Morgunblaðið - 15.01.2015, Blaðsíða 36

VIÐTAL
Gústaf Skúlason
gustaf@99design.net
Svíinn Mikael Andreasson er merki-
legur maður. Ekki aðeins fyrir það að
hafa fæðst og lifað alla ævi handa- og
fótalaus. Heldur ekki síður fyrir ár-
angurinn af baráttunni við eigin fötl-
un sem hefur fært honum innsæið, að
takmarkanir hugans eru stærri en
líkamans.
Andreasson er höfundur bók-
arinnar Handalaus, fótalaus – en ekki
vonlaus. Þar lýsir hann ævilangri
baráttu sinni við að ná tökum á lífinu
og að breyta hugarfarinu sem að lok-
um gerði hann að fyrirlesara sem
ferðast um og m.a. stappar stálinu í
bestu íshokkílið Svíþjóðar. Hann er
einnig bílahönnuður, bílstjóri og fjög-
urra barna faðir.
Það er mér og mörgum með hend-
ur og fætur hulið, hvernig fötluðum
manni eins og þér tekst að lifa lífinu.
Þú ekur á eigin hönnuðum bíl, ert
kvæntur, fjögurra barna faðir og
heldur fyrirlestra.
„Í fyrirlestrunum tala ég um eigin
valmöguleika, hvað maður kýs sjálfur
að gera, þá afstöðu sem maður tekur
og innri drífandi kraft. Allt þetta hef
ég þurft að vinna með til að forðast að
lenda ekki í rúminu eina ferðina enn,
þar sem ég er algjörlega ósjálfbjarga
og háður öðrum. Það, sem hefur
bjargað mér oftar en einu sinni, er að
hafa þennan innri styrk og þá hvatn-
ingu að fara ekki aftur á sama reit.
Hefur alltaf tekist að forðast
hlutverk fórnarlambsins
Ég er ekki að segja, að mér finnist
lífið ekki stundum vera bæði erfitt og
ómögulegt. Ég hef reynsluna af því
að vera fórnarlamb sem fullorðinn og
það er ekki létt. Samt sem áður hefur
mér á einhvern hátt alltaf tekist að
snúa blaðinu við og forðast hlutverk
fórnarlambsins sem ásakar umhverf-
ið og kennir ytri aðstæðum um allt.
Annað þýðingarmikið atriði sem ég
tala um er að notfæra sér það sem lík-
aminn býður upp á í stað þess eins og
margir gera að syrgja það sem vant-
ar. Einblíni ég einungis á skortinn
verð ég fullkomlega hjálparvana.
Eiginlega ætti enginn að komast af
handalaus, því það er svo erfitt að lifa
án handa.“
Í blaðaskrifum og sjónvarpsþátt-
um í Svíþjóð hefur verið sagt frá bar-
áttu þinni fyrir að fá að taka bílpróf
og það situr sterkt í mér og mörgum
öðrum. Hvernig gekk það fyrir sig?
„Mörgum finnst það stórkostlegt,
að mér tókst að taka bílpróf. Ég upp-
lifði bílprófið hins vegar aldrei sem
neinn stóran vegartálma í lífinu. Lík-
amlegar takmarkanir mínar eru svo
augljósar og flestir sjá þær svo skýrt
og dást þess vegna að því, þegar
manni tekst að yfirstíga þær í hvers-
dagsleikanum.
Mín stærsta áskorun er ekki af
einfaldara taginu
Baráttan hjá mér hefur hins vegar
meira snúist um það sem ekki er eins
sýnilegt, þ.e.a.s. mín andlegu landa-
mæri og þær sjálfsköpuðu hindranir,
sem ég hef þurft að berjast gegn til
að endurheimta og byggja upp sjálfs-
traust og sjálfstilfinningu. Þetta hef-
ur verið mín stærsta áskorun og ekki
af einfaldara taginu og ekki alltaf
sjálfgefið, hvernig mér myndi reiða
af.“
Þú keyrir börnin sjálfur í skólann?
Já, ég hef haft bílpróf síðan 1983.
Núna áður en þú hringdir var ég að
keyra börnin heim og ég setti þau fyr-
ir framan mynd í sjónvarpinu á með-
an ég er í viðtali við Morgunblaðið.“
Þú segir í fyrirlestrinum, að það sé
ekki líkaminn sem er stóra hindrunin
heldur það sem finnst í höfðinu.
„Þetta er eiginlega kjarninn í boð-
skapnum. Við höfum öll líkamlegar
hindranir á einhvern hátt eins og t.d.
sjúkdóma, sársauka og þess háttar.
En það eru hins vegar takmörk hug-
ans sem oftast stöðva bæði þig og
mig.
