Morgunblaðið - 04.11.2016, Qupperneq 30

30 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 4. NÓVEMBER 2016
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Orrustuvellir veraldarsögunnar og
átkökin sem þar voru háð eru um-
fjöllunarefnið á fróðlegu þriggja
kvölda námskeiði sem sr. Þórhall-
ur Heimisson stendur fyrir síðar í
þessum mánuði. Þar mun hann
segja frá átökum Spörtu og Persa
árið 480 fyrir Krist, bardögum
krossfara og múslíma og endalok-
um krossfararíkisins í Ísrael 1187,
umsátrinu um Möltu 1565, enda-
lokum Napóleons við Waterloo
1815 og svo orrustunni sem er
næst okkur í tíma, það er innrás-
inni í Normandí í Frakklandi 6.
júní 1944. Sú aðgerð markaði
kaflaskil í gangi síðari heimsstyrj-
aldarinnar og réð mestu um að
bandamönnum tókst að brjóta
Þjóðverja á bak aftur.
Orrustur afleiðing
flókinnar atburðarásar
„Áhuga á orrustum og styrjald-
arsögu fékk ég frá föður mínum,
sr. Heimi Steinssyni, sem byrjaði
snemma að fræða mig um þetta
efni,“ segir sr. Þórhallur. „Sem
strákur eignaðist ég mikinn her
tindáta frá ýmsum herjum og
tímabilum sögunnar. Þeim fylgdu
riddarar og fallbyssur og stríðs-
vagnar fornmanna og skriðdrekar
nútímans. Við pabbi lékum stó-
rorrustur sögunnar og háðum líka
okkar eigin styrjaldir með þessum
tindátum. Hver orrusta gat tekið
heila helgi eða meira. Ég á flesta
þessa tindáta ennþá.“
Um hríð stundaði Þórhallur
nám í sagnfræði við HÍ en fór svo
í guðfræðina, sem á sinn hátt
fléttist saman við söguáhugann.
Upphaf eða orsakir styrjalda eru
enda stundum af trúardeilum
sprottnar og eru þær oftast nær
afleiðing flókinnar atburðarásar
sem staðið hefur um lengri tíma.
Rætur styrjalda segir Þórhallur
að séu margvíslegar, þjóðflutn-
ingar, græðgi og ævintýraþrá en
oftast blandist með samkeppni
milli þjóða og valdsmanna, for-
dómar, kynþáttahatur og valda-
brölt.
Gáfu lífið fyrir frelsið
Þórhallur hefur heimsótt alla þá
staði þar sem úrslitaorrusturnar,
sem fjallað verður um á námskeið-
inu, voru háðar. Hann segir
áhrifaríkt að koma þangað og sjá
hvernig landslagið mótaði og hafði
áhrif á átökin. „Minjarnar sem þar
má stundum finna tala líka sínu
máli, eins og til dæmis í Norm-
andí, sem enn standa. Um leið
fyllist maður sorg yfir illsku
mannanna þegar maður stendur
andspænis minningarreitum um
alla þá sem hafa fallið í þessum og
öðrum styrjöldum sögunnar. En
einnig finnur maður fyrir djúpri
virðingu gagnvart þeim sem gáfu
allt, lífið sjálft, til þess að verja
frelsið og ástvini sína,“ segir Þór-
hallur.
Innrásin í Normandí – 060644
eins og hún er stundum kölluð
með vísan til innrásardagsins –
var óumflýjanleg aðgerð, að mati
Þórhalls. Stalín hafi knúið á um að
önnur víglína í vestri yrði opnuð.
Með innrásinni hafi bandamönnum
tekist að kljúfa þýska herinn og
neyða hann til að berjast á tvenn-
um vígstöðvum. Þannig hafi verið
hægt að stytta styrjöldina og
knýja fram úrslit í krafti þess her-
styrks sem bandamenn höfðu.
