Morgunblaðið - 30.09.2017, Blaðsíða 26

26
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. SEPTEMBER 2017
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Miðað viðhvernigumræð-
ur fyrir komandi
kosningar fara af
stað hjá þeim
stjórnmálaflokk-
um sem komnir eru fram og
hafa kynnt einhver stefnu-
mál er ástæða til að óttast
um hag skattgreiðenda.
Þegar vinstristjórn Sam-
fylkingar og Vinstri grænna
komst til valda á árinu 2009
hallaði mjög undan fæti fyrir
skattgreiðendur og þeir eiga
langt í land með að jafna sig
á þeim ósköpum sem þá
dundu yfir. Vinstristjórninni
fylgdu stöðugar skatta-
hækkanir og því miður hefur
lítið verið gert síðan til að
vinda ofan af álögunum og
jafnvel verið bætt í á sumum
sviðum.
Sem dæmi má nefna að
þegar vinstristjórnin tók við
var staðgreiðsla skatta ein-
staklinga, sem samanstend-
ur af tekjuskatti til ríkis og
útsvari til sveitarfélaga,
35,7% í einu einföldu þrepi.
Þegar vinstristjórnin fór frá
árið 2013 voru þrepin orðin
þrjú og öll hærri en þrepið
sem var áður, eða 37,3%,
40,2% og 46,2%. Stjórn Sjálf-
stæðisflokks og Framsókn-
arflokks fækkaði um eitt
þrep og lækkaði neðra þrep-
ið og skatthlutföllin eru nú
þessi: 36,9% og 46,2%.
Niðurstaðan er því sú að
þeir skattar sem einstakl-
ingar greiða beint eru mun
hærri nú en þeir voru áður
en vinstrimenn hrintu
draumum sínum í fram-
kvæmd í stjórnarráðinu og
kerfið er flóknara að auki.
Vinstristjórnin lét sér þó
ekki nægja að fara dýpra í
vasa einstaklinganna, fyrir-
tækin urðu einnig fyrir
barðinu á skattahækkun-
unum. Tekjuskattur fyrir-
tækja hafði verið lækkaður
mikið frá því sem áður var og
var kominn niður í 15% þeg-
ar vinstristjórnin komst til
valda og hækkaði hann uppi í
20%. Þar er skatthlutfallið
enn.
Hærri tekjuskattur fyrir-
tækja er þó sennilega ekki
skaðlegasta skattahækkunin
fyrir atvinnulífið. Trygg-
ingagjaldið er verra, enda
leggst það á launagreiðslur
og hamlar þannig mögu-
leikum fyrirtækja til að ráða
fólk og bæta kjör starfs-
manna. Áður en
vinstristjórnin
komst með putt-
ana í trygginga-
gjaldið var það
5,34% en hækkaði
svo mikið og fór
hæst í 8,65%. Það hefur síð-
an þokast niður en er enn
rúmum 1,5 prósentustigum
hærra en það var áður en
vinstristjórnin hóf aðför sína
að atvinnulífi og almenningi.
Fyrir þessu háa trygg-
ingagjaldi eru engin hald-
bær rök og fyrir flest fyr-
irtæki er þessi hækkun
tryggingagjaldsins gríð-
arlega íþyngjandi. Laun hafa
hækkað mikið á liðnum miss-
erum með miklum kjarabót-
um í þeirri litlu verðbólgu
sem verið hefur. Þetta er
fagnaðarefni, en felur líka í
sér að auknar álögur ríkisins
ofan á laun eru þeim mun
meira íþyngjandi fyrir rekst-
urinn.
Mikilvægt er að í þeirri
umræðu sem nú er að hefjast
vegna kosninganna eftir
tæpan mánuð verði rætt um
það sem skiptir máli fyrir al-
menning og fyrirtæki. Og
hafa þarf í huga að þetta eru
ekki aðskildir heimar, al-
menningur og fyrirtæki. Til
að heimilin geti búið við bætt
kjör verða fyrirtækin í land-
inu að geta staðið undir
hærri launagreiðslum. Vax-
andi verðmætasköpun og
kjarabætur almennings
verða ekki til úr engu og ekki
án öflugra fyrirtækja.
Flestum stjórnmálamönn-
um er tamt að tala um hvað
ríkið eigi að gera og að gefa
fyrirheit um hversu miklu
meira ríkið eigi að gera.
Vissulega þarf ríkið að
standa sig á þeim sviðum
sem það starfar á, en það
þarf að takmarka sig og leita
um leið allra leiða til að hag-
ræða og draga úr kostnaði.
Og stjórnmálamenn þurfa að
beina sjónum sínum meira að
því mikilvæga verkefni að
draga úr álögum á almenn-
ing og fyrirtæki.
