Fréttablaðið - 30.05.2019, Síða 14

Það er okkur öllum eðlislægt að vilja vera heilsuhraust og við erum jafn-vel tilbúin að ganga ansi langt til þess að endurheimta heilsuna ef henni hrakar. Iðulega er það svo að maður veit ekki hvað átt hefur fyrr en misst
hefur og á það sérstaklega við um þetta efni. Það
að vera sjúklingur er erfitt hlutskipti og gildir þá
einu hvaða vanda er við að eiga þó svo augljóslega
geti verið munur þar á. Læknisfræðin á svör við
ansi mörgum spurningum og okkur hefur vegnað
ágætlega á síðastliðnum árum í baráttunni við
hina ýmsu sjúkdóma. Það er þó enn svo að við
erum í vanda víða og þegar okkur skortir svör eða
ef við náum ekki árangri leita sjúklingar víðar að
lausnum.
Læknisfræði hefur þróast mikið með tímanum
og það sem áður voru oft reynsluvísindi hefur
breyst í það að krafan um gagnreynda þekkingu
hefur aukist mjög. Það er eðlilegt að virkni lyfja og
meðferða sé sönnuð og gamla reglan sem enn er
í gildi, „primum non nocere“, sem þýðir að skaða
ekki, er enn í hávegum höfð. Þekking sjúklinga
hefur einnig aukist mjög mikið og Google frændi
ásamt öðrum slíkum hefur gert það að verkum að
upplýsingar dreifast mun hraðar og þekking, hvort
heldur sem hún er gagnreynd eður ei, er aðgengi-
legri en áður.
Samskipti lækna og sjúklinga eru flókin og
byggja að miklu leyti á trausti og gagnkvæmri
virðingu aðila sem á stundum báðir virðast þó
gleyma að heiðra. Augljóslega getur verið mikill
munur á þekkingu aðila á virkni líkamans og að
tengja saman ólíka þræði til þess að komast að
niðurstöðu. Sú þekking er hins vegar á stundum
verulega takmarkandi þegar kemur að því að meta
og átta sig á líðan, tilfinningum og umhverfisþátt-
um sem geta verið verulegar breytur hvað varðar
heilsufar fólks og hvernig það svarar meðferð.
Þannig skapast samtal og jafnvel togstreita á
milli aðila um það hver sé rétta leiðin í greiningu
og meðferð sjúklings sem er í raun það sem að
hluta gerir starfið jafn spennandi og raun ber
vitni. Hver einstaklingur er mismunandi, við
vitum það í dag og erum að feta okkur með
aukinni tækni hratt í átt að einstaklingsmiðaðri
læknisþjónustu, sem ég persónulega tel að sé
framtíðin. Við munum þó ekki fara af þeirri braut
gagnreyndrar þekkingar sem hefur verið ákveðið
að fylgja á næstunni, hins vegar er ljóst að margt
af því sem við í dag fylgjum með þeim hætti var
tilraunastarfsemi í upphafi. Margt hefur breyst
og meðferðir komið og farið. Þannig má segja að
það sem kann að vera nýtt í dag og spennandi
hljóti staðfestingu og verði hluti af hefðbundnum
nálgunum í meðferð framtíðar, en með sama hætti
að ýmislegt slíkt verði afsannað og öðlist ekki
hljómgrunn. Hægt er að horfa á mörg dæmi þessa
efnis undanfarin ár og þess vegna er mikilvægt að
fylgjast vel með, hlusta eftir virkni og aukaverk-
unum, rannsaka þær vel og staðfesta eða hrekja.
Leitin að
lækningu
Það er þó enn
svo að við
erum í vanda
víða og þegar
okkur skortir
svör eða ef
við náum
ekki árangri
leita sjúkl-
ingar víðar að
lausnum.
Teitur Guðmundsson
læknir
Hefur ekki fengið floga-
kast í nær 1.000 daga
Tinna Bjarnadóttir fékk heilablóð-
fall fyrir 10 árum, aðeins 16 ára
gömul. Í kjölfarið byrjaði hún að
fá flogaköst reglulega sem skerti
lífsgæði hennar verulega. Lítið
breyttist þrátt fyrir að hún væri
sett á lyf og þegar mest var tók
hún 10 töflur á dag. Fjórar af þeim
voru þríhyrningsmerktar.
„Flogin hrjáðu mig dag hvern.
Ég fékk flog um það bil einu sinni
í mánuði og ef ég fékk ekki flog
þá fékk ég svona aðsvif sem voru
hálfgerð flogaköst. Það tekur
mann tíma að jafna sig eftir svona.