Ég hef margoft sagt við sjálfan
mig: þetta getur þú aldrei gert, þetta
er ómögulegt, þetta er fyrir utan hið
mögulega. Síðar hef ég spurt mig,
hvort því sé í raun og veru þannig
varið og ákveðið að reyna aftur að
leysa málið á einhvern hátt eða a.m.k.
reyna einhverja nýja aðferð einu
sinni enn til viðbótar öllum þeim
fyrri. Margoft hefur það komið mér
að óvörum, hvaða möguleikar eru til
lausnar á vandamáli sem í upphafi
virtist gjörsamlega óleysanlegt.“
Gildir þetta ekki fyrir okkur öll
eins og endurspeglast svo vel í heiti
bókarinnar: Handalaus, fótalaus en
ekki vonlaus?
„Viljinn og krafturinn að breyta er
óháður því hvar þú ert staddur og ég
held, að allir geti breytt lífinu frá
þeirri stöðu, sem þeir eru staddir í.
En þetta kemur skýrar fram í minni
lífsstöðu sem byrjaði á annan hátt en
flestra annarra. Það er svo augljóst í
mínu tilfelli, þar sem ég tek mig úr
stöðu, sem virðist vera gjörsamlega
vonlaus.“
Þú ert góð fyrirmynd ekki einungis
fyrir fatlaða heldur einnig hinna sem
heilbrigðir eru. Hefur þú orðið var við,
hvort bókin og fyrirlestrarnir hafa
einhver áhrif?
„Bæði bókin og fyrirlestrarnir, sem
ég hef haldið núna í ellefu ár, hafa haft
áhrif. Það sýnir sig ekki síst á öllum
bréfum og tölvupóstum sem koma til
mín úr öllum áttum. Fólk hefur komið
fram til mín eftir fyrirlestur og sagt:
Ég var á fyrirlestri hjá þér fyrir fjór-
um árum og hugsa á hverjum degi um
það sem þú sagðir þá og reyni að
breyta lífinu.
Oft stórkostlegt að finna
viðbrögð áheyrendanna
Það er stórkostlegt að fá að heyra
þetta. Fyrirlesturinn virðist hafa þýtt
meira fyrir suma; það hafi verið meira
en bara að fara á einhvern fyrirlestur
og síðan er drukkið kaffi, farið heim
og öllu saman gleymt. Það er hreint
ótrúlegt að fá að upplifa það sem fyr-
irlesari, að fólk man eftir manni og þá
sérstaklega eftir því sem maður hefur
sagt.“
Hjá mér varð það sterk upplifun að
hlýða á þig og byrja að skilja, hvílíka
þolinmæði þú hefur sýnt við að
breyta lífinu.
„Já og ekki aðeins það, heldur líka
þegar fólk finnur eitthvað í eigin lífi,
sem því finnst passa, og getur notað
eitthvað af því sem ég hef sagt úr
mínu lífi sér til hjálpar. Þarna verður
krafturinn til, sem hægt er að nýta til
breytinga. Ekki bara að hrífast af því,
sem ég hef gert heldur að gera eitt-
hvað sjálfur í eigin málum. Það finnst
mér vera miklvægara en allt annað.
Það er hlutverk mitt, þegar ég fæ
borgað fyrir að halda fyrirlestur, þá
vil ég að fyrirlesturinn snerti fólk og
hafi áhrif, það er markmiðið með fyr-
irlestrinum. Ég er afar stoltur af því,
að úrvalslið í íshokkí vilja hlusta á mig.
Ég hef haldið fyrirlestur fyrir Fröl-
unda, Brynäs Färjestaden og fékk ný-
lega boð um að fara til Linköping.
Þegar ég er á sviðinu reyni ég að vera
ég sjálfur. Ég er ekkert ofurmenni.
Ég hef mörgum sinnum verið nærri
því að gefast upp og er ekki sá sem
aldrei gerir mistök. Næsti draumur
minn er að skapa mótorhjól, ég hef
sýnt mynd af því á fyrirlestrum en sú
mynd er mjög raunveruleg í höfðinu á
mér. Ég verð að fá að upplifa að keyra
mótorhjól og það á svo miklum hraða,
að jafnvel lögreglan sjálf geti ekki náð
mér!“
Þú hefur unnið mörg verðlaun í
íþróttum, eru það allt íþróttir fatlaðra?
„Bæði og. Fyrir fatlaða hef ég keppt
í sundi, borðtennis og svo hef ég unnið
Handalaus og fótalaus bar-
áttumaður en ekki vonlaus
 Mikael Andreasson hefur lifað alla ævi handa- og fótalaus  Hann er bílahönnuður, bílstjóri og
fjögurra barna faðir  Þá er hann þekktur fyrirlesari sem m.a. stappar stálinu í bestu íshokkílið
Mikael Andersson „Ef kringumstæðurnar eru réttar kem ég meira en gjarnan í fyrirlestrarferð til Íslands.“
36 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
Fríar sjónmælingar með öllum seldum gleraugum
Tímapantanir í síma:
Optical Studio í Smáralind, 5288500
Optical Studio í Keflavík, 4213811
Optical Studio í Leifsstöð, 4250500