Listin að lifa - 01.12.2004, Síða 32

Gagnlegar upplýsingar
Eru eldri borgarar afskiptir
í tannlæknaþjónustu?
Stefanía Björnsdóttir, framkvænndastjóri FEB í
Reykjavík, hélt erindi á málþingi Tannlæknafélags
íslands og gerði þar grein fyrir stöðu eldra fólks
Félagsmenn hafa kvartað mikið yfir því að ekki skuli vera
sama gjaldskrá hjá tannlæknum og hjá Tryggingastofnun
ríkisins (TR), alls ekki allir sem átta sig á þessu áður en
farið er til tannlæknis. Menn standa frammi fyrir því að fá ekki
50% eða 75% af kostnaðinum endurgreiddan, etv. aðeins 19%
eða 30%, eða annað, gjaldskránum ber ekki saman. Á meðan
þetta ástand varir, sem ég vona að verði ekki lengi, er nauðsyn-
legt að tannlæknar upplýsi sjúklinga sína um hvernig endur-
greiðslum sé háttað.
Þeir sem eru 67 ára og eldri í dag eru kynslóð án forvarna
hvað tannheilsu varðar.
Samkvæmt skýrslu Guðjóns Axelssonar og Sigrúnar Helga-
dóttur um tannheilsu 65 ára og eldri Islendinga árið 2000, kemur
fram að 54,6% þeirra eru tannlausir í báðum gómum. Þeim hefur
því fækkað um 22,4% á 15 árum eða frá 1985. Hvað segir þetta
okkur? Jú, að fleiri eldri borgarar eru með eigin tennur, flestar eða
að hluta til. Þetta þýðir að þeim fjölgar ört sem þurfa viðgerðir
og viðhald hjá tannlæknum. Fjárhagur eldri borgara hefur veru-
leg áhrif á greiðslugetuna. Fjárhagurinn breytist þegar komið er
á eftirlaunaaldur, að vísu mismikið. Samkvæmt upplýsingum frá
ríkisskattstjóra vegna tekjuársins 2003 voru um 50% ellilífeyris-
þega með undir 125 þúsund lrrónum á mánuði í tekjur.
Tekjutenging og skattbyrði er mikil eins og sjá má á þessum
dæmum (tafla með dæmum um skerðingar)
í þessum einföldu dæmum er verið að bera saman einstakling
sem hefur eingöngu greiðslur almannatrygginga við aðra einstak-
linga með mismunandi tekjur úr lífeyrisssjóðum. í dæmunum má
sjá hve mikið lífeyrissjóðstekjur skerða greiðslur almannatrygg-
inga og hve skattbyrðin er mikil. Einstaklingur sem býr einn og
fær um 45 þúsund kr. á mánuði úr lífeyrissjóði er með aðeins
tæpum 15 þúsund krónum meira í ráðstöfunartekjur en sá er
hefur engar aðrar tekjur en greiðslur almannatrygginga. Sá sem
fær um 91 þúsund krónur á mánuði frá lífeyrissjóði hefur aðeins
10 þúsund kr. meira í ráðstöfunartekjur en sá sem hefur um 45
þúsund kr. frá lífeyrissjóði á mánuði. Þessi mikla tekjutenging og
aukna skattbyrði veldur því að ákveðinn hópur ellilífeyrisþega
hefur eklci mikið fjármagn sér til framfærslu. Samkvæmt könnun
sem Landlæknisembættið lét gera fyrir árið 2000 kom í ljós að
um 40-50% ellilífeyrisþega stóðu ekki undir kostnaði við tann-
læknaþjónustu.
Eins og kemur fram í skýrslu Guðjóns Axelssonar og Sigrúnar
Helgadóttur um tannheilsu eldri borgara þá eru fleiri tenntir í
dag en fyrir 19 árum. Endurgreiðsla TR nær yfir ákveðna þætti
tannlæknaþjónustunnar eins og segir í lögum um almanna-
tryggingar í 37. gr. „Fyrir elli- og örorkulífeyrisþega, sem njóta
fullrar tekjutryggingar, 75% kostnaðar, en 50% kostnaðar sé
tekjutrygging skert, þó er ekki greitt fyrir gullfyllingar, krónur
eða brýr. Heimilt er að hækka greiðslur fyrir þessa bótaþega í
allt að 100%... [Ráðherra setur reglugerð um nánari framkvæmd
ákvæðisins.]“
I reglugerð nr. 815 frá 22. nóvember 2002 koma inn ný
álcvæði um heimild, að undangenginni umsókn, að taka þátt í
kostnaði tveggja tannplantna í neðri góm og allt að fjögurra í efri
góm. Einnig kemur fram í sömu reglugerð að greiðsluþátttaka sé
50% fyrir ellilífeyrisþega sem ekki njóta tekjutryggingar. Allt eru
þetta framför, en betur má ef duga skal. Á næstu árum verður enn
meiri þörf á viðhaldi gamalla tanna sem knýr á um þær aðgerðir
sem TR endurgreiðir ekki, s.s. gullfyllingar, krónur og brýr. Ég tel
því mjög brýnt að alþingismenn geri sér grein fyrir þessu og komi
með breytingar á lögum um almannatryggingar svo að um endur-
greiðslu verði að ræða á þessum þáttum tannlæknaþjónustu.
Það getur verið heilsuspillandi að vera með lélegar og
skemmdar tennur og það veldur ekki sparnaði í heilbrigðiskerf-
inu. Það eiga ekki að vera forréttindi að taka fæðuna eðlilega
inn.
Sýn eldri borgara er sú að geta veitt sér nauðsynlega tann-
læknaþjónustu, óháð efnahag. Því þarf meira fjármagn í þennan
málaflokk þannig að TR verði kleift að endurgreiða fleiri þætti
þjónustunnar. Einnig þurfa Tannlæknafélag Islands og TR að
setjast að samningaborðinu og semja um fasta samræmda gjald-
skrá.