Morgunblaðið - 08.12.2014, Side 34

VIÐTAL
Kolbrún Bergþórsdóttir
kolbrun@mbl.is
Breski sakamálahöfundurinn Pet-
er James var meðal gesta á
glæpasagnahátíðinni Iceland Noir
sem haldin var í síðasta mánuði.
James er einn frægasti glæpa-
sagnahöfundur heims og hefur
hlotið ýmis konar verðlaun og við-
urkenningar fyrir verk sín. Nýj-
asta bók hans, Want You Dead, er
ofarlega á metsölulista í Bretlandi
þessa dagana.
Þegar blaðamaður hitti James
fór hann ekki leynt með aðdáun
sína á Íslandi og naut dvalarinnar
greinilega, en hann segir að með
komunni til Íslands hafi gamall
draumur ræst. „Ég hef alltaf verið
mikill glæpasagnaunnandi og fyrir
fjörutíu árum las ég bók Des-
monds Bagley, Running Blind, og
þar var eltingaleikur um Ísland og
dásamlegar lýsingar á landslagi
urðu til þess að mig langaði til Ís-
lands. Þetta er fyrsta ferð mín til
Íslands og ástæðan fyrir því að ég
kom núna er að ég hitti Ragnar
Jónasson í fyrra á glæpasagnahá-
tíð í Ameríku og hann spurði
hvort ég vildi mæta á glæpsag-
nahátíð á Íslandi. Ég sagði sam-
stundis: Já!
Ég hef sannarlega notið dval-
arinnar. Í lífinu gerir maður sér
oft háar hugmyndir um eitthvað
og verður síðan fyrir vonbrigðum.
En Ísland hefur farið fram úr
björtustu vonum mínum. Ég fékk
besta indverska mat sem ég hef
nokkru sinni borðað á Austur-
Indíafélaginu, ég fór Gullna hring-
inn og sá stórbrotið landslag. Ég
var með íslenskan bílstjóra, fyrr-
verandi lögreglumann, og spurði
hann hvernig þið Íslendingar
tækjust á við vetrarmyrkrið. Hann
sagði: Ef það er ljós innra með
manni þá er alltaf bjart í kringum
mann.“
Samtöl við glæpamenn
Þú hefur notið gríðarlegrar vel-
gengni sem glæpasagnahöfundur.
Af hverju nýturðu þess að skrifa
glæpasögur?
„Þetta er áhugaverð spurning
og svarið er að ég nýt þess að
skrifa um glæpi vegna þess að í
glæpasögum birtist mannlegt líf í
öllum sínum myndum. Lengi var
litið á glæpasögur sem óæðri bók-
menntir. Ég spurði eitt sinn
nefndarmann í Booker Prize-
dómnefndinni af hverju glæpasaga
hefði aldrei komist á tilnefning-
arlistann. Hann sagði að það
myndi frjósa í helvíti áður en það
gerðist. Ég sagði: „Nú, þú hefðir
þá ekki tilnefnt Shakespeare eða
Charles Dickens?“ Shakespeare
skrifaði leikrit af því að á hans
tíma var skáldsagan ekki komin til
sögunnar. Fáir voru læsir og fæst-
ir höfðu efni á að kaupa bækur og
til að ná til fólks skrifuðu menn
leikrit. Ef Shakspeare væri að
skrifa í dag væri hann skáldsagna-
höfundur og skrifaði um glæpi, en
þeir koma ítrekað fyrir í verkum
hans. Það sama má segja um
Charles Dickens, glæpir eru áber-
andi í verkum hans.“
Stundarðu einhverja heimilda-
vinnu í sambandi við glæpasagna-
skrif þín?
„Já, það geri ég svo sannarlega.
Árið 1981 kom fyrsta bókin mín
út, njósnasagan Dead Letter
Drop, alls ekki frábær bók. Ég
var nýgiftur og það var brotist inn
í húsið okkar. Lögregluþjónn kom
á vettvang og við hjónin ving-
uðumst við hann. Hann var giftur
lögreglukonu og við hjónin vorum
oft í boðum hjá þeim og þar hitti
ég fleiri lögreglumenn sem feng-
ust við alls kyns störf innan lög-
reglunnar. Mér fannst vinna
þeirra spennandi og heillandi.
Enginn sér meira af lífi fólks en
lögreglan. Ég geri þó nokkuð af
því að slást í för með lög-
reglumönnum við vinnu þeirra og
kynnist þannig störfum þeirra og
heimi. Þetta nýtist mér í skrifum
mínum.
