Fréttablaðið - 11.11.2017, Síða 110

Fréttablaðið - 11.11.2017, Síða 110
TónlisT sinfóníutónleikar HHHHH Verk eftir Rakhmanínoff, Gliere og Þórð Magnússon. Sinfóníu- hljómsveit Íslands lék, Yan Pascal Tortelier stjórnaði. Einleikari: Radek Baborák. Eldborg í Hörpu fimmtudaginn 9. nóvember Einn var drykkjusvín, annar letingi og fitubolla, sá þriðji tímaskekkja. Þetta ruddalega orðbragð hefur verið viðhaft um þrjú tónskáld sem áttu það sameiginlegt að hafa hætt að semja á besta aldri. Sá fyrsti hvarf ofan í viskíflösku. Annar nennti ekki lengur að semja því hann var orðinn svo ríkur, auk þess sem hann hafði meiri áhuga á mat en tónlist. Sá þriðji vildi bara skapa í gamaldags stíl sem þótti ekki spennandi. Hann var eins og „draugur sem ráfar um í framandi heimi“. Þetta voru Sibelius, Rossini og Rakhmanínoff. Sinfónískir dansar op. 45 eftir þann síðastnefnda voru á dagskránni á tónleikum Sinfóníu- hljómsveitar Íslands á fimmtudags- kvöldið. Rakhmanínoff fæddist árið 1873 í Rússlandi. Hann var farinn að semja unaðsfagra, síðrómantíska tónlist strax á táningsaldri. Í byltingunni 1917 neyddist hann til að flýja land og flutti til Bandaríkjanna. Þar hafði hann í sig og á með tónleikahaldi, hann var jú einn besti píanóleik- ari sögunnar. Fyrir bragðið hafði hann ekki mikinn tíma til að semja og fann sig auk þess ekki í þeim straumum og stefnum sem þá voru í tísku í fagurtónlist. Hann lagði því tónsmíðar að mestu leyti á hilluna. Seint á ævinni samdi hann þó firna- gott verk, téða Sinfóníska dansa. Þeir einkennast af dásamlegum laglínum, munúðarfullum hljómum og glæsilegri hljómsveitarraddsetn- ingu. Flutningurinn á tónleikunum var sérlega flottur. Raddir mismunandi hljóðfærahópa voru margbrotnar. Samspilið var nákvæmt, hraðar strófur nákvæmar og heildar- hljómurinn breiður. Yan Pascal Tortelier stjórnaði og undir lokin líktust tilburðir hans helst því sem sjá má á hlaupabrettunum í World Class. Það héldu honum engin bönd! Hljómsveitin greinilega hreifst með, og endapunkturinn var svo spennuþrunginn að hann var nánast eins og í geimtrylli á hvíta tjaldinu. Tvær aðrar tónsmíðar voru á dagskránni. Önnur var Námur eftir Þórð Magnússon, sem var frum- flutt fyrir sjö árum síðan. Hún var heillandi, mestan partinn kyrrlát og innhverf, en þó komu fyrir fjör- legri kaflar, kannski aðallega til að brjóta upp hugleiðslukennda stemninguna. Kaflarnir voru reyndar ekki sér- lega vel spilaðir af strengjaleikurum hljómsveitarinnar. Þeir voru fullir af hnökrum. Það kom þó ekki svo mikið að sök, því seinni hluti verks- ins heppnaðist ágætlega. Langir og myrkir hljómar voru einkar seið- andi, ýmiss konar útflúr var afar fallegt og framvindan innblásin og full af andakt. Þetta er músík sem mann langar til að heyra aftur (og þá betur spilaða). Hin tónsmíðin var konsert fyrir horn eftir Reinhold Gliere, sem var samlandi Rakhmanínoffs. Kons- ertinn er í rómantískum anda með þykkum hljómsveitarhljómi í hvívetna, sem vegur upp á móti einföldum, tærum hornleiknum. Einleikari var Radek Baborák, einn fremsti hornleikari heims. Segjast verður eins og er að sjaldan hefur heyrst eins fagur hornleikur hér á landi. Svo til hver einasti tónn var fullkomlega mótaður, hreinn og bjartur. Túlkunin var lifandi og