Fréttablaðið - 29.01.2019, Blaðsíða 20

Sólveig
Gísladóttir
solveig@frettabladid.is
Emilía Baldursdóttir á Syðra-Hóli og Blesa að fara að vinna með hestarakstrarvél. Myndin er tekin sumarið 1961.
Fendt 724 240 hestafla dráttarvél ásamt KRONE KWT
11.22/10 heyþyrlu. Vélar í eigu Guðmundar Óskarssonar
og Helgu B. Hreinsdóttur á Hríshóli í Eyjafjarðarsveit.
Hér er verið að hlaða í hey í Mývatnssveit eða forðahey
eins og það var kallað þar. Sjá má heybagga ofan á heyinu
og torfið sem á að fara á heyið er búið að rista.
Hestaverkfæri mörkuðu tímamót. Fyrsta hestasláttuvélin
og rakstrarvélin komu 1895. Sólveig Benný Jóhanns-
dóttir í Víðigerði í Eyjafjarðarsveit situr á rakstrarvél.
Ford 8N
dráttarvél ár-
gerð 1951 kom
ný í Fífilgerði
í Eyjafjarðar-
sveit og er ein
af 15 vélum af
þessari tegund
sem fluttar
voru til landsins
1949 til 1951.
Vélin er í eigu
hjónanna Helgu
B. Haraldsdóttur
og Hjartar
Haraldssonar í
Víðigerði. Baldur
Steingrímsson
annaðist upp-
gerð á vélinni,
ásamt Skarp-
héðni Sigtryggs-
syni og Hirti.
Birgir Marinósson á Massey Ferguson 135 með heykvísl
á ámoksturstækjum og heygreip tengdri á þrítengibeisli.
Myndin er tekin í Engihlíð á Árskógsströnd á 7. áratug.
Hanomag R
12 dráttarvél
árgerð 1955
frá Setbergi við
Akureyri með
KUHN heyþyrlu.
Eigandi dráttar-
vélarinnar er
Þröstur Agnars-
son, Akureyri.
Allt frá landnámi fram til 1900 breyttust aðferðir við heyskap lítið og nánast
allt unnið með handafli. Kjartan Ólafsson, Guðrún Kjartansdóttir og Kristinn
Kjartansson við heyskap í Miklagarði í Eyjafjarðarsveit laust fyrir 1940.
Búsaga var stofnuð árið 2011 af nokkrum áhugamönnum um íslenska búnaðarsögu. „Ýmsir
aðilar höfðu unnið mikið starf í því
að safna tækjum og tólum og forða
þeim frá skemmdum. Þar fremstur
í flokki fór Baldur Steingrímsson,
eða Billi, frá Akureyri en hann
vann ötullega að söfnun véla og
búnaðar í mörg ár,“ segir Sigurður
Steingrímsson, formaður Búsögu.
Félagar í Búsögu eru um 100 í
dag, bæði karlar og konur. „Þetta er
afskaplega skemmtilegur félags-
skapur,“ segir Sigurður sem sjálfur
fékk áhuga á tækjum og tólum
þegar hann ólst upp í sveit.
Meginmarkmið safnsins er að
varðveita búsöguna, sér í lagi eftir
að tæknin byrjaði að ryðja sér til
rúms. Á safninu er því að finna
vélar og tæki frá aldamótum 1900
og til dagsins í dag.
Safnið hefur aðstöðu á Saurbæ í
Eyjafjarðarsveit og er með afnot af
útihúsum en unnið hefur verið að
innréttingu þeirra. „Við erum að
stilla upp safni og koma því í þann-
ig form að hægt verði að sýna það,“
segir Sigurður en safnið hefur þó
verið opið öðru hvoru.
Settar eru upp nokkrar sýningar
á ári. „Sú stærsta er á Hrafnagili,
þá daga sem Handverkssýningin
stendur yfir. Hvert ár er nýtt þema
en á síðasta ári var það Heyskapur
í 100 ár. Á sýningunni sýndum við
þróun heyskapar frá orfi og ljá,
fyrstu hestatengdu vélunum og til
fyrstu dráttarvélanna og nútíma-
legra tækja.“
Sigurður segir að það hafi komið
á óvart hversu almennur áhugi sé
á landbúnaðartækjum. „Sérstak-
lega hjá fólki sem kynntist þessum
gömlu vélum þegar það fór í sveit á
árum áður. Það kemur fyrir að fólk
sjái aftur dráttarvélina eða tækin
sem það vann á í sveit í gamla
daga, og þá verða fagnaðarfundir.“
Sigurður vonast til að geta sett
upp sýningu um Ferguson dráttar-
vélarnar í ár, en 2019 eru einmitt
70 ár liðin frá því fyrsta Ferguson
vélin kom til landsins. „Ferguson
dráttarvélin þótti ákveðið verk-
fræðilegt afrek og bylting fyrir
landbúnaðinn. Með Ferguson kom
fyrst fram svokallað þrítengibeisli,
sem í grunninn er enn notað í dag.“
Búsaga hefur gefið út dagatal
frá árinu 2013 sem fjáröflun og
er þemað iðulega það sama og á
sýningunni á Hrafnagili. „Í daga-
talinu birtum við skemmtilegar
myndir en leggjum einnig áherslu
á að segja söguna sem er okkur
mikilvægt. Viðfangsefni dagatals-
ins 2019 er heyskapur í 100 ár.“
Þeir sem vilja nálgast dagatalið geta
farið á Facebook-síðuna Búsaga eða
sent tölvupóst á busaga@simnet.is.
Heyskapur
í 100 ár
Búsaga, búnaðarsögusafn Eyjafjarðar,
gefur árlega út veglegt dagatal. Í ár
er þemað heyskapur í 100 ár. Saga
heyskapar á Íslandi er sögð í máli og
fallegum myndum af dráttarvélum,
tækjum og fjölbreyttum tólum.
Meginmarkmið
safnsins er að
varðveita búsöguna, sér í
lagi eftir að tæknin byrj-
aði að ryðja sér til rúms.
4 KYNNINGARBLAÐ 2 9 . JA N ÚA R 2 0 1 9 Þ R I ÐJ U DAG U RVÖRUBÍLAR OG VINNUVÉLAR
2
9
-0
1
-2
0
1
9

0
4
:3
1
F
B
0
5
6
s
_
P
0
3
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
3
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
2
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
2
5
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
2
2
B
-9
D
8
C
2
2
2
B
-9
C
5
0
2
2
2
B
-9
B
1
4
2
2
2
B
-9
9
D
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
6
B

F
B
0
5
6
s
_
2
8
_
1
_
2
0
1
9
C
M
Y
K