Málfregnir - 01.10.1988, Blaðsíða 27

Málfregnir - 01.10.1988, Blaðsíða 27
BALDUR JÓNSSON Um skiptíngu orða milli lína Einhvern tímann hefði það þótt auvirði- leg iðja að sitja við að sundurlima orð til að segja fyrir um skiptingu þeirra milli lína. Fyrr á öldum var hver lína fyllt af lesmáli eins og lengd hennar leyfði og síðan haldið áfram í næstu línu hvort sem stóð á orðaskilum eða ekki. Menn skiptu orðum þar sem þeim hentaði, fluttu jafnvel einn staf yfir, ef svo bar undir, og skeyttu ekki um skiptistrik fremur en þeim sýndist. Þessu getur les- andi vanist eins og öðru. En nú á dögum þykir gleggra að skipta orðum eftir föstum reglum og auðkenna skiptingu með striki. Til þess eru greinarmerki að vera til glöggvunar í lesmáli. En reglur um notkun greinarmerkja hafa ekki alltaf hlotið mikið lof í þessu landi, og margur hefir talið sig yfir það hafinn að hokra að slíkum hégóma. Eigi að síður er nú svo komið á tölvuöld að mörgum blöskrar hvernig vélarnar slíta orðin í sundur. Tölvunotkun hefir því orðið til þess að beina vaxandi athygli að skiptingu orða milli lína, og þá auðvitað vélrænni orðskiptingu. Margir hafa spreytt sig á því að semja sem fulJkomnust orðskiptingarforrit handa tölvum. Hver þjóðtunga hefir sínar reglur um skiptingu orða milli lína, svo að forrit, sem miðað er til dæmis við ensku, kemur íslendingum að litlum notum. Nú eru liðin mörg ár síðan fyrst voru gerðar tilraunir til að bæta úr þessu hér, en árangur var lítils virtur í fyrstu. Síðustu misserin hafa ýmsir glímt við þetta verk- efni, og nú er loksins komið á markaðinn býsna duglegt íslenskt orðskiptingarfor- rit, sem Reiknistofnun Háskólans og íslensk málstöð hafa haft samvinnu um. Höfundur forritsins, sem heitír „Skipta", er Magnús Gíslason reiknifræðingur. Hann hefir einnig tekið saman handbók eða leiðarvísi um notkun þess og er hún nýkomin út á vegum Reiknistofnunar Háskólans. íslensk málstöð sagði fyrir um orðskiptingar, og er ég ábyrgur fyrir þeim hluta verksins. Þar sem hér er um nýjung að ræða þykir mér rétt að gera nokkra grein fyrir því sem að mér snýr í þessu verki. Orðasafnið í orðasafninu, sem lagt var til grundvall- ar, voru um 200 þúsund mismunandi orðmyndir, teknar úr ýmsum tölvu- tækum orðaskrám og textum í vörslu málstöðvar og Reiknistofnunar, svo sem skáldsögum, dagblaðaefní, orðabók Blön- dals, Lagasafni, símaskrá o.fl. Starfsfólk í málstöðinni fór yfir dágóðan hluta af heildarsafninu og setti inn skiptingar þar sem við átti. Síðan var smám saman bætt við orðum sem forritið skipti til bráða- birgða, betur og betur eftir því sem það þroskaðist. Að lokum fór ég yfir allt safnið og gerði þær lagfæringar og breyt- ingar sem ég taldi við þurfa. Þetta var býsna fróðleg yfirferð og vakti upp at- hyglisverðar spurningar. Ég geng þess ekki dulinn að í orðskiptingunni, eins og hún varð, eru mörg álitamál. En ekki var annars kostur en fara fljótt yfir sögu og hugsa þá fremur til þess að bæta árang- urinn í annarri útgáfu. Reynt var að hafa orðasafnið sem allra fjölbreyttast svo að forritið gæti sem best ráðið við hversdagslegt íslenskt lesmál með kostum þess og göllum. Þá þurfti til dæmis að gæta þess að hafa með æðimikið 27

x

Málfregnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Málfregnir
https://timarit.is/publication/1146

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.