einbeitt, rann áfram án nokkurrar mótstöðu. Endirinn var kröftug tilfinningasprengja, ánægjuleg og grípandi. Þetta var snilld. Jónas Sen niðursTaða: Hljómsveitin lék ekki alltaf nægilega vel, en tónlistin var mögnuð og einleikarinn frábær. Tímaskekkja eða ekki Ábendingahnappinn má finna á www.barnaheill.is Skáldið Dagur Hjartarson sendi nýverið frá sér ljóðabókina Heilaskurðaðgerðin sem hefur hlotið frábærar viðtökur enda hér á ferðinni heildstæð og ákaflega falleg bók, uppfull af róman- tík, djúpum og fallegum myndum. Dagur segir að hann hafi verið með þessa bók lengi í smíðum eða allt frá árinu 2012 eftir að hann sendi frá sér sína fyrstu ljóðabók það sama ár. „Elstu ljóðin í þessari bók eru frá því sama ári og ég ákvað að vera ekkert að flýta mér, heldur safna vel í þann bunka.“ Það hefur einmitt verið haft á orði að Heilaskurðaðgerðin er línu- legri ljóðabók sem felur í sér heild- stæða sögu. Skyldi Dagur geta tekið undir það? „Já, ég var kominn með mjög mörg ljóð en svo einhvern veginn inni í þeim öllum lá þessi saga og lengi vel var vinnan mín að koma auga á að það voru ljóð í bunkanum sem kölluðu á það að vera saman. Til þess að það gæti gengið þurfti ég að henda öllu öðru út og það gerðist eiginlega pínu óvart. Það var alls ekki þannig að ég hafi sest niður og hugsað að nú ætlaði ég að yrkja ljóð um þetta efni. Það bara gerðist.“ Útsýnispallur yfir lífið Þetta sem Dagur kallar svo eru veik- indi sem ná ákveðnu hámarki í heila- skurðaðgerð en þó er rétt að hafa í huga fyrir lesendur að það er bjartur og rómantískur tónn í bókinni engu að síður. En skyldi Dagur byggja umrætt efni á persónulegri reynslu? „Já, bókin er byggð á persónulegri reynslu. Ég sæki þetta í mitt líf eins og allt sem ég yrki um. Það er auð- vitað ekki algild skoðun en ég er eitt af þeim skáldum sem á erfitt með að yrkja fyrir hönd annarra. Ég er ekki að segja að þetta séu einhver játningaljóð en þannig er þetta bara fyrir mig. Ég fæ svo útrás fyrir að skrifa út frá öðrum í skáldskapnum en í ljóðinu er röddin mín alltaf til staðar.“ Krefur ljóðformið þig um einlægni? „Já, en það þarf ekki að vera í þeim skilningi að það sé sorglegt og alvar- legt. Það getur líka vel verið sniðugt og fyndið. Ljóðið er eins og útsýnispallur yfir líf manns. Það eru auðvitað mörg önnur skáld sem geta gert þetta öðru- vísi og það er vel en fyrir mér þá kemur þetta nálægt einhverri trúarlegri upp- lifun. Slík upplifun hlýtur alltaf að vera einhver sú persónulegasta sem til er.“ Djörfung og gleði Um vinnuferlið segir Dagur að hann sé rómantískur þegar kemur að ljóð- list. „Ég yrki mjög sjaldan án þess að fá innblástur. Ég sest miklu frekar niður og píni mig til þess að skrifa tvö þúsund orð í skáldsagnahandriti því það finnst mér alveg ganga upp. En ef ég ætla mér að klára ljóðahandrit þá veit ég að ég get ekki bara sest niður á morgun heldur þarf einhvern veginn að vökva mig, hita upp og gefa því mjög langa atrennu.“ Með vökvun á Dagur við ljóð ann- arra skálda sem hann sækir mikið í að lesa og sem áhrifavalda nefnir hann fyrstan Sigurð Pálsson. „Hann kenndi mér og mörgum öðrum skáldum sem eru að stíga fram í ritlistinni í Háskól- anum. Sigurður hafði svo mikil áhrif en það var ekki endilega í stíl eða formi heldur í djörfung, áræðni og gleði við ljóðformið. Þetta er það sem Sigurður stóð fyrir og þetta er besta tegundin af innblæstri. Svo má nefna Kristínu Ómarsdóttur, Steinunni Sigurðardóttir og erlend skáld, maður reynir einfaldlega að leita fanga eins víða og maður getur.