Morgunblaðið - 15.01.2015, Page 16

16 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
Funahöfði 1 | 110 Reykjavík | Sími 567 4840 | www.bilo.is | bilo@bilo.is
TOYOTA YARIS TERRA
06/2012, ekinn 46 Þ.km, bensín, 5 gíra.
Verð 1.990.000. Raðnr.252991
áwww.BILO.is
M.BENZ E 280 ELEGANCE STATION
02/2001, ekinn 273 Þ.km, bensín, sjálfskiptur.
Verð 1.290.000. SPRENGITILBOÐ 590.000
Raðnr.252348 á www.BILO.is
M.BENZ E 280 CDI 4MATIC
08/2007, ekinn 370 Þ.km, diesel, sjálfskiptur,
leður, fjórhjóladrif. Toppástand! Gott verð
2.990.000. Raðnr.252678 á www.BILO.is
HONDA JAZZ ELEGANCE
06/2013, ekinn 43 Þ.km, sjálfskiptur.
Rosasætur! Verð 2.580.000. Raðnr.285447
áwww.BILO.is
HONDA CR-V LIFESTYLE
12/2011, ekinn aðeins 49 Þ.km, sjálfskiptur.
Virkilega flott eintak!Verð 4.290.000.
Raðnr.282860 áwww.BILO.is
Þú finnur bílinn á bilo.is Auglýstir bílar eru á staðnum Skráðu bílinn á bilo.is
SVIÐSLJÓS
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Í fundargerðum bankaráðs Eng-
landsbanka frá árinu 2008, sem birt-
ar voru í ársbyrjun, kemur fram að
bresk fjármálayfirvöld litu hug-
myndir um Ísland sem mögulega
fjármálamiðstöð hornauga. Þetta
var á meðal þess sem kom fram á há-
degisfundi Félags stjórnmálafræð-
inga og Rannsóknaseturs um ný-
sköpun og hagvöxt, þar sem þeir
Guðni Th. Jóhannesson, dósent í
sagnfræði, og Hannes Hólmsteinn
Gissurarson, prófessor í stjórn-
málafræði, greindu frá nýjum heim-
ildum sem þeir hafa kannað í erlend-
um skjalasöfnum um fall íslensku
bankanna haustið 2008, sem og
hvaða ályktanir væri hægt að draga
af þeim.
Skjölin nánast svört í gegn
„Þröngt mega sáttir sitja“ hefðu
getað verið einkunnarorð fundarins,
þar sem ljóst var að áhugi fólks á
fundarefninu var meiri en húsrýmið
sem fyrirlestrasalurinn á Háskóla-
torgi veitti. Stóð því fólk meðfram
veggjum. Guðni hóf erindi sitt á því
að fjalla um þau vandkvæði sem
fylgdu því að sækja gögn til erlendra
skjalasafna, sér í lagi þegar þau
tækju til atburða sem væru nýliðnir.
Sýndi Guðni í því skyni nokkrar
ljósmyndir af þeim skjölum sem
hann hafði aflað sér frá breska þjóð-
skjalasafninu í krafti upplýsingalaga
og voru sum þeirra nánast svört í
gegn, þar sem búið var að strika yfir
nánast allt meginefni þeirra. Þá
fylgdu því einnig vandamál hvernig
ætti að túlka það sem þó mætti lesa
úr gögnunum, þar sem hafa yrði
ýmsa þætti í huga, eins og til dæmis
það hver hefði verið tilgangur þess
sem ritaði heimildina.
Sagði Guðni að miðað við sínar
heimildir væru nokkrir hlutir ljósir.
Til dæmis nefndi hann að frægt við-
tal í Kastljósi við Davíð Oddsson, þá-
verandi seðlabankastjóra og núver-
andi ritstjóra Morgunblaðsins, þar
sem hann lýsti því yfir að ríkið
myndi ekki ganga í ábyrgð fyrir
skuldir „óreiðumanna“, hefði ekki
haft nein áhrif meðal þeirra bresku
embættismanna sem sáu um sam-
skiptin við Ísland.
Þá væri einnig ljóst af tiltækum
heimildum að fréttatilkynning
Seðlabanka Íslands um tilvonandi
lán frá Rússlandi hefði ekki orðið til
þess að fæla stjórnvöld í Moskvu frá
því að veita lánið, líkt og haldið hefði
verið fram í umræðu hér heima,
heldur hefði lánið verið raunhæfur
möguleiki.
Í máli Guðna kom einnig fram að
sú leið sem íslensk stjórnvöld hefðu
ætlað sér að fara, þar sem erlendar
skuldir yrðu skildar eftir, en ríkið
tæki yfir innlendar skuldbindingar,
hefði verið dæmd til að mistakast.
Skipti þar ekki síst máli að innan
breska stjórnkerfisins hafði fjár-
málaráðuneytið undir forystu Alist-
airs Darling allt forræði á hendi en
utanríkisráðuneytið hafði verið skil-
ið eftir í kuldanum. Sagði Guðni það
óheppilegt, því að innan utanrík-
isráðuneytisins hefði verið meiri
þekking á málefnum Íslands, auk
þess sem menn sem þar störfuðu
væru eðli málsins samkvæmt lík-
legri til þess að leita „friðsamlegri“
lausna heldur en starfsfólk fjár-
málaráðuneytisins.