Ég gat ekki unnið, man lítið dag frá
degi og svaf mikið. Ég var gríðar-
lega mikill sjúklingur,“ segir Tinna
sem byrjaði að nota CBD-olíu fyrir
um þremur árum. „Kærasti minn
fór að leita annarra leiða á netinu
og fann svokallaða CBD-olíu. Hann
skoðaði reynslusögur og las sig
mikið til um olíuna sem varð til
þess að ég ákvað að prófa.“
Þau reyndu að leita leiða til að
finna olíuna þar sem hún er ekki
fáanleg á Íslandi. „Ég hef ekki
fengið flogakast núna í næstum
1.000 daga eftir að ég byrjaði að
nota olíuna. Læknar skilja ekkert
hvað gerðist. Ég er búin að minnka
lyfjaskammtinn niður í fjórar
töflur og mér finnst ég vera á lífi
aftur. Ég get unnið og ég get sinnt
daglegum verkum, sem ég gat
ekki áður. Þetta hefur hjálpað mér
svo mikið að mér finnst mikilvægt
að ræða þetta.“
Sjúkraþjálfarinn átti
ekki orð yfir framfarir
Lára Guðnadóttir Lindgreen býr
í Kaupmannahöfn. Hún greindist
með MS fyrr á árinu og fór í kjöl-
farið að kynna sér sjúkdóminn vel.
Á netinu las hún ýmsar reynslu-
sögur og rakst oft á CBD-sögur.
„Ég ræddi málin við taugalækninn
minn sem sagði að það væri því
ekkert til fyrirstöðu að prófa CBD-
olíu. Reynslan af henni væri góð,“
segir Lára.
Olían er ekki komin á opinn
markað í Danmörku en MS-félagið
þar í landi hefur barist fyrir því að
hún sé gerð lögleg, vegna já-
kvæðra viðbragða sjúklinga. Lára
segir að olían hafi hjálpað henni
að ná markmiðum sínum, bæði
líkamlega og andlega.
„Þegar ég byrjaði í endur-
hæfingu í byrjun mars, var ég með
sama sem engan mátt í hægri hlið
líkamans, Ég gat ekki tekið þátt í
heimilislífinu, átti erfitt með að
ganga upp tröppurnar á heimilinu
mínu og átti erfitt með að ganga
þá 450 metra sem eru að næsta
strætóskýli, vegna máttleysis og
jafnvægistruflana,“ segir Lára.
„Sjúkraþjálfarinn minn og ég
settum okkur þau markmið að við
enda endurhæfingarinnar, ætti
ég að geta þetta og rúmlega það.
Þegar ég svo sagði henni það fyrir
tveimur vikum að ég hefði gengið
1,5 km á 17 mínútum og gengið
20.000 skref helgina áður átti hún
ekki orð, þar sem að hún bjóst við
að þurfa að hafa mig í endurhæf-
ingu í allavega sex mánuði miðað
það ástand sem að var á mér.“
Lára segist heldur ekki hafa
upplifað þunglyndi sem fylgir
oft sjúkdómnum. Sérstaklega í
byrjun, þegar þarf að aðlagast
breyttum aðstæðum og sætta sig
við þær. „Aftur á móti hef ég tekið
þessu öllu saman með jafnaðar-
geði og fengið tryggan stuðning
maka og barna,“ segir Lára.
„Það að geta keypt olíuna á
opnum markaði ætti að vera
möguleiki fyrir alla. Þar sem ekki
er öruggt að versla á „svörtum
markaði“, þá hlýtur að vera betra
að það sé selt undir eftirliti og
keypt af löggiltum fyrirtækjum.“
Segir að CBD-olía sé í
raun og veru ofurfæða
Árið 2015 greindist Selma Karls-
dóttir, framleiðandi og athafna-
kona, með krabbamein í eitlum.
Krabbameinið var hæggengt en
leit hins vegar ekki vel út. „Ég
þurfti hins vegar ekki að taka
ákvörðun um að fara í meðferð
strax, en ég varð hins vegar mjög
fljótt veik. Ég var orðin rosalega
létt áður en ég fór í meðferð og
húðin á mér var eins og ónýtt
leður. Ég fann fyrir kúlum úti um
allan líkamann sem voru bólgnir
eitlar,“ segir Selma. „Vinur dóttur
minnar hafði misst móður sína
úr krabbameini og hann og dóttir
mín fóru að nefna CBD-olíu og
ræða að fólk væri að nota þetta
erlendis. Ég fór á stúfana og fann
ýmsar upplýsingar sem endaði
með því að ég ákvað að prófa
þetta.“
Selma fór með barnsföður
sínum til Bandaríkjanna í þrjá mán-
uði. „Ég var mjög veikburða þegar
ég fór. Ég kastaði upp af hungri
en á sama tíma hafði ég enga
matarlyst. Ég kynntist alls konar
fólki sem þekkir vel til olíunnar. Ég
fékk olíuna og tók inn dropa sem
eru notaðir sem fæðubótarefni.
Munurinn sem ég fann á mér eftir
smá tíma var magnaður.“
Selma hafði bætt á sig um 10
kílóum eftir þrjá mánuði á olíunni
og gat því farið í lyfjameðferð
þegar hún sneri heim aftur.
„Ég hefði aldrei getað farið í
lyfjameðferð aðeins