Hagskýrslur um manntöl - 01.01.1913, Síða 161

Hagskýrslur um manntöl - 01.01.1913, Síða 161
141 Staddir Fjarverandi karlnr konur kailar konur í kaupstöðum................... 390 254 336 119 Utan kaupstaða................. 2491_____1566 2414 1709 Á öllu landinu... 2881 1820 2750 1828 Af stöddum voru 103 (100 karlar og 3 kfonur) fæddar utan íslands, en heimilisfang ulan íslands áttu þó að eins 72. 2. Vöxtnr íiiannljöldans. Accroissement de la population. Skýrslur um mannfjöldann á íslandi ná rúmlega 200 ár aftur í tímann, því að fyrsta opinbert manntal var tekið hjer af Árna prófessor Magnússyni árið 1703*). Reyndist þá tala landsmanna alls 50444. Eftir það fækkaði landsmönnum af land- farsóttum og óáran, svo að 1769, þegar næsla alment manntal fór fram, voru þeir ekki nema 46201 manns. Síðustu þrjá áratugi 18. aldarinnar fjölgaði fólkinu aftur litið eitt þrált fyrir Móðuharðindin 1783—1784. Á töflu II (bls. 142) má sjá mannfjöldann í hverri sýslu og landsfjórðungi (miðað við sýsluskiftingu þá sem nú er) á ýmsum tímum á 19. öldinni og við síðasta manntal. Á siðastliðnum 110 árum (1801—1910), sem laílan nær yfir, liefir lands- búum fjölgað úr 47240 upp í 85183 eða um 80%. Vöxturinn hefir þó verið æði misjafn í landsfjórðungunum. Mestur hefir liann verið á Austurlandi, þar sem fjölg- unin nam 112%, nokkru minni á Suðurlandi, 106%, en á Norðurlandi að eins 66% og minst heíir fjölgunin verið á Veslurlandi, ekki nema 51%. Til samanburðar á mannfjölguninni á ýmsum tímum hefir verið reiknuð úl árleg fjölgun að meðallali, svo sem sjá má á síðari dálkunum í töfiu II. Hefur það verið reiknað þannig, að gert er ráð fyrir, að mannfjöldinn vaxi sem höfuðstóll með vöy.tum og vaxtavöxtum. Með því móti má beinlínis bera saman mannfjölg- unina á öllum tímabilunum, enda þótl þau sjeu mislöng (síðasta tímabilið, 1901 — 1910, er t. d. 97i2 ár, 1890 —1901 11 ár og 1880 —1890 10l/i2 ár). Við samanburð á mannfjöldanum fyr og siðar ber þess að gæta, að við eldri manntölin voru taldir þeir, sem heimili áttu á hverjum stað, en síðan 1870 þeir, sem viðstaddir eru á hverjum stað. Pegar lilið er á mannfjöldann í heild sinni gerir það að visu ekki mikinn mun, því að þeir, sem fjarverandi eru, eru flestir staddir annarsstaðar á landinu. En i einstökum sýslum kynni aftur á móti að verða vart við nokkurn mun af þessari ástæðu og sjerstaklega í einstökum sóknum. Alla síðastliðna öld og það sem af er þessari hefir mannfjöldinn á landinu í heild sinni farið vaxandi frá einu manntali til annars, að undanskildum áratugn- 1) Reyndar segir Ilannes biskup I'innsson í ritgerð sínni um mannfækkun af hall- ærum á íslandi (Lærdómslistafjelagsrit 14. b. bls. 213), að Porleifur lögmaður Kortsson hafl látið tclja fólk í landinu milli 1670 og 1680 og að mannfjöldinn bafi þá verið rúmlega 50000 manns, en engar skýrslur munu annars vera til um pað manntal. Vmsar tilraunir liafa verið gerðar til pess að ákveða mannfjöldann á fyrri öldum eftir ýmsum ágiskunum og likum. Rækilegust cr sú tilraun, setn próf. Björn M. Ólscn liefir gert í ritgerð í Safni til sögu Islands 4. b. bls. 310—384. Leitasf hann þar við að ákveða mannfjöldann 1311 eftir tölu skattbænda, 1095 eftir tölu þeirra, sern þingfararkaupi áttu að gegna, og 965 eflir samskotum, sem bændur gcrðu til launa lianda Eyvindi skáldaspilli. Kemst hann að þeirri niðurstöðu, að mannfjöld- inn árið 965 hafi verið um 60000, 1095 um 78000 og 1311 um 72000.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224

x

Hagskýrslur um manntöl

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hagskýrslur um manntöl
https://timarit.is/publication/1171

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.