Ský - 01.10.2006, Side 39

Smásaga
Þegar ég sit í garðinum mínum og horfi á býflugurnar svífa frá
einu blómi til annars, læt ég þessa málsgrein síast í kollinum á mér.
Þá verður eftirfarandi málsgrein til:
I feel pretty
Oh so pretty
I feel pretty, and witty, and bright.
Kundera var bara of orðmargur. Stundum er delete-takkinn besti
vinur manns.
Ritstífla: Kjaftæði
Ritstífla er orðskrípi sem er búið til af væluskjóðum sem vantar
afsökun til þess að drekka brennivín.1 Auðvitað getur rithöfundur
verið fastur í farinu í smátíma en þegar það hendir alvöru rithöfund,
segjum til dæmis einhvern Sókrates eða einhvern Þorgrím Þráins-
son, þá ræður hann sér leigupenna og segir sögu sína. Hin leiðin er
að láta einhvern segja mér sögu sína og þá fæ ég allan heiðurinn. En
það er til önnur brella sem ég nota þegar ég stoppa andartak. Hún
er nánast pottþétt og mér er ánægja að því að segja öðrum frá henni.
Maður fer í útgefna skáldsögu og finnur setningu sem manni finnst
frábær. Svo setur maður hana í sitt handrit. Yfirleitt leiðir sú setning
mann að annarri og fljótlega eru manns eigin hugmyndir byrjaðar að
flæða. Ef ekki þá getur maður notað næstu setningu úr skáldsögunni.
Það er óhætt að nota þrjár setningar úr verkum annars höfundar,
nema hann sé vinur manns, þá bara tvær. Líkurnar á því að einhver
átti sig á því eru mjög litlar og jafnvel þó að það gerist þurfa fæstir
að sitja inni.
Sýnikennsla: Alvöru skrif
Það er létt að tala um að skrifa og enn auðveldara í framkvæmd.
Sjáið bara:
„Kallið mig Ishmael. Það var kalt, ískalt hér á fjallinu í Kilimanj-
aroville. Ég heyrði í klukku. Hún glumdi. Ég vissi líka nákvæmlega
hverjum hún glumdi. Hún glumdi mér, Ishmael Twist. [Athugasemd
höfundar: Nú er ég fastur. Ég geng að rós og lít inn í hjarta hennar.]
Rétt er það, Ishmael Twist.“
Þetta er dæmi um það sem ég kalla „hreinræktuð“ ritstörf en
það þýðir að það er ekki hægt að breyta þessu í kvikmyndahandrit.
Hreinræktuð ritstörf eru þakklátust vegna þess að þeim fylgir rödd
sem segir í sífellu: „Hvers vegna er ég að skrifa þetta?“ Þá og aðeins þá
getur rithöfundurinn vonast eftir sínum stærsta sigri: Rödd lesandans
sem bætir við: „Hvers vegna er ég að lesa þetta?“
1(Þessi setning er skrifuð af Steve Martin, höfð eftir Cindy Adams).
Copyright © 1996 Steve Martin. Sagan birtist upphaflega í The New Yorker í Bandaríkjunum. sky
,
SK<00DD> 4.tbl 2006.indd 39 28.9.2006 10:55:50