“ Mótvægi við Netflix Aðspurður um glímuna við tungu- málið og ljóðformið segir Dagur að ljóðið sé einfaldlega drottning tungu- málsins. „Það er það sem heillar mig mest og ég kemst ekkert undan því þó svo ég skrifi líka smásögur og skáldsögur en það er einhver önnur úrvinnsla. Ljóðið er kjarninn sem nær að tjá það sem að vanabundin notkun tungumáls nær ekki utan um. Ef við lítum til að mynda til listgreina á borð við dans, tónlist og myndlist þá eru það fullkomin listform. En við sem fáumst við orð erum föst í einhverju konkret sem þarf alltaf að skilja og vera röklegt fremur en að njóta. En ljóðið er nær þessum fullkomnu list- formum.“ Nú kemur talsvert meira út af ljóðabókum en fyrir örfáum árum og Dagur segist finna vel fyrir þessum vaxandi vinsældum ljóðsins á meðal þjóðarinnar. „Ég gaf út mína fyrstu bók árið 2012 þegar ég var 25 ára en þá var ég eina skáldið svo ég muni að gefa út ljóð en núna eru mjög mörg skáld í yngri kantinum. Það eru mjög áhugaverð skáld að koma fram og mér finnst eins og það sem hefur verið að gerast síðustu fimm árin sé alveg ótrúlegt og það er spurning hvort við séum að ná einhverjum öldutoppi. Auk þess eru eldri höfundar að snúa aftur í ljóðið, Hallgrímur Helgason að gera mjög áhugaverða hluti og svo skáld eins og Kristín Ómarsdóttir á toppi ferilsins og Steinunn Sigurðar- dóttir með frábæra bók á síðasta ári.“ Dagur segir að þetta sé ekki síst merkilegt í ljósi alls þess sem er haldið að okkur í nútímasamfélagi. „Auðvitað vonar maður að það verði eitthvað viðbragð við þessum hraða og klikkun í samfélaginu. Að fólk sæki í eitthvað sem krefst jafnmikillar ein- beitingar og sköpunar og ljóðalestur- inn. Ég vona að fólk sæki í það sem mótvægi við hið passíva neysluform Netflixins sem er ýmist annað hvort hvíld eða dauði.“ Þarf að vökva mig, hita upp og taka langa atrennu Dagur Hjartarson sendi nýverið frá sér ljóðabókina Heilaskurðaðgerðin sem hefur hlotið afar góðar viðtökur. Dagur segir ljóðið vera frábært mótvægi við passívt neysluform Netflixins. Magnús Guðmundsson magnus@frettabladid.is Dagur Hjartarson skáld segist sækja yrkisefni Heilaskurðaðgerðarinnar í persónulega reynslu en það geri hann reyndar í öllum sínum ljóðum. Fréttablaðið/aNtoN briNk ÁSTARLJÓÐ ást mín til þín er djúp eins og stígvél þau standa tóm í forstofunni gljáandi af öllu myrkrinu sem við höfum yfirstigið Dagur Hjartarson, Heilaskurðaðgerðin 1 1 . n ó v e m b e r 2 0 1 7 l a u G a r D a G u r50 m e n n i n G ∙ F r É T T a b l a ð i ð menning 1 1 -1 1 -2 0 1 7 0 4 :1 5 F B 1 2 8 s _ P 1 1 0 K .p 1 .p d f F B 1 2 8 s _ P 0 9 9 K .p 1 .p d f F B 1 2 8 s _ P 0 1 9 K .p 1 .p d f F B 1 2 8 s _ P 0 3 0 K .p 1 .p d f A u to m a tio n P la te re m a k e : 1 E 3 1 -6 1 A 4 1 E 3 1 -6 0 6 8 1 E 3 1 -5 F 2 C 1 E 3 1 -5 D F 0 2 7 5 X 4 0 0 .0 0 1 4 A F B 1 2 8 s _ 1 0 _ 1 1 _ 2 0 1 C M Y K
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128

x

Fréttablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.