Ógnarveldi tók við af öðru
„Hitler hafi valið þann kost að
láta þýska brynherinn bíða inni í
landi því enginn vissi hvar inn-
rásin kæmi. Síðan reynst erfitt að
beita honum af fullu afli því
bandamenn réðu loftrýminu. Win-
ston Churchill, forsætisráðherra
Breta, hafði í huga mikilvægi þess
að sovéski herinn myndi ekki einn
frelsa Evrópu, því þá myndi að-
eins nýtt ógnarveldi taka við af
öðru, eins og tíminn leiddi í ljós.
En mannfallið var hrikalegt,
gleymum því ekki, því meira en
425.000 manns féllu í orrustunni
um Normandí sumarið 1944,“ seg-
ir Þórhallur sem innritar á nám-
skeið sitt í gegnum síma 8917562
eða tölvupóst thorhallur33@gma-
il.com.
Tindátar frá ýmsum tímabilum
 Ferðast um vígvelli mannkynssögunnar á námskeiði  Þjóðflutningar, græðgi og ævintýraþrá eru
oft rætur stríða  Frá Spörtu og Persum til Normandí  Við háðum okkar eigin styrjaldir í leiknum
Fréttir Forsíða Morgunblaðsins á innrásardeginum 6. júní 1944. Þann dag
var blaðið gefið út þrisvar sinnum, það er eftir því sem nýjar fréttir bárust.
Skriðdreki Margt á Normandísvæðinu, á Ermasundsströnd Frakklands,
minnir á innrásina. Á nokkrum stöðum eru til dæmis gamlir skriðdrekar
sem reyndust nauðsynlegir í sókninni miklu gegn Þjóðverjum árið 1944.
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Sögustaður Íslenskir ferðalangar staddir á Utah-ströndinni í Normandí,
þangað sem Bændaferðir gerðu út leiðangur í september síðastliðnum.
Námskeið Þórhallur Heimisson er
með á ferðalag um veraldarsöguna.
Minjar Gamalt loftvarnabyrgi í
Normandí, nú með útsýnispalli.
Áhugi á átökum síðari heims-
styrjaldar er mikill og margir
hafa sökkt sér í fræðin og sög-
una. Fólk nálgast þessi efni á
ólíkan hátt: sumir hafa áhuga á
sjálfum átökunum eða hinni
tæknilegu hlið og sumir á mann-
lega þættinum. „Það er áhuga-
vert að velta fyrir sér sögu allra
þeirra sem tókust á, féllu, særð-
ust eða sneru aftur sem gjör-
breytt fólk. Og sagan snertir okk-
ur öll; í stríði afhjúpast hið besta
og hið versta í manninum,“ segir
Þórhallur.
Árið 2005 fóru Þórhallur og
svili hans, Árna Hrólfur Helga-
son, fyrir hópi fólks um slóðir
innrásarinnar í Normandí. Í hópn-
um var einn sem hafði með í för
kort af kanadíska kirkjugarðinum
nærri innrásarströndunum. Faðir
viðkomandi, kanadískur hermað-
ur, hafði fallið innrásardaginn og
síðan verið jarðsettur í kanadíska
kirkjugarðinum.
Þar felldu allir tár
„Kortið af kirkjugarðinum hafði
borist fjölskyldunni mörgum ár-
um fyrr. Þessi förunautur okkar
hafði aldrei komið að leiði föður
síns þar. En okkur tókst að finna
bæði garðinn og leiðið seint að
kvöldi og áttum þar saman
ógleymanlega bænastund, allur
hópurinn. Þar felldu allir tár því
stundin var ótrúlega mögnuð. Og
þar urðu sagan og við eitt – og
árin hurfu í kvöldsólinni.“
Stundin mögnuð og
við og sagan urðum eitt
MIKILL ÁHUGI Á SÖGU SÍÐARI HEIMSSTYRJALDARINNAR
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Kirkjugarður Í grafreit bandarískra hermanna á slóðum innrásarinnar miklu.