Morgunblaðið - 27.09.2016, Qupperneq 19

19
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 27. SEPTEMBER 2016
Í umferðinni Sólin er lágt á lofti þessa dagana og birtuskilyrðin eru oft falleg fyrir vikið eins og raunin var á Miklubraut við Klambratún þegar sólin lýsti í andlit þessa unga fólks.
Golli
Úti var rigningarsuddi. Klukkan
var ekki fjögur að morgni og ég um
það bil að fara út úr húsi til að ná í
flugrútuna klukkan hálffimm. Löng
ferð var fyrir höndum og ég ákvað
að kanna á leiðinni notkun á ís-
lensku, vera leiðinleg ef þess væri
þörf. Á Umferðarmiðstöðinni var
mér heilsað með „hæ“. „Góðan
dag,“ svaraði ég nokkuð hvasst.
„Ha, já, góðan dag,“ svaraði starfs-
maðurinn afsakandi, „hér koma svo
margir útlendingar og hæ gengur
fyrir alla.“ „Mundu eftir að bjóða
góðan dag næst ef þú skyldir hitta
á Íslending,“ svaraði ég. Ekki var
yfir neinu að kvarta í rútunni, þar
var íslenska í fyrsta sæti. Í flug-
stöðvarbyggingunni var nokkuð
löng biðröð að innritunarborðum.
„Next in line, please,“ heyrðist
hrópað aftur og aftur. Ég tók eftir
að á borði 24 var sagt: „Næsti gjör-
ið svo vel – next in line, please.“ Ég
ákvað að koma af mér töskunni þar
og hleypti tveimur konum fram
fyrir mig. Uppi var ég spurð að
„nationality“. „Ha“, sagði ég. „Nat-
ionality?“ var svarað. Ég horfði á tölvuspjaldið, sá íslenska
fánann og benti. „Blár feldur með hvítum krossi og rauðum
krossi inni í hvíta krossinum.“ Þannig lærði ég að lýsa íslenska
fánanum þegar ég var skáti. Inni á flugstöðinni var enska
ríkjandi mál en Íslensk málnefnd gerði athugasemd við það í
vor við Isavia án þess að vera virt svars. Langur gangur var út
að brottfararhliði og á leiðinni auglýstu íslensk fyrirtæki á
flenniauglýsingum vörur sínar á ensku. Í flugvélinni tók bros-
andi flugfreyja á móti mér og ávarpaði mig á ensku. „Góðan
dag“, svaraði ég. Hún tók ekki undir þau ósköp. Flugþjónn
bauð mér stuttu seinna Fréttablaðið og skiptumst við á nokkr-
um orðum á íslensku. Eins og venjulega voru upplýsingar um
öryggi um borð lesnar á ensku. Í sætisvasanum fyrir framan
mig voru ýmis plögg, öll á ensku en Málnefndin skrifaði Ice-
landair um það í vor án þess að hafa fengið svar. Loks var lent
í Kaupmannahöfn. Á leið út úr vélinni þakkaði sami flugþjónn
mér fyrir samfylgdina á ensku. „Vertu sæll, góði,“ sagði ég í
kveðjuskyni. Mikið var ég fegin að líta í kringum mig á Kast-
rup. Danska í fyrsta sæti, enska í öðru og voru þó greinilega
margir erlendir ferðamenn á flugstöðinni. Ég hélt ferð minni
áfram til Varsjár. Þegar kom að öryggi um borð var sagt á
dönsku: „Nú verður öryggi um borð kynnt á pólsku en á eftir
fylgir stuttur útdráttur á ensku. Vinsamlega skoðið leiðbein-
ingaspjald í sætisvasa.“ Svona eiga sýslumenn að vera. Engin
minnimáttarkennd. Ekki þarf að taka fram að pólska var mál
númer eitt á flugvellinum.
Eftir Guðrúnu Kvaran
» „Blár feldur
með hvítum
krossi og rauð-
um krossi inni í
hvíta krossin-
um.“ Þannig
lærði ég að lýsa
íslenska fánan-
um þegar ég var
skáti.
Guðrún Kvaran
Höfundur er formaður Íslenskrar málnefndar.
Ég ákvað að
vera leiðinleg
Nú í september 2016
þreyta nemendur í 4. og 7.
bekk samræmd könnunar-
próf í íslensku og stærð-
fræði með rafrænum hætti
í fyrsta sinn. Mikil um-
ræða hefur átt sér stað
meðal kennara og ekki síð-
ur foreldra varðandi það
hvort það sé raunhæft að
leggja prófin fyrir með
þessum hætti þar sem að-
stæður til tölvukennslu og ritþjálf-
unar í grunnskólum eru afar mis-
jafnar. Það er því engan veginn hægt
að tala um jafnræði nemenda hvað
þetta varðar.
Fyrirspurn um tölvuritfærni
og tölvukost
Til að varpa ljósi á ójafnræðið og
einkum ólíka stöðu innan yngri nem-
endahópsins, barnanna í 4. bekk, ósk-
uðu Framsókn og flugvallarvinir 24.
ágúst sl. á fundi í skóla- og frístunda-
ráði eftir upplýsingum um hvað skóla-
stjórnendur grunnskóla Reykjavíkur
teldu sinn skóla skorta af tölvum og
öðrum tækjum, aðstöðu og bættu net-
sambandi til að sinna markvissri þjálf-
un fingrasetningar og tölvuritfærni
nemenda sinna sem er forsenda þess
að jafnræði ríki meðal nemenda er
þeir þreyta próf með rafrænum hætti.
