Morgunblaðið - 01.09.2017, Blaðsíða 48

48 FRÉTTIRErlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. SEPTEMBER 2017
Bogi Þór Arason
bogi@mbl.is
Bandarískur sérfræðingur í eldflaugavörnum,
Michael Elleman, telur að Norður-Kóreumenn
hafi orðið sér úti um eldflaugahreyfla frá
Úkraínu og/eða Rússlandi og það sé helsta
skýringin á því hversu hratt eldflaugatækni
þeirra hefur fleygt fram á síðustu tveimur ár-
um.
Margir vopnasérfræðingar telja að eld-
flaugaskot Norður-Kóreumanna á síðustu
misserum bendi til þess að þeir hafi orðið sér
úti um öflugri hreyfla en þeir notuðu áður.
Fram hafa komið nokkrar kenningar um hvað-
an þeir fengu nýju hreyflana. Joshua H. Pol-
lack, sérfræðingur í málefnum Norður-Kóreu,
telur t.a.m. að Norður-Kóreumenn hafi þróað
hreyflana sjálfir og notast við eldflaugatækni
sem þeir fengu frá Sovétríkjunum áður en þau
leystust upp.
Ennfremur er talið hugsanlegt að Norður-
Kóreumenn hafi notið aðstoðar Kínverja sem
hafa verið helstu bandamenn og viðskiptaþjóð
þeirra. Bandarískir fjölmiðlar segja að 48 ára
kínverskur kaupsýslumaður, Chi Yupeng, hafi
nýlega verið ákærður í Bandaríkjunum fyrir
smygl á vörum að andvirði 700 milljóna dollara
(jafnvirði 74 milljarða króna) til Norður-
Kóreu. Hann er m.a. sagður hafa staðið fyrir
smygli á farsímum og ýmsum lúxusvarningi en
einnig hátæknibúnaði sem hægt er að nota til
að framleiða eldflaugar og kjarnavopn.
Norður-Kóreumenn greiddu fyrir varninginn
með útflutningi á kolum til Kína, að sögn
bandaríska dagblaðsins Chicago Tribune.
Blaðið segir að mál Chi sýni að það hafi verið
auðvelt fyrir kínversk fyrirtæki að sneiða hjá
viðskiptaþvingunum Sameinuðu þjóðanna
gegn Norður-Kóreu og viðskipti þeirra við ein-
ræðisstjórnina í Pjongjan hafi verið mikil-
vægur þáttur í vopnaframleiðslu hennar.
Frá Rússlandi eða Úkraínu?
Michael Elleman segir í grein á vef hugveit-
unnar IISS að upplýsingar, sem fram hafi
komið um síðustu eldflaugaskot Norður--
Kóreumanna, bendi til þess að þeir hafi orðið
sér úti um öfluga hreyfla á síðustu tveimur ár-
um. Erfitt sé að segja til um með vissu hvaðan
þeir fengu hreyflana. Hann telur þó mjög ólík-
legt að Norður-Kóreumenn hafi getað þróað
slíka hreyfla frá grunni án erlendrar aðstoðar.
mash sem er í eigu ríkisins. Fyrirtækið hefur
átt í miklum rekstrarerfiðleikum á síðustu ár-
um og ekki staðið skil á launum. The New
York Times hefur eftir Elleman að hann telji
líklegast að eldflaugahreyflar Norður-
Kóreumanna komi frá verksmiðju Yuzhmash í
Dnípró og hafi verið keyptir á svörtum mark-
aði. „Spurningin er hversu marga hreyfla þeir
eiga og hvort Úkraínumenn séu að hjálpa þeim
núna. Ég hef miklar áhyggjur af þessu.“
Úkraínumenn benda á Rússa
Yuzhmash neitaði nýlega fréttum um að
fyrirtækið hefði selt eldflaugabúnað, einkum
til Kína, í því skyni að bjarga rekstrinum. The
New York Times segir að bandarísk yfirvöld
dragi þá fullyrðingu fyrirtækisins í efa en segi
að ekkert hafi komið fram sem bendi til þess
að ríkisstjórnin í Úkraínu hafi vitneskju um
það sem gerist í fyrirtækinu eða stjórni því.
Oleksandr Turchynov, formaður Þjóðarör-
yggis- og varnarmálaráðs Úkraínu, hefur neit-
að því að landið sé viðriðið sölu á eldflaugabún-
aði til Norður-Kóreu. „Þessar upplýsingar eru
tilhæfulausar … og koma líklega frá leyniþjón-
ustu Rússlands til að breiða yfir glæpi hennar
sjálfrar.“
Elleman segir að hreyflarnir sem Norður-
Kóreumenn notuðu í síðustu skotum líkist ekki
neinum eldflaugahreyflum sem framleiddir
eru í Bandaríkjunum, Frakklandi, Kína, Jap-
an, Indlandi eða Íran. Hann segir því líklegt að
hreyflarnir komi annaðhvort frá Rússlandi eða
Úkraínu, ef ekki báðum. Hann segir tvö fyrir-
tæki koma til greina, Energomas í Rússlandi
og KB Yuzhnoye í Úkraínu.
