Félagsbréf - 01.03.1963, Síða 42

Félagsbréf - 01.03.1963, Síða 42
geyma það, sem sameiginlegt er með flestum draugasögum. Hvað veldur því, spyr Schelderup, að fólk leggur trúnað á efnisfyrirbæii og drauga og útbreiðir sögur af slíku, þegar staðreyndagrundvöllur þeirra er svo veikur? f fyrsta lagi koma þar til möguleikar á fjöldaskynblekking- um og ofskynjun. í öðru lagi sálræn vandamál, sem hlutaðeigandi aðilar eiga við að stríða og nefnir hann dæmi um hvort tveggja. Ég læt dæmið um hið fyrra fylgja í þýðingu hér á eftir. „Henry Sidgwick, fyrsti forseti brezka sálarrannsóknarfélagsins, velti því oft fyrir ssr, hvers vegna hann varð aldrei vitni að efnisfyrirbærum á mið- ilsfundum við óyggjandi kringumstæð- ur, enda þótt margir þátttakendur fullvissuðu hann um, að þeir hefðu séð slík fyrirbæri. Hann taldi, að hann hefði fundið lykil að skýring- unni í sögu, sem honum var sögð í samkvæmi um Mazzini, hinn fræga ítalska byltingarforingja. Mazzini hafði eitt sinn séð hóp manna stara til him- ins. Sjálfur sá hann ekki neitt og spurði því einn í hópnum, livað það væri sem þeir horfðu á. „Krossinn, — sjáið þér hann ekki?“ spurði maður- inn. Mazzini gat ekki séð neinn kross, enda þótt allir hinir fullvissuðu hann um, að krossinn væri þarna. En einn maðurinn virtist greindarlegri en hinir og virtist á báðum áttum. Mazzini spurði hann, hvað hann sæi. „Kross- inn“, svaraði hann, „þarna!“ Mazzini tók í öxlina á honum og hristi hann og sagði: „En það er alls enginn kross þarna.“ Það birti yfir andliti mannsins, eins og hann hefði vaknað af draumi. 30 FÉLAGSBRÉF „Nei“, sagði hann, „það er alveg rétt hjá yður, það er bara alls enginn kross þarna.“ Og þeir gengu burtu saman og létu bina um að halda áfram að liorfa á krossinn.“ ESP er skammstöfun úr ensku: „extrasensory perception“, sem mætti þýða „yfirskilvitleg skynjun“. ESP er notað um hæfileika mannsins til að taka við utanaðkomandi áhrifum án hjálpar þekktra skynfæra. Sú grein sálarfræðinnar, sem rannsakar þennan þátt sálarlífsins, nefnist á ensku para- psychology. Þetta er yngsta svið sálvís- indanna, en óhætt er að segja, að þar hafi margt komið fram á stuttum tíma. Með hjálp staðtölulegra aðferða hefur verið unnt að staðfesta, að fjarhrif (telepathy) og skyggni (clairvoyance) eiga sér stað, enda þótt menn hafi þessa hæfileika í mjög misjöfnum mæli. Um eðli þessara hæfileika er fátt vitað enn, en höf. dregur það saman í nokkrum orðum (bls. 254): „Enda þótt hluti framvindunnar sé meðvit- aður. ... er ekki um að ræða beinan flutning ákveðinnar hugsunar frá einni meðvitund til annarrar. Leiðin liggur um hið dulvitaða. Á einhvern hátt verður móttakandinn ómeðvitað þátttakandi í efni þeirrar hugsunar, sem flytzt, og frá dulvitundinni berst það gegnum tilfinningar, hugsanir og myndir, sem eru meira eða minna í tengslum við þá vitneskju, sem um er að ræða. En sjálfur kjarni fjarhrifa- sambandsins er enn ekki sálfræðilega skýr eða skiljanlegur.“ Ógrynni er til af frásögnum um sýnir, vitranir eða aðra vitneskju, sem borizt hefur hlutaðeigandi sjálfkrafa,
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104

x

Félagsbréf

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Félagsbréf
https://timarit.is/publication/1060

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.