Morgunblaðið - Sunnudagur - 29.05.2016, Síða 37

stað, en til þess þarf ekki heila stofnun. Það sem fjöl-
miðlar hafa helst orðið varir við af störfum nefndar-
innar er skrifræði og afskiptasemi um ritstjórnar-
stefnu.
Sú afskiptasemi kemur til að mynda fram í því að
nefndin hefur kallað eftir, í krafti lagaheimildar, jafn
ótrúlegt og það er í frjálsu samfélagi, upplýsingum
um ritstjórnarstefnu fjölmiðla. Ekki er nóg með það,
heldur hefur hún leyft sér að birta á vef sínum þá at-
hugasemd við reglur Árvakurs um ritstjórnarlegt
sjálfstæði, sem eru að fullu í samræmi við lög, að
reglurnar séu „ekki staðfestar af fjölmiðlanefnd“.
Starfsemi fjölmiðla Árvakurs nýtur því ekki vel-
þóknunar þessarar ríkisstofnunar, en af þeirri
afskiptasemi af frjálsum fjölmiðli sem í þessu felst
hafa þingmennirnir sem í umræðunum tóku ekki
áhyggjur. Þeir mættu þó hafa í huga að frelsið tapast
sjaldnast allt í einu, eins og áður hefur verið bent á,
heldur hverfur það smám saman með auknu valdboði
uns lítið eða ekkert er eftir ef menn gá ekki að sér.
Vinstristjórnin sem setti fyrrgreind lög fór frá en sú
sem tók við hefur ekki fellt þau úr gildi þrátt fyrir að
þau gangi þvert á eðlileg sjónarmið um frelsi í fjöl-
miðlun. Næsta vinstristjórn getur því haldið áfram
þar sem frá var horfið og skorið eina sneið enn af
frelsi fjölmiðla. Af þessu ættu þingmenn að hafa
áhyggjur fremur en því hvort Ríkisútvarpið, með allt
sitt forskot, missi mögulega spón úr aski sínum.
Þeir sem eru á móti skrifi líka undir
Umræður þingmannanna um eignarhald á fjöl-
miðlum voru álíka ótrúverðugar og áhyggjur þeirra
af ritstjórnarlegu sjálfstæði. Í umræðunum stigu í
ræðustól menn sem höfðu sig mjög í frammi í barátt-
unni gegn því að sett yrðu lög um eignahald á fjöl-
miðlum fyrir tólf árum.
Róbert Marshall, sem þá var starfsmaður þess sem
nú heitir 365 og formaður Blaðamannafélagsins, mis-
notaði þá stöðu sína til að senda dæmalaust bréf
vegna undirskriftasöfnunar gegn þeim lögum sem
ríkisstjórnin vildi setja um eignahald á fjölmiðlum. Í
bréfinu sendi hann þessa hvatningu: „ Sendið tölvu-
póst á ALLA sem þið þekkið, hringið í fjarskylda ætt-
ingja úti á landi sem þið hafið ekki heyrt í í sjö ár. Nú
er tíminn til endurnýja kynnin. Fáið fólk til að skrifa
nafn og kennitölu á askorun.is Sé fólk fylgjandi frum-
varpinu, fáið það samt til að skrifa undir sem per-
sónulegan greiða við ykkur. Mætið í vinnuna á morg-
un og á sunnudag eða sitjið við tölvuna heima við,
hringið, djöflist, látið öllum illum látum.“ Þetta voru
vinnubrögðin í því máli, að djöflast og véla jafnvel þá
sem voru ósammála til að skrifa undir mótmælin.
Ekki þarf að koma á óvart að undirskriftalistinn þoldi
aldrei dagsins ljós, enda eins ótrúverðugur og hægt
er.
Með miklum ólíkindum er að slíkur maður sé enn
að tjá sig um málefni fjölmiðla. Annar sem á óvart
kemur að telji enn að hann eigi mikið erindi í umræð-
ur um eignarhald fjölmiðla er Össur Skarphéðinsson,
sem á útrásartímanum, þegar ástæða var að reyna að
hemja samþjöppun í eignarhaldi fjölmiðla, sagði sem
formaður Samfylkingarinnar að flokkurinn væri á
móti lögunum um eignarhald fjölmiðla og leiddi síðan
málþóf á þingi.
Fyrrgreind lög um eignarhald fjölmiðla hefðu get-
að hjálpað og dregið úr einsleitri umræðu á útrásar-
tímanum á árunum fyrir bankahrunið og ef til vill
dregið úr því tjóni sem varð, en þeim var hafnað.
Ekki er sannfærandi þegar flokkar og fólk sem
„djöfluðust“ gegn þeirri viðleitni koma nú fram og
þykjast vilja setja lög um eignarhald fjölmiðla.
Skapa þarf betra rekstrarumhverfi
Eins og áður segir standa frjálsir fjölmiðlar, hér sem
erlendis, í ströngu við að finna leiðir til að tryggja
rekstur sinn til framtíðar. Af þessu mættu þingmenn
hafa áhyggjur, en ef marka má umræður á þingi virð-
ast þeir telja að nóg sé fyrir þjóðfélagsumræðuna hér
á landi að Ríkisútvarpið hafi úr nægu að moða og
starfsmenn þess, sem í raun ráða þeirri umræðu sem
það heldur uppi þó að skattgreiðendur borgi brúsann,
geti farið sínu fram.
Nú á tímum eru engin rök fyrir því að ríkið reki
fjölmiðil, allra síst eins umsvifamikinn og raun ber
vitni hér á landi. Miklu nær væri fyrir ríkið að reyna
að hafa umhverfi frjálsra fjölmiðla þannig að þeir geti
ekki aðeins borið sig heldur blómstrað til að tryggja
vandaðan og fjölbreyttan fréttaflutning og umræður
um brýn mál þjóðarinnar. Þetta má helst gera með
því að lækka skatta á fjölmiðla, ekki aðeins vegna
þýðingar þeirra fyrir þjóðfélagið heldur einnig vegna
þeirrar erfiðu samkeppni sem þeir búa við, bæði við
ríkisfjölmiðilinn og við erlenda miðla af ýmsu tagi
sem greiða enga skatta hér á landi. Þá ætti ríkið að
hætta afskiptum af fjölmiðlum í gegnum sérstaka
fjölmiðlanefnd ríkisins. Frjáls umræða í frjálsu sam-
félagi á ekki að fara fram undir eftirliti ríkisins. Þvert
á móti er eitt af hlutverkum fjölmiðla að hafa eftirlit
með ríkisvaldinu og veita því aðhald.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
29.5. 2016 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 37