Að sögn Ellemans hafa Norður-Kóreumenn
haft margháttuð viðskiptatengsl við Rússland,
meðal annars við glæpasamtök sem hafi séð
þeim fyrir búnaði í eldflaugar. Hann telur lík-
legt að viðskiptaþvinganirnar hafi orðið til
þess að einræðisstjórnin reiði sig meira en áð-
ur á glæpasamtökin.
Hann segir að einnig sé vitað að Norður-
Kóreumenn hafi reynt að verða sér úti um
búnað í eldflaugar í Úkraínu. Til að mynda hafi
tveir Norður-Kóreumenn verið handteknir þar
árið 2012 og dæmdir sekir um að hafa reynt að
kaupa slíkan búnað af Yuzhnoye. Fyrirtækið
starfar í Dnípró sem er fjórða stærsta borg
Úkraínu og liggur nálægt yfirráðasvæði upp-
reisnarmanna sem hafa notið stuðnings Rússa.
Yuzhnoye er í nánu samstarfi við annað
fyrirtæki í Dnípró, vélaframleiðandann Yuzh-
Síðustu eldflaugarskot Norður-Kóreumanna
10.000 km
8.000 km
BANDA-
RÍKIN
HAVAÍ
San
Diego
KANADA
RÚSSLAND
KÍNA
Norður-
Kórea
Línurnar sýna
fjarlægð frá
Norður-Kóreu
4.500 km
2.700 km
1.000
km
Bandaríska
herstöðin á Guam
NewYork
Washington DCJAPAN
INDLAND
Heimildir: Varnarmálaráðuneyti Suður-Kóreu/KCNA/NuclearThreatInitiative/GlobalSecurity/missiledefenseadvocacy/
CSIS/38 North/Rannsóknastofnun Johns Hopkins-háskóla
Talið er að drægi flaugar
sem skotið var 14. maí
hafi verið allt að
4.500 km
4. júlí
Drægi allt að
8.000 km
28. júlí
Drægi allt að
10.000 km
Flaug sem skotið var yfir Japan
á þriðjudaginn var fór um 2.700
km og var hæst í um 550 km
hæð, að sögn S-Kóreustjórnar
Fengu Norður-Kóreumenn
öfluga hreyfla frá Úkraínu?
 Grunsemdir um að Rússland, Úkraína og Kína tengist eldflaugasmíðinni
Reykmökkur frá efnaverksmiðju, sem
skemmdist vegna flóðanna í Texas, er talinn
mjög hættulegur, að sögn Brocks Longs, yfir-
manns almannavarnastofnunar Bandaríkj-
anna, FEMA. Hann sagði að embættismenn
stofnunarinnar væru enn að reyna að komast
inn í verksmiðjuna til að meta ástandið.
Fyrirtækið Arkema rekur verksmiðjuna og
hún er nálægt Houston, fjórðu stærstu borg
Bandaríkjanna. Arkema sagði að eldur hefði
komið upp en efni hefðu ekki lekið úr verk-
smiðjunni. Viðbúið væri að fleiri eldar kvikn-
uðu.
Lögreglumaður var fluttur á sjúkrahús eftir
að hafa andað að sér reyk frá verksmiðjunni.
Níu aðrir fóru sjálfir á sjúkrahús í varúðar-
skyni, að sögn bandarískra fjölmiðla. Íbúðar-
hús innan 2,5 kílómetra radíuss frá verksmiðj-
unni voru rýmd.
Arkema sagði að eldurinn hefði kviknað
vegna skemmda sem urðu á verksmiðjunni í
flóðum og úrhelli sem fylgdi fellibylnum Har-
vey. Skemmdirnar hefðu orðið til þess að ekki
var hægt að kæla efni sem þurfa að haldast
köld.
Rigningunni slotaði í Texas
Að minnsta kosti 33 létu lífið í austurhluta
Texas af völdum óveðursins sem er nú skil-
greint sem hitabeltislægð. Rigningunni hefur
slotað í ríkinu en hætta stafar enn af flóðum
þar og í suðvesturhluta Louisiana. Mikilli úr-
komu er spáð í Louisiana og Kentucky næstu
þrjá daga vegna lægðarinnar.
AFP
Á flótta Fjölskylda, sem flúði flóðin í Texas,
hvílir sig í húsgagnaverslun í Houston.
Reykurinn
talinn mjög
hættulegur
 Eldur í efnaverksmiðju
vegna flóða í Texas
Margir lögðu leið sína að Kens-
ington-höll í London í gær til að
leggja þar blóm, ljósmyndir og
kerti við innganginn til minningar
um Díönu Bretaprinsessu í tilefni af
því að tuttugu ár eru liðin frá því að
hún dó. Díana bjó í Kensington-höll
og synir hennar, Vilhjálmur og
Harry, búa þar enn.
„Fyrir tuttugu árum missti
heimurinn engil,“ skrifaði popp-
stjarnan Elton John, vinur Díönu,
við mynd af þeim sem hann birti á
Instagram í tilefni ártíðarinnar.
Ártíðar Díönu prinsessu minnst
AFP
Fyrir tuttugu árum
missti heimurinn engil