Guðni tók fram að hann sæi ekki
neitt sem styddi við svonefnda „um-
sáturskenningu“, en samkvæmt
henni hefðu erlend ríki tekið hönd-
um saman um að knésetja Íslend-
inga.
Benti Guðni á í lok erindis síns, að
enn væri margt sem ekki væri vitað,
og að í raun væru sagnfræðingar og
aðrir enn í þónokkru myrkri um það
sem hefði gerst. Það væri þó jákvætt
að nokkur ljósbirta væri farin að
skína og að hún yrði einungis meiri
eftir því sem á liði.
Glasið brotnar ekki af sjálfu sér
Hannes Hólmsteinn tók næstur til
máls. Fór hann nokkrum orðum um
orsakir bankahrunsins og benti á að
lýsing á atburðum mætti ekki
staldra við að segja að glas væri
brothætt, til þess að það brotnaði
yrði að fleygja því. Sömuleiðis hefði
bankahrunið ekki orðið vegna þess
að ástandið hefði verið viðkvæmt,
heldur vegna ákvarðana sem menn
hefðu tekið.
Nefndi Hannes sérstaklega þrjár
ákvarðanir, sem að hans mati skiptu
sköpum. Í fyrsta lagi þegar seðla-
banki Bandaríkjanna hefði neitað Ís-
lendingum um gjaldeyrislán, í öðru
lagi þegar ríkisstjórn Bretlands
hefði neitað að aðstoða bresku bank-
ana KSF og Heritable á sama hátt
og aðra breska banka og í þriðja lagi
þegar hryðjuverkalög voru sett á ís-
lenska ríkið ásamt Landsbankanum.
Bar Hannes saman aðstæður ís-
lensku bankanna við erlenda banka
og benti á að aðstæður þeirra hefðu
hvorki verið verri né betri en ann-
arra banka sem lentu í erfiðleikum.
Munurinn væri sá að íslensku bönk-
unum hefði ekki verið bjargað.
Hannes velti meðal annars fyrir
sér ástæðum þess að sumar erlendar
þjóðir virtust sýna Íslendingum
hreinan fjandskap á þessum dögum.
Nefndi hann meðal annars óánægju
með þá samkeppni sem Íslendingar
hefðu veitt erlendis. Þá nefndi
Hannes einnig sem möguleika að
sjálfstæðismál Skota hefði getað
verið þáttur, þar sem Verkamanna-
flokkurinn hefði viljað sýna þeim
hvað sjálfstæði gæti kostað þá.
Að loknum erindum þeirra Guðna
og Hannesar fjallaði Eiríkur Berg-
mann Eiríksson, fundarstjóri, um
erindin og dró saman. Sagði Eiríkur
ljóst af eigin rannsóknum að breskir
embættismenn í fjármálaráðuneyt-
inu hefðu talið sig hafa fengið loforð
um að Íslendingar myndu taka á sig
skuldbindingar bankanna. Hins veg-
ar væri óljóst hver hefði átt að gefa
slíkt loforð.
Litu Íslendinga hornauga
 Rætt um ný gögn um efnahagshrunið í erlendum skjalasöfnum  Fyrirhugað lán frá Rússum var
raunhæfur möguleiki  Breska fjármálaráðuneytið réð för í samskiptum við Íslendinga
Morgunblaðið/Eggert
Gögnin ritskoðuð Guðni Th. Jóhannesson sýndi nokkur skjalanna sem hann hafði fengið, en flest voru þau með stórum svörtum rákum eftir ritskoðarann.
Morgunblaðið/Eggert
Þétt setinn bekkurinn Húsfyllir var á fundinum og var gerður góður róm-
ur að efni fyrirlesaranna. Að framsögu lokinni tóku við stuttar umræður.
Í erindi sínu fjallaði Hannes
Hólmsteinn nokkuð um
„Rússalánið“ svonefnda og tók
undir fyrri orð Guðna um að
það hefði verið raunhæfur
möguleiki. Raunar hefði það
verið komið svo vel á veg, að
sendiherra Rússlands hefði
hringt í Tryggva Þór Herberts-
son, efnahagsráðgjafa rík-
isstjórnarinnar, og sagt að
ekki dygði minna en vodka-
kassi til að fagna tíðindunum.
Staðfesti Tryggvi Þór frásögn
Hannesar í umræðum eftir er-
indin.
Sögðu þeir Tryggvi og Hann-
es báðir að einn tilgangur
þess að leita til Rússa hefði
verið geópólitískur. Nefndi
Hannes að hugsanlega hefðu
Bandaríkjamenn stokkið til til
þess að forða því að Íslend-
ingar fengju lánið hjá Rússum.
Hefði það gengið eftir hefði
niðurstaðan orðið sú sama og
með láni frá Rússum, ekki
hefði komið til falls bankanna.
Rússar fréttu hins vegar að
þreifingar væru um að Íslend-
ingar hygðust leita til Alþjóða-
gjaldeyrissjóðsins og styggð-
ust við það að sögn Hannesar.
Vildi fá kassa
af vodka
RÚSSALÁNIÐ