Málfregnir - 01.10.1988, Blaðsíða 19

Málfregnir - 01.10.1988, Blaðsíða 19
departementet (Jnr. 1188/70 N.)) og mæltist hún mjög illa fyrir vegna bönnuðu nafnanna. Danir gáfu hins vegar út lista með nöfnum, sem kirkjumálaráðuneytið og nafnastofnun Kaupmannahafnarhá- skóla höfðu komið sér saman um 1. júlí 1981, og er af honum góð reynsla. Grænlendingar eiga lista yfir leyfð nöfn frá 1. janúar 1986 (Cirkulære nr. 1/86 af 1. januar 1986 fra vicebiskoppen om Fortegnelse over godkendte gronlandske fornavne). í annarri og þriðju grein laganna er fjallað um ættarnöfn. Engar opinberar tölur eru um fjölda ættarnafna nú, en ljóst er að þeim hefur haldið áfram að fjölga, og ekkert hefur verið fylgst með því að afkomendur þeirra sem höfðu takmarkað leyfi kenndu sig við föður samkvæmt lögum. Vitað er að stjórnar- ráðið veitti leyfi fyrir rúmlega 200 nýjum ættarnöfnum á árunum frá 1915 til 1925, og árið 1955 var áætlað að ættarnöfn væru um 1100 (Alþingistíðindi 1955 A, bls. 438). Tilraunir til endurskoðunar laganna Prjár tilraunir hafa verið gerðar til þess að endurskoða nafnalögin frá 1925. Árið 1955 fól dóms- og menntamálaráðherra þeim Alexander Jóhannessyni prófessor, Jónatan Hallvarðssyni hæstaréttardóm- ara, Porsteini Þorsteinssyni, fyrrverandi hagstofustjóra, og Þórði Eyjólfssyni hæstaréttardómara að endurskoða lögin um mannanöfn frá 27. júní 1925 og semja frumvarp til laga um mannanöfn á íslandi. Nefndin samdi frumvarp það, sem lagt var fyrir Alþingi sama ár, svo og rækilega greinargerð (Alþingistíðindi 1955 A, bls. 429-442). Þetta frumvarp var allmiklu rækilegra en lögin frá 1925. Helst nýmæli voru að nú skyldu lögleg ættarnöfn, sem menn þegar bæru, mega haldast, en óheimilt var eftir sem áður að taka upp nýtt ættarnafn nema með leyfi dómsmálaráðuneytis. Tekið var fram að ættarnöfn skyldu vera íslensk og eigi mætti heldur gera að ættarnafni nöfn, sem enda á orðinu son, en um slík nöfn hafði verið deilt allt frá því um 1913. Voru ákvæðin um ættarnöfn (10.- 20. grein) mun rækilegri en í gildandi lögum. Annað nýmæli var að nú skyldi dóms- málaráðuneytið skipa þriggja manna nefnd, sem bera átti heitið Mannanafna- nefnd. I nefndinni skyldu sitja tveir kennarar heimspekideildar og einn kennari í lögfræði við Háskóla fslands. Átti nefnd þessi að taka ákvarðanir um öll vafaatriði, sem upp kynnu að koma varðandi mannanöfn. Ekki voru nefndarmenn sammála í greinargerð sinni með frumvarpinu, og Alexander Jóhannesson var einn þeirrar skoðunar að banna skyldi ættarnöfn og landsmenn ættu að kenna sig til föður eins og tíðkast hefði frá upphafi íslands byggðar. Dómsmálaráðherra, Bjarni Bene- diktsson, fylgdi frumvarpinu úr hlaði og gerði grein fyrir tillögum nefndarinnar. Nokkrar umræður urðu á þinginu bæði í efri deild og neðri, og snerust þær einkum um ættarnöfnin eins og áður. Svo fór að því var vísað til menntamála- nefndar, en ekkert nefndarálit kom fram, og frumvarpið var ekki tekið aftur á dagskrá. Nokkur tími leið þar til frumvarp til laga var aftur tekið til meðferðar á Alþingi. Árið 1967 var skipuð nefnd til þess að semja enn eitt frumvarp til laga um mannanöfn. í henni áttu nú sæti: Klemens Tryggvason hagstofustjóri, Ár- mann Snævarr prófessor, Einar Bjarna- son prófessor, Halldór Halldórsson pró- fessor og Matthías Johannessen ritstjóri. Nefndin skilaði störfum 1971, og á þingi sama ár lagði Gylfi Þ. Gíslason frum- varpið fram. Því var þó ekki fylgt úr hlaði fyrr en á næsta þingi og þá af þáverandi menntamálaráðherra, Magn- úsi Torfa Ólafssyni. Ljóst er að vel var vandað til þessa 19

x

Málfregnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Málfregnir
https://timarit.is/publication/1146

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.