Eins og sjá má á þeim fjár-
lögum sem kynnt hafa verið
og á flestum hagtölum þá er
árferðið gott í efnahagslíf-
inu. En um leið er ástandið
viðkvæmt og hætt við að það
fari að daprast, ekki síst ef
menn gæta ekki að sér og
gleyma að bæta starfs-
umhverfi fyrirtækjanna og
lækka álögur á almenning.
Nú þarf umræður
um lækkun á álög-
um á fyrirtæki og
einstaklinga}
Áframhaldandi
skattpíning er hættuleg
H
vað kallast það þegar menn vilja
ekki svara spurningum? Þegar
þeir neita ítrekað að veita upp-
lýsingar eða afhenda gögn?
Þegar þeir ættu með réttu,
lagalega eða siðferðilega, að leggja spilin á
borðið en kjósa að gera það ekki? Í umræðunni
síðustu vikur og mánuði hafa menn gripið til
þess að nota „leyndarhyggja“ en það skiptir í
raun engu máli hvaða orð er notað; það er eitt-
hvað rotið í Danaveldi. Enn um uppreist æru:
Það er óumdeilt að stjórnvöld þráuðust við að
veita upplýsingar sem þau áttu með réttu að
gera. En hvað varðar ákvörðun dóms-
málaráðherra að upplýsa forsætisráðherra um
æruvottun föður hans var spurningin ekki bara
sú hvort hún hefði mátt það, heldur af hverju
hún gerði það. Þetta voru ekki upplýsingar sem
voru forsætisráðherra nauðsynlegar starfs hans vegna.
Það er ekki hægt að komast að annarri niðurstöðu en að
dómsmálaráðherra hafi upplýst kollega sinn vegna þess að
hann var vinur, flokksfélagi; vegna þess að þetta voru
óþægilegar upplýsingar og e.t.v. nauðsynlegt að grípa til
ráðstafana. Vera undirbúinn, í það minnsta. Það var vond
lykt af þessu.
Það sem er einna dapurlegast við þráa ráðamanna við
að koma hreint fram er að í langflestum tilvikum þá ein-
faldlega borgar það sig. Stjórnmálamenn eru sjálfum sér
verstir hvað þetta varðar. Eitt besta dæmið er Sigmund-
arsaga Davíðs Gunnlaugssonar í kjölfar Wintris-viðtalsins
örlagaríka. Í stað þess að anda djúpt og svara
heiðarlega greip hann til undanbragða. Hélt
svo áfram að grafa eigin gröf með því að benda
á alla aðra en sjálfan sig og búa til hulduóvini
meðal fjölmiðla- og samflokksmanna. Það má
vel vera að hann hafi átt óvildarmenn fyrir; ég
þekki ekki pólitíkina innan Framsóknar, en að
sjálfsögðu þurfti hann að víkja þegar á hólm-
inn var komið. Hann var búinn að tapa öllum
trúverðugleika meðal annarra en hörðustu
stuðningsmanna sinna. Nú er hann snúinn aft-
ur, því það „er aftur orðið gaman“, eins og
hann komst að orði í viðtali við mbl.is. Það
verður spennandi að sjá hversu skýr svörin
verða í kosningabaráttunni.
Til að gæta fullrar sanngirni ber að geta
þess að það er pottur brotinn víðar. Ég er ekki
viss um að almenningur geri sér grein fyrir því
hversu mikið hark það er að fá upplýsingar úr kerfinu,
jafnvel með blaðamannsskírteini í rassvasanum. Það getur
verið nær ómögulegt að ná í nokkurn mann hjá borginni
og fyrir nokkru tjáði starfsmaður mér að hann, sérfræð-
ingurinn, mætti ekki tjá sig. Ýmsar stofnanir samfélagsins
sem eiga rekstur sinn undir fjárframlögum frá skattgreið-
endum veigra sér ekki við því að fela sig á bakvið orðið
„trúnaðarmál“ eftir geðþótta. Meira að segja Píratar,
riddarar gegnsæis, vísuðu á blaðafulltrúa í síðustu
stjórnarmyndunarviðræðum á meðan flestir aðrir tóku
símtöl. Það mega því fleiri hugsa sinn gang.
holmfridur@mbl.is
Hólmfríður
Gísladóttir
Pistill
Óþefurinn í loftinu
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Bogi Þór Arason
bogi@mbl.is
Rúm hálf milljón manna,flestir þeirra rohingjar,hafa flúið frá Búrma á ein-um mánuði vegna ofbeldis
sem framkvæmdastjóri Sameinuðu
þjóðanna hefur lýst sem „þjóðernis-
hreinsun“. Breska ríkisútvarpið hafði
í gær eftir starfsmönnum Sameinuðu
þjóðanna og hjálparstofnana að
æðstu embættismenn SÞ í Búrma
hefðu brugðist rohingjum síðustu ár.