Í bókum mínum skrifa ég út frá
sjónarhorni lögreglunnar og ill-
mennisins og reyni að skilja af
hverju einstaklingur gerir það
sem hann gerir. Ég stunda mikla
rannsóknarvinnu og verð oft furðu
lostinn vegna þess sem ég sé og
heyri. Ég geri nokkuð af því að
halda erindi í fangelsum og það
gefur mér tækifæri til að hitta
fanga. Fyrir einu og hálfu ári hitti
ég kvenfanga. Hún sagði mér að
hún ætti eftir að sitja inni í níu og
hálft ár og það væri ekki sann-
gjarnt. Hún sagði: „Það er kona í
London sem gerði nákvæmlega
það sama og ég og fékk ekki
næstum því jafn harðan dóm.“ „Af
hverju situr þú inni?“ spurði ég.
Hún sagði: „Tengdamóðir mín fór
á spítala og allir áttu von á því að
hún myndi deyja þar. Svo ég
hreinsaði bankareikninginn henn-
ar en gamla herfan dó ekki heldur
kom heim. Ég vissi að hún myndi
komast að því hvað ég hafði gert
svo ég varð að eitra fyrir hana. Þá
áttaði ég mig á því að maðurinn
minn myndi komast að því svo ég
varð líka að eitra fyrir hann. Það
er ekki sanngjarnt að ég hafi
fengið miklu lengri dóm en konan
í London.“ Þegar mér var fylgt út
spurði ég lögreglumanninn: „Gerði
hún þetta raunverulega?“ Hann
sagði: „Já, maðurinn hennar var
þrjá mánuði á gjörgæslu og er
með varanlegar heilaskemmdir og
hún er öskureið út af því að hafa
fengið langan fangelsisdóm!“
Ég talaði við mann sem gerðist
atvinnuþjófur Hann var 42 ára
gamall en leit út fyrir að vera sex-
tugur, fólk eldist hratt í fangelsi.
Hann spurði: „Hvernig get ég að-
stoðað þig, félagi?„ Ég svaraði:
„Segðu mér sögu þína, hvernig þú
gerðist atvinnuþjófur.“ Hann
sagðist hafa alist upp í fátækt í
Brighton. „Þegar ég var fimmtán
ára rændi ég hús nágranna og var
dæmdur í tveggja ára vist á upp-
tökuheimili. Þegar ég var laus
þaðan áttaði ég mig á því að ég
fengi sömu refsingu hvort sem ég
rændi hús þeirra fátæku eða
þeirra ríku. Svo ég sneri mér að
því að stela úr húsum í fínni
hverfum. Ég er ekki mjög góður í
þessu og er oft gripinn. Ég brýst
inn, skil eftir opnar bakdyr eða
opna bakglugga þannig að ég geti
lagt á flótta ef lögreglan eða eig-
andinn skyldi birtast. Ég braust
einu sinni inn í fínt hús og eigand-
inn kom heim. Ég ætlaði að forða
mér út um bakgluggann en áttaði
mig ekki á því að þar beint fyrir
neðan var sundlaug og lenti í
henni.“ „Áttu þér draum?“ spurði
ég. „Já, ég vildi gifta mig aftur og
eignast barn, góðan bíl og fallegt
hús en það mun ekki gerast.“ „Af
hverju ekki, þú ert bara 42 ára?“
„Já, en ég hef framið 176 rán og
enginn mun láta mig fá vinnu,“
svaraði hann og bætti við: „Svo
kann ég vel við mig hérna. Það er
 Hinn heimsfrægi breski
sakamálahöfundur Peter James
ræðir um glæpasagnagerð og segir
frá samtölum sínum við glæpamenn
Finnst ég alltaf verða að hæ
34 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 8. DESEMBER 2014
Árin segja sitt1979-2014
Hjónin Ragnar Guðmundsson, matreiðslu-meistari og kona hans
Bára Sigurðardóttir, stofnendur og eigendur Lauga-ás.
Laugarásvegi 1
104 Reykjavík • laugaas.is
Lauga-ás hefur frá 1979
boðið viðskiptavinum
sýnum uppá úrval af
réttum þar sem hráefni,
þekking og íslenskar
hefðir hafa verið hafðar
að leiðarljósi.
)553 1620
Verið velkominn