Dagblaðið Vísir - DV - 08.03.2016, Blaðsíða 16

Heimilisfang
Kringlan 4-12
6. hæð
103 Reykjavík
fréttaskot
512 70 70fr jál s t, ó Háð dag b l að DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni blaðsins á stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. Öll viðtöl blaðsins eru hljóðrituð. Notkun á efni blaðsins er óheimil án samþykkis.
512 7000
512 7010
512 7080
512 7050
aðalnúmer
ritstjórn
áskriftarsími
auglýsingar
sandkorn
16 Umræða
Útgáfufélag: DV ehf. • Stjórnarformaður og útgefandi: Björn Ingi Hrafnsson • Ritstjórar: Eggert Skúlason og Kolbrún Bergþórsdóttir
Viðskiptaritstjóri: Hörður Ægisson • Fréttastjórar: Baldur Guðmundsson og Einar Þór Sigurðsson • Umsjónarmaður innblaðs: Sólrún Lilja Ragnarsdóttir
Framkvæmdastjóri : Steinn Kári Ragnarsson • Umbrot: DV ehf. • Prentun: Landsprent • Dreifing: Árvakur
Vikublað 8.–10. mars 2016
Gott að þurfa að
hafa fyrir hlutunum
Við göngum ekki inn
í brennandi hús núna
Við vorum flótta-
menn í eigin landi
Forsetakosningar – framboð og eftirspurn
Katrín Halldóra Sigurðardóttir hefur ekki fengið neitt upp í hendurnar. – DV Jón Baldvin Hannibalsson segir hagsmunum betur borgið utan ESB. – Rás 1Donika Kolica þurfti að flýja stríðið í Kosovo ásamt fjölskyldu sinni. – DV
Þ
að er mikið framboð af for­
setaefnum á Íslandi. Eftir­
spurnin er hins vegar ekki
mikil. Það þarf bara einn.
Því miður stefnir í að þessar
kosningar verði … (jahh, hvaða orð
má maður nota í þessu samhengi?)
undarlegar, farsakenndar, eða eitt­
hvað þaðan af verra.
Okkar löggjöf um kjör í þetta
æðsta embætti er barn síns tíma og
sá ekki fyrir hvernig þjóðin myndi
breytast. Löggjafa óraði sjálfsagt
ekki fyrir því að svo margir biðu
fram krafta sína til þessa háa emb­
ættis. Verði niðurstaðan sú að á ann­
an tug einstaklinga bjóði sig fram,
jafnvel á þriðja tug, er afar ólík­
legt að kjörinn forseti nái helmingi
greiddra atkvæða.
Í 5. grein stjórnarskrárinnar er
fjallað um forsetakjör. Þar segir:
„Forseti skal kjörinn beinum, leyni­
legum kosningum af þeim, er kosn­
ingarrétt hafa til Alþingis. Forseta­
efni skal hafa meðmæli minnst
1.500 kosningarbærra manna og
mest 3.000. Sá, sem flest fær at­
kvæði, ef fleiri en einn eru í kjöri, er
rétt kjörinn forseti. Ef aðeins einn
maður er í kjöri, þá er hann rétt kjör­
inn án atkvæðagreiðslu.“
Þarna er þetta alveg skýrt. Sá sem
fær flest atkvæði. Ekki er kveðið á
um tiltekið hlutfall af fjölda greiddra
atkvæða og því ljóst að forseti getur
náð kjöri með 30% atkvæða eða
þaðan af minna. Ekki þarf þessi
þrasgjarna þjóð á slíkri útkomu að
halda. Það má líka spyrja sig: Hversu
sterkur verður einstaklingur í þessu
embætti, sem gustað hefur að­
eins um, með einungis lítið hlutfall
þjóðarinnar á bak við sig.
Miðað við það sem segir í stjórn­
arskránni er ljóst að ekki verður hægt
að breyta þessu fyrirkomulagi fyrir
kosningarnar sem fara fram í júní í
sumar. Það þarf að breyta stjórnar­
skrá og koma inn í hana ákvæði um
að forseti þurfi að a.m.k. helming
greiddra atkvæða. Að sama skapi
þarf að tryggja að lögbundið ferli
sé ákvarðað, með hvaða hætti slík
niðurstaða væri fengin. Þar blasir við
að hafa a.m.k. tvær umferðir í kjör­
inu, þar sem kosið verður um þá sem
bestum árangri ná í fyrstu umferð.
