líka mikil áhrif. Þegar hún var sett
var upp á jörðinni Gröf, fóru menn að fara
út í Grafarnes. Þorpið hét áður Grafarnes
í Eyrarsveit. Síðar var því breytt í Grund-
arfjörð, enn síðar í Grundarfjarðarbæ.
Á Grundarkampi voru Frakkar með
útgerð lengst af á 19. öld og komu þar iðu-
lega fram yfir aldamót. Sennilega er talið
að norskir, enskir, þýskir og danskir kaup-
menn hafi lent við Grundarós löngu fyrir
tíma einokunarverslunar, sumar þjóðir
jafnvel allt frá landnámi. Þegar einokun
á verslun var aflétt á Islandi 1786 kom
Grundarfjörður mjög til álita sem besti
staður fyrir verslun og viðskipti á Vestur-
landi. Ekki reyndist grundvöllur fyrir því,
en ómögulegt að vita hvað framtíðin ber í
skauti sér fyrir Grundarfjörð hinn unga.
Fjölbrautaskóli fyrir allt Nesið er
nú risinn á Grundarfirði. Nemendur
eru keyrðir daglega á milli, enda aðeins
10-15 mínútur akstur hingað frá Ólafsvík,
15-20 mínútur til Stykkishólms eftir að
nýja brúin opnaðist yfir Kolgrafarfjörð.
Grundarfjörður er miðsvæðis á Nesinu.
Simenntunarmiðstöðin í Borgarnesi
stendur fyrir námskeiðum á hverjum vetri
fyrir eldra fólkið.
Miðstöð skemmtiferðaskipa á Snæ-
fellsnesi. Víða erlendis sér maður svipaða
þróun og nú er að eiga sér stað á Grundar-
firði. Hér er besta höfnin og í sumar komu
hingað 13 skemmtiferðaskip. Viðkoma
skemmtiferðaskipanna breytir oft minni
plássum. Litlar listaverkabúðir spretta
upp og íbúar mála, föndra og prjóna fyrir
ferðamennina. Meirihluti farþeganna fer
í hringferð um Jökulinn, en nálægt 100
manns eru yfirleitt eftir sem vilja skoða
plássið.
Nú er farið að kjósa fólk til að sjá um
afþreyingu og heilmikið er gert. Konur á
íslenskum búningi setja upp söluborð með
föndurvarningi. Sungið er við kirkjuna.
Leikskólar taka þátt í þessu. Og heima-
menn og áhafnir taka höndum saman, eins
og þegar ein áhöfnin háði knattspyrnuleik
við heimamenn - ekki er getið um hver
sigraði!
Vel hugsað um
eldra fólkið
Ivar Árnason er formaður Félags eldri
borgara í Eyrarsveit. Félagið var stofnað
1. október 1992 og fyrsti formaður var
Guðmundur Runólfsson. Eyrsveitungar
hafa sömu reglu og þeir í Snæfellsbæ - að
láta formenn ekki sitja lengur en 2 ár. Um
80 manns eru í félaginu. „Það háir okkur