Í svari sem barst frá skóla- og frí-
stundasviði við fyrirspurninni kom
fram að samkvæmt könnun sem var
gerð vorið 2016 voru aðeins níu
grunnskólar í Reykjavík sem mátu
net- og búnaðarstöðu viðunandi til að
þreyta samræmd próf með rafrænum
hætti. Búnaðarstaða var álitin slæm
eða sæmileg hjá 16 skólum en 20 skól-
ar lýstu slæmu eða sæmilegu ástandi
þráðlausra tenginga.
Tölvumálum bjargað fyrir horn
tímabundið
Auðséð var að ekki yrði hægt að
framkvæma prófin við svo búið með
rafrænum hætti og því var fundin
tímabundin lausn. Tölvukostur var
fenginn að láni þar sem nauðsynlegt
var og settir upp svokallaðir net-
punktar tímabundið til að auðvelda
unum í skólanum. Hér er ekki um
áhugaleysi skólastjórnenda eða kenn-
ara að ræða heldur hefur tölvukostinn
skort sem og aðra aðstöðu. Það er því
fyrst nú í haust sem margir þeirra
hafa byrjað fingrafimiæfingar. Já, nú
varð það hlutverk margra kennara að
töfra fram lyklaborðsfingrafimi ungra
nemenda sinna með ofurhraða.
Tölvuleikjaleikni er ekki
fingrasetning á lyklaborði
Þó svo að margir nemenda í 4. bekk
séu leiknir í að spila tölvuleiki og taki
hugsanlega þátt í Pókimon-leit með
sér eldri systkinum eða foreldrum, þá
er slík fingrafimi ekki sú sama og þarf
að viðhafa til að slá inn texta á lykla-
borðið þegar á að semja samfellda frá-
sögn. Stórir stafir, kommur, punktar
og líka það að eyða út því sem rangt
er. Síðan bætist við að nota vasareikni
á skjánum í stærðfræðinni og fikra sig
áfram með reglustikunni á skjánum.
Hver er tilgangurinn með
rafrænu prófunum í 4. bekk?
Betra hefði verið að bíða með þetta
form fyrirlagnar þar til á næsta skóla-
ári. Fulltrúi Framsóknar og flugvall-
arvina í borgarráði óskaði eftir því 8.
september að borgarráð myndi senda
áskorun til Menntamálastofnunar um
frestun á rafrænum prófum svo að
hægt væri að nota fjárhagsárið 2017
til að jafna stöðu nemenda í grunn-
skólum borgarinnar þegar kemur að
tölvunotkun, þekkingu og búnaði.
Þeirri ósk var hafnað af hálfu meiri-
hlutans.
Fyrst vitað er að undirbúningur
nemenda er með svo ójöfnum hætti,
hver er þá tilgangurinn með að hafa
prófin rafræn? Hvernig verða niður-
stöðurnar kynntar? Hvernig verða
þær nýttar fyrir nemendur? Það hlýt-
ur að vera afar hæpið að niðurstöður
rafrænu prófanna í 4. bekk nú í sept-
ember 2016 geti talist marktæk mæl-
ing á þekkingu og færni nemendanna í
íslensku og stærðfræði. Niðurstöð-
urnar munu að hluta til sýna hvernig
börnunum gekk að koma þekkingu
sinni til skila með rafrænum hætti.
aðgengi að þráðlausu
neti á meðan rafrænu
prófin standa yfir.
Ákveðið var að stytta
prófin og leyfa að nem-
endur taki prófin í
tveimur hópum frekar
en einum þannig að allir
nemendur komist að í
tölvum.
Fjárhagsleg hagræð-
ing tekur víða toll
Mikil fjárhagsleg hag-
ræðing og aðhald á
skóla- og frístundasviði á síðustu ár-
um hefur meðal annars víða komið
hart niður á því svigrúmi sem skóla-
stjórnendur hafa haft til að fjárfesta
nægilega í eða uppfæra tölvur, far-
tölvur, spjaldtölvur og ritþjálfa í
nægilegu magni til að hægt væri að
tala um að í dag ríkti jafnræði hvað
varðar þjálfun fingrasetningar og
tölvuritfærni þeirra barna sem nú
þreyta samræmd próf með rafrænum
hætti.
Ritþjálfun á lyklaborð ábótavant
Það er alveg ljóst að undirbúningur
nemenda í 4. bekk fyrir rafræn próf
nú í september er ansi misjafn, bæði
hvað varðar gott aðgengi að tölvubún-
aði í skólunum og ekki síst hvað varð-
ar markvissa þjálfun í leikni í rit-
þjálfun á lyklaborð. Þess má einnig
geta að sú tölvufærni nemenda í 4.
bekk sem próftakan er miðuð við nú í
haust er samkvæmt aðalnámskrá
grunnskóla gert ráð fyrir að nemend-
ur 4. bekkjar hafi öðlast við lok 4.
bekkjar. Í sumum skólum borgar-
innar hafa þeir nemendur sem nú eru í
4. bekk ekki haft tækifæri til að kynn-
ast tölvubúnaði skólans eða ritþjálfun
að nokkru ráði á fyrstu þremur ár-
Eftir Jónu Björgu
Sætran
» Víða er mjög mikil
óánægja með að
nemendur í 4. bekk
grunnskólans eigi nú að
þreyta samræmd könn-
unarpróf í íslensku og
stærðfræði með rafræn-
um hætti.
Jóna Björg Sætran
Höfundur er varaborgarfulltrúi Fram-
sóknar og flugvallarvina og situr í Skóla-
og frístundaráði.
Rafræn samræmd próf í
4. bekk 2016 eru óraunhæf