Þeir hefðu reynt skipulega að koma í
veg fyrir að ásakanir um mannrétt-
indabrot gegn rohingjum væru rædd
við stjórnvöld í landinu.
Um milljón rohingja, sem eru flest-
ir múslímar, hefur búið í Rakhine-
fylki á vesturströnd Búrma. Rohingj-
arnir hafa sætt ofsóknum yfirvalda í
Búrma sem líta á þá sem ólöglega
innflytjendur frá Bangladess. Ráða-
mennirnir í Búrma segja að rohingjar
séu ekki sérstakur þjóðflokkur, held-
ur Bengalar sem hafi komið til
Búrma þegar landið var bresk ný-
lenda. Rohingjar hafa ekki fengið rík-
isborgararétt í Búrma og njóta því
ekki sömu réttinda og aðrir lands-
menn. Þeir geta t.a.m. ekki gengið í
skóla og hafa ekki ferðafrelsi. Um
86% íbúa Búrma eru búddistar og
rohingjar hafa sætt ofsóknum.
Mannskæð átök blossuðu upp milli
rohingja og búddista í Rakhine árið
2012 og um 140.000 rohingjar þurftu
að flýja heimkynni sín og hafast við í
flóttamannabúðum í fylkinu. Síðan þá
hafa minni háttar átök og árásir öfga-
hóps, sem tengist rohingjum, torveld-
að flutninga á hjálpargögnum til
flóttafólksins. Búddistar í Rakhine
hafa einnig lagst gegn aðstoðinni við
rohingja og stundum reynt að hindra
hana, jafnvel með því að ráðast á
flutningabíla hjálparstofnana.
Forðuðust umræðu um málið
Starfsmenn Sameinuðu þjóðanna
og hjálparstofnana voru í erfiðri
stöðu og þurftu að tryggja samstarf
við stjórnvöld í Búrma og búddista í
Rakhine til að geta komið hjálpar-
gögnum til rohingja. Þeir vissu að ef
þeir töluðu um mannréttindabrotin
gegn rohingjum myndi það reita
marga búddista til reiði, torvelda
samstarf við þá og hugsanlega hindra
aðstoð við flóttafólkið.
Breska ríkisútvarpið segir að emb-
ættismenn Sameinuðu þjóðanna í
Búrma hafi því ákveðið að leggja
áherslu á þróunaraðstoð til langs
tíma í Rakhine í von um að bætt lífs-
kjör í fylkinu yrðu til þess að spennan
milli rohingja og búddista minnkaði
þegar fram liðu stundir.
Heimildarmenn BBC segja að
þetta hafi orðið til þess að starfs-
mönnum samtakanna hafi nánast
verið bannað að tala um ofsóknirnar á
hendur rohingjum opinberlega.
Embættismenn samtakanna hafi
forðast að nota orðið rohingjar í
fréttatilkynningum, m.a. vegna þess
að stjórnvöld í Búrma vilja ekki nota
það orð og kalla rohingja Bengala.
Æðsti embættismaður samtakanna í
Búrma hafi einnig reynt að hindra að
fulltrúar mannréttindasamtaka færu
á svæði rohingja, koma í veg fyrir að
málið yrði rætt á fundum og einangra
starfsmenn sem vöruðu við hættunni
á fjöldamorðum á rohingjum.
SÞ sagðar hafa
brugðist rohingjum
AFP
Í neyð Flóttafólk úr röðum rohingja bíður á vegi í Bangladess. Rúm hálf
milljón rohingja hefur flúið þangað frá Rakhine-fylki í Búrma frá 25. ágúst.
Tugir hafa drukknað
» Öryggisráð Sameinuðu
þjóðanna ræddi ofbeldið gegn
rohingjum í fyrradag á fyrsta
formlega fundi sínum um mál-
ið í átta ár. Ráðið náði ekki
samkomulagi um ályktun.
Rússar og Kínverjar studdu
stjórnvöld í Búrma.
» Mannréttindasamtök segja
að hermenn Búrmastjórnar
hafi kveikt í þorpum rohingja
og skotið á flóttafólk.
» Margir rohingjar hafa flúið á
bátum til Bangladess og að
minnsta kosti 130 manns hafa
drukknað á leiðinni, að sögn
yfirvalda.
150 km
NAYPYIDAW
KÍNA
TAÍLAND
RAKHINE
BÚRMA
Rúm hálf milljón manna hefur
flúið frá Rakhine-fylki í Búrma
norður yfir landamærin til Bangladess
B
A
N.