Málfregnir - 01.10.1988, Blaðsíða 20

Málfregnir - 01.10.1988, Blaðsíða 20
frumvarps. Því var skipt í fimm kafla, og fjallaði fyrsti kaflinn um eiginnöfn (1.-6. grein). Ekki hafði fyrr verið fjallað jafn- rækilega um þann þátt nafngjafa í laga- frumvarpi enda ekki vanþörf á. Ýmis ákvæði voru hin sömu og í frumvarpinu frá 1955. Meðal annars var gert ráð fyrir þriggja manna mannanafnanefnd eins og þar, sem dæma skyldi um vafaatriði. í öðrum kafla var m.a. rætt um kenni- nöfn, og lagði nefndin til að ættarnöfn þau, sem íslenskir ríkisborgarar bæru samkvæmt þjóðskrá við gildistöku lag- anna, mættu haldast. Þar með var aflétt því banni sem samþykkt var árið 1925. Óheimilt var hins vegar að taka upp nýtt ættarnafn nema með leyfi dómsmála- ráðuneytis og með samþykki manna- nafnanefndar. Þriðji kafli sneri að skráningu nafna í þjóðskrá, en í fjórða og fimmta kafla voru ýmis önnur ákvæði, svo sem um leyfisgjöld og sektir. Frumvarpinu fylgdi mjög löng og ná- kvæm greinargerð, þar sem gerð var grein fyrir hverju ákvæði laganna, en að auki fylgdu því fjögur fylgiskjöl, þ.e. sögulegt yfirlit yfir íslenskar nafngiftir, þróun nafnréttar í grannlöndunum, athugun á skírnaraldri barna og að lokum um hlut- verk og starfsreglur þjóðskrár í sam- bandi við skráningu mannanafna. (Sjá Alþingistíðindi 1971 A, bls. 254-291.) Á þinginu 1972 var samþykkt að vísa frumvarpinu til menntamálanefndar. Þegar sú nefnd hafði lokið störfum, gerði formaður hennar, Ragnar Arnalds, grein fyrir skoðunum nefndarinnar. Komst hún að þeirri niðurstöðu að rétt væri að fram færi endurskoðun á frumvarpinu og einnig væri æskilegt að fram færi rann- sókn á því hvort eftirsókn í ættarnöfn og notkun þeirra hefði farið vaxandi eða minnkandi á síðari árum. Lagði nefndin til að ættarnöfn þau, sem þá voru á þjóðskrá, yrðu lögleyfð, en ekki yrði leyfilegt að taka upp ný ættarnöfn. Einnig skyldu karlar og konur hafa sömu réttindi að öllu leyti hvað ákvæði um mannanöfn snerti, en þarþótti nefndinni ýmsu ábótavant. Til þessarar endurskoðunar kom aldrei, og frumvarpið dagaði uppi rétt eins og frumvarpið frá 1955. Þriðja tilraun til breytinga á lögum um mannanöfn var gerð á Alþingi árið 1981. Flutningsmaður var Finnur Torfi Stefáns- son. Ekki er ljóst hvað í raun vakti fyrir flutningsmanni með þessu frumvarpi. Um var að ræða orðalagsbreytingar á 1., 4. og 5. grein laganna frá 1925, og 6. grein skyldi falla niður. í greinargerð, sem fylgdi frumvarpinu, segir (Alþingis- tíðindi 1981-1982 A, bls. 721-722): Frumvarp þetta miðar að því að færa löggjöf- ina til samræmis við þau viðhorf sem ætla má að nú ríki með þjóðinni. Sú hugsun er lögð til grundvallar, að menn eigi að ráða sjálfir nafni sínu í sem ríkustum mæli og það frelsi eigi aðeins að takmarkast af þeim þjóðfélagshags- munum sem brýnir mega teljast. Ekkert mið var tekið af allri þeirri vinnu, sem lögð hafði verið í frumvörpin frá 1955 og 1971. Úrelt ákvæði eins og 2. og 3. grein laganna frá 1925 voru ekki til umræðu. Enn átti að vísa ágreiningi til heimspekideildar án þess að taka tillit til þeirra breytinga sem þar höfðu orðið og áður hefur verið minnst á. Ákvæðið um skrá yfir óæskileg nöfn var hreinlega fellt niður án þess að nokkuð kæmi í þess stað. íslensk málnefnd var beðin um að láta í té umsögn um frumvarpið og sendi hún allsherjarnefnd efri deildar rökstudda greinargerð, dags. 26. janúar 1982. Þar er bent á hve úrelt núgildandi löggjöf er og að lítil bót mundi að þeim breytingum sem lagðar voru til. Óþarfi er því að eyða mörgum orðum að þessu frumvarpi. Ævi þess varð stutt; það ýtti ekki einu sinni við þingmönnum að taka aftur upp umræðu um úrelt nafna- lög. 20

x

Málfregnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Málfregnir
https://timarit.is/publication/1146

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.