En öll getum við látið okkur
hlakka til að horfa á umræðuþætti
í sjónvarpi fyrir kosningarnar. Svo
margir eru frambjóðendurnir að
væntanlega verður bara ein spurn­
ing í hverjum þætti. Og í nafni hlut­
leysis og lýðræðis þarf náttúrlega að
bjóða þeim öllum í sjónvarpssal –
eða hvað? n
Svo bregðast krosstré
Aðild Íslands að Evrópusam­
bandinu hefur verið helsta bar­
áttumál Samfylkingarinnar allt
frá stofnun og innan flokksins eru
enn þingmenn sem leggja mikla
áherslu á aðild. Æ erfiðara er þó að
sannfæra landsmenn um nauðsyn
inngöngu. Jón Baldvin Hannibalsson
var einn helsti talsmaður aðildar og
flutti margar innblásnar ræður um
Evrópusambandið og mikilvægi
þess að Ísland gengi þar inn. Nú
eru aðrir tímar og Jón Baldvin líkir
Evrópusambandinu við brennandi
hús. Svo bregðast krosstré …
gætu einhverjir sagt. Ljóst er að
talsmönnum aðildar fer sífækkandi
og málefnið verður varla í forgangi í
kosningabaráttu Samfylkingar fyrir
næstu þingkosningar.
Sóðaleg
kosningabarátta?
Titringur er á ýmsum stöðum
vegna hugsanlegs framboðs
Katrínar Jakobsdóttur til forseta,
en hún nýtur yfirburðafylgis sé að
marka skoðanakannanir. Víða eru
menn farnir að setja sig í skotstell­
ingar verði af framboðinu, þar á
meðal er Davíð
Oddsson sem sendi
Katrínu kaldar
kveðjur í síðasta
Reykjavíkurbréfi
sínu á síðum
Morgunblaðsins.
Á fleiri miðlum
hefur Katrín verið gagnrýnd. Ljóst
er að fari Katrín fram munu þeir
sem ekki vilja sjá hana á forseta­
stóli hvergi draga af sér. Kosninga­
baráttan gæti því orðið sóðaleg.
Alltaf feti framar
gómsætur feti í salatið og með matnum
B
andaríski tenórinn Jerry
Had ley fjallaði eitt sinn um
það í viðtali hvað væri mikil­
vægt fyrir unga söngvara
til ná árangri í list sinni. Til
dæmis að finna sér góðan kennara og
stunda námið af kappi, en einnig væri
nauðsynlegt að finna sér viðmið utan
hins akademíska heims og fylgjast
með tónlistarlífinu. Fara á tónleika og
óperusýningar og hlusta á upptökur
af söng frá mismunandi tímabilum.
Þannig gætu þau skapað sér hinar
bestu forsendur til að stunda sína list.
Við lestur á umfjöllun gagnrýn­
anda Fréttablaðsins um nýja upp­
færslu Íslensku óperunnar á Don
Giovanni get ég ekki annað en velt
fyrir mér forsendum skrifanna og
til að byrja með kemur tvennt upp
í hugann. Annar vegar: Um smekk
er erfitt að deila. Hins vegar: Hverj­
ar eru forsendurnar sem við gefum
okkur fyrir umfjöllun af þessu tagi?
Gagnrýnandinn tekur vonandi upp­
lýsta ákvörðum um það sem hann
skrifar og upplýsir jafnframt lesendur
og tilvonandi áheyrendur um hvað sé
í vændum á faglegan hátt.
Harpa er hvorki óperuhús né leik­
hús. Hún virðist þó vera besti kostur­
inn í stöðunni á Íslandi á þeim tímum
sem við lifum. Eldborg er salur þar
sem hægt er að hvísla og senda fín­
ustu blæbrigði tónlistarinnar upp á
efstu svalir og þykir mér heldur súrt
að söngvurunum sé legið á hálsi fyrir
að hafa kjark til þess að nýta sér þessa
töfra salarins.
