Morgunblaðið - 04.11.2016, Blaðsíða 42

42 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 4. NÓVEMBER 2016
SVIÐSLJÓS
Ágúst Ásgeirsson
agas@mbl.is
Áttatíu ár voru liðin í sumar frá því
Íslendingar tóku í fyrsta sinn þátt í
Ólympíuleikum sem sjálfstæð þjóð,
undir eigin fána. Upphafið var í
Berlín fyrri hluta ágústmánaðar
1936. Árið áður var Ólympíunefnd
Íslands (ÓÍ) tekin undir vernd-
arvæng Alþjóðaólympíunefnd-
arinnar, á fundi hennar í Ósló. Með
því fengu Íslendingar rétt til þátt-
töku í leikunum.
Til Berlínar hélt einn stærsti hóp-
ur sem sendur hefur verið frá Ís-
landi á Ólympíuleika. Að vísu var
ekki nema þriðjungur hans kepp-
endur, eða 15. Hinir voru 30 íþrótta-
kennarar og leiðbeinendur. Í upphafi
stóð ÓÍ hugur til að senda flokk
glímumanna, knattspyrnulið, frjáls-
íþróttamenn og sundmenn og jafnvel
fimleikaflokk kvenna. Glíman fékkst
ekki samþykkt sem sýningargrein í
Berlín og vegna kostnaðar og gjald-
eyrisskorts var fallið frá því að senda
fótboltamenn og fimleikakonur. Til
Berlínar fóru fjórir frjálsíþrótta-
menn og ellefu sundmenn til keppni í
sundknattleik.
Íslensku þátttakendurnir – og
landsmenn eflaust líka – vissu sem
var, að þeir gátu ekki sigrað. Í stað-
inn helguðu þeir sér kjörorð leik-
anna, að það væri ekki aðalatriðið,
heldur að hafa barist með sóma. Þeir
höfðu líka barist með sóma fyrir því,
að för þessi yrði farin og aflað fjár til
að standa straum af kostnaði.
Flokkurinn var kvaddur með
virktum við Reykjavíkurhöfn að
kveldi 16. júlí. Áður gengu ólympíu-
fararnir fimmtíu fylktu liði í ein-
kennisbúningum sínum, undir silki-
fánanum sem ríkisstjórnin gaf þeim,
frá skrifstofu ÍSÍ í Mjólkurfélags-
húsinu og um borð í Dettifoss. Í
skýrslu Ólympíunefndar Íslands um
kveðjuathöfnina segir svo: „Flokkur
íþróttakennaranna var þegar kom-
inn um borð og tóku nú allir þátttak-
endur í förinni sér stöðu á efra þilfari
og hélt fánaberi keppenda, er var
Kristján Vattnes, á fánanum. Áður
en skipið létti akkerum hélt Sigurjón
Pétursson snjallt erindi til ólympíu-
faranna þar sem hann gat fyrri þátt-
töku Íslendinga í Ólympíuleikum og
gerði að umtalsefni hið veglega hlut-
verk hinna íslensku ólympíufara við í
höndfarandi leiki, að koma fram,
sem fulltrúar Íslands og íslensku
þjóðarinnar á þessari frægustu
íþróttastefnu allra tíma, nú í fyrsta
sinn undir íslenskum fána, eigin
þjóðfána. Ólympíufararnir þökkuðu
fyrir sig með því að hrópa ferfalt
húrra fyrir fánanum og fósturjörð-
inni. Allir, hinn fámenni hópur ól-
ympíufaranna og hinn mikli mann-
fjöldi er fylgdi þeim úr garði, voru á
þessu augnabliki tengdir ósýnilegum
böndum sameiginlegrar hugsjónar –
föðurlandshugsjónarinnar – þeirrar
hugsjónar, sem á þýðingarmiklum
augnablikum þjóðanna lætur allt
dægurþras þagna.“
Sváfu í lest á Dettifossi
Íþróttamennirnir og forystumenn
unnu ósleitilega að því að komast á
leikana. Til Hamborgar ferðuðust
þeir ódýrt, bjuggu um sig í lest í
Dettifossi. Eimskipafélagið hafði
komið þar fyrir útbúnaði svo að vist
þeirra gæti orðið góð. Ekki veitti af
að ná niður kostnaði því þátttak-
endur í för íþróttakennaranna urðu
t.d. að standa sjálfir undir ferða-
kostnaði, en uppihald í Berlín fengu
þeir ókeypis.
Ferðin til Þýskalands gekk að
óskum því veður var gott í hafi. Sjó-
veiki gætti lítið hjá íþróttamönn-
unum og var engum til tjóns. Vistin í
lestinni var betri en búast mátti við.