Í þetta sinn virðist hafa verið tek­
in sú ákvörðun að halda umgjörð í
lágmarki sem gerir ákveðnar kröfur
til hins upplýsta áhorfanda. Ef mað­
ur ætlar sífellt að vera að spyrja sig
„Bíddu, heima hjá hverjum erum við
núna? Hvert er hann að fara? Hvað­
an er hún að koma?“ þá munum
við ekki fá þær upplýsingar af um­
hverfinu, heldur orðum og gjörðum
persónanna. Þessi nálgun er bæði
klassísk (hjá Shakespeare lýsir því
einhver yfir að nú séum við í Frakk­
landi og þannig er það þá bara) og
nútímaleg, enda hefur alheimur leik­
listarinnar rúmast í litlum svörtum
kassa um áratuga skeið. Eða eins og
í ævin týraóperu sem ég sá um árið
þar sem falleg mær breyttist á augna­
bliki í skrímsli og kórinn hrópaði „Oj!“
og flúði af hólmi, þó að söngkonan
hefði ekkert breyst, enda var þetta á
rauntíma, en ekki í teiknimynd eftir
Disney. Áhorfendur voru fullkomlega
með á nótunum. Ekki flókið, en krefst
samvinnu og ímyndunarafls.
Hvort vídeólist sem varpað er á
rimlagluggatjöld bætir sýninguna
eður ei, er svo álitamál, en annarri
spurningu er ósvarað: Hefur fjarvera
leikmyndar sem máluð er á viðarfleka
áhrif á hljómburðinn?
Samskipti kynjanna eru hér í
brennidepli, nándin er mikil, hvernig
leysir leikstjórinn það? Eru til finningar
milli persónanna augljósar? Eru kven­
persónurnar tvístígandi í sinni afstöðu
til Don Giovannis eða er allt á hreinu?
Ef grannt er að gáð þá á sér stað mjög
skýr þróun hjá þeim öllum sem er að
mörgu leyti óvenjuleg og fer í aðrar
áttir en sviðsetningar síðustu 10–15
ára hafa gert. Kolbrún Halldórsdótt­
ir fer á kostum í persónuleikstjórn og
sveigir á stundum af mikill fimi fram­
hjá þeim hafsjó af klisjum sem bíða við
hvert fótmál í sérhvert sinn sem nokk­
ur snertir á þessu listformi.
Það sem upplýstur gagnrýnandi
gæti líka tekið eftir og tekið afstöðu
til er sú staðreynd að ein af aríum
Zerlinu sem sárasjaldan heyrist, er
sungin í þessari uppfærslu. Hún tekur
af skarið og sýnir ákveðna afstöðu til
samskipta kynjanna sem ekki kemur
fram annars staðar í verkinu og kall­
ast að nokkru leyti á við ákveðna aríu
sem sungin er af annarri alþýðustúlku
í óperunni Cosi fan tutte. Áhugavert,
ekki satt? Annað sem hægt væri að
mynda sér skoðun á og er merki um
efnistök leikstjóra og hljómsveitar­
stjóra er sú staðreynd að seinni finale­
kaflanum er sleppt, endalok aðal­
persónunnar eru endalok verksins. Er
þetta vel heppnuð lausn?
Hafandi sungið í óperuhúsum á
meginlandi Evrópu um tíu ára skeið,
þar á meðal ófá hlutverk í óperum
Mozarts og hafandi séð fjöldann allan
af uppfærslum á verkum hans þá vil
ég bara leyfa mér að fullyrða að svo
fagleg efnistök bæði í hljómsveitar­
gryfju og á sviði, og svo jafngóður
söngvarahópur og svo glæsilegur og
blæbrigðaríkur söngur sem nær að
innstu hjartarótum heyrist ekki oft
hér á landi eða annars staðar. n
Gagnrýnin sem aldrei var skrifuð
Hlín Pétursdóttir Behrens
formaður FÍT, klassískrar deildar FÍH
Kjallari
Leiðari
Eggert Skúlason
eggert@dv.is