Höfðust ferðalangar mikið við á þil-
fari á daginn og nutu þar sjávarins
og sólskinsins. Þeir sem vildu gátu
fengið volgt sjóbað og sólskin var
flesta daga. Nokkur vonbrigði voru
það, að viðstaða var svo stutt í Hull,
aðeins þrír tímar, að ekki var hægt
að koma því við að hreyfa íþrótta-
mennina eins og til stóð. Gengu þó
flokkarnir upp í borgina og áður en
stigið var aftur á skipsfjöl var haldin
gönguæfing á hafnarbakkanum.
Á siglingunni til Hamborgar efndi
sundknattleiksflokkurinn öðru
hverju til kastæfinga. Settust liðs-
menn réttum beinum í lestinni og
köstuðu knettinum á milli sín aftur á
bak og áfram og sitt á hvað. Reynd-
ust þeir mjög kastvissir og þótti það
góður fyrirboði vegna leikanna. Í
Norðursjónum var tunnum velt af
framdekkinu og aftur á skipið og
gátu þeir þá tekið nokkrar göngu- og
hlaupaæfingar þar fram á eftir að
eftir að þar rýmkaðist til. Á eftir
hverri æfingu fengu þeir svo volgt
sjóbað á þilfari Dettifoss.
„Unaðslegur dvalarstaður“
Kostnaður við för 20 manna
keppnishópsins var áætlaður rúm-
lega 12 þúsund krónur. Upp í hann
fengu íþróttamennirnir 5 þúsund
króna styrk frá Reykjavíkurbæ, en
ekki nema 2 þúsund frá ríkinu.
Fimm þúsunda króna söfnuðu þeir
sjálfir með því að knýja á dyr hjá ör-
látum íþróttavinum og fyrirtækjum í
bænum og víðar. Uppihald hvers og
eins kostaði sex ríkismörk á dag. Var
þessum hópi fenginn bústaður í ól-
ympíuþorpinu, sem var við íþrótta-
svæði leikanna í vesturhluta Berl-
ínarborgar. Í þorpinu höfðu þeir
allan þann aðbúnað sem þurfti.
„Undireins sáum við, að hér hafði
okkur ásamt öðrum verið búinn hinn
unaðslegasti dvalarstaður hvað nátt-
úrufegurð og alla umgengni snerti;
ef allt annað var eftir því hlaut þetta
að vera sannkölluð paradís
íþróttanna,“ sagði í frétt um komuna
til Berlínar frá fréttaritara Morg-
unblaðsins í förinni, Ólafi Sveinssyni,
þjálfara og flokksstjóra frjáls-
íþróttamannanna.
Íþróttakennararnir 30 ásamt far-
arstjórum dvöldust aftur á móti í
sérstökum tjaldbúðum með öðrum
íþróttastúdentum frá 53 löndum, 30
frá hverju. Námskeið þeirra hófst
Keppnislið Sundknattleiksmennirnir um borð í Dettifossi. Í aftari röð eru
Þórður Guðmundsson, Úlfar Þórðarson, Jón Ingi Guðmundsson, Rögnvald-
ur Sigurjónsson, Pétur Snæland og Þorsteinn Hjálmarsson. Í fremri röð eru
Jón D. Jónsson, Jónas Halldórsson og Logi Einarsson. Stefán H. Jónsson og
Magnús B. Pálsson standa fyrir aftan félaga sína.
Fyrsta sjálfstæða ólympíuförin
 Íslendingar kepptu fyrst sem fullvalda þjóð undir eigin fána á Ólympíuleikunum í Berlín 1936
 Íslendingarnir voru viðvaningar í keppni á erlendri grund og aðstaða þeirra til æfinga léleg
 Allar götur síðan hafa íslenskir íþróttamenn sótt Ólympíuleika og margir sýnt góðan árangur
Ólympíuhópurinn Íslenski hópurinn sem tók þátt í Ólympíuleikunum í Berlín 1936, keppendur, íþróttakennarar og fylgdarmenn, við komuna til borgarinnar eftir siglingu yfir Atlantshafið.
ÁRA
ED
DA
H
E
IL
D
V
E
R
S
L
U
N
RÚN
HEILDVERSLUN
9
9
9
Credit
info Ruby Tuesday
Lager- og
sýnishornasala
Herrafatnaður (jakkaföt – skyrtur- bolir o. fl.)
Dömufatnaður • Rúmföt • Handklæði • Lök
Ungbarnaföt • o.m.fl.
RÚN
HEILDVERSLUN
Höfðabakka 9, 110 Reykjavík | run@run.is | www.run.is
Opið:
fimmtud
aginn
3. nóv. k
l. 14-18
föstudag
inn
4. nóv. k
l. 14-18
laugarda
ginn
5. nóv. k
l. 12-16
flottar vörur á frábæru verði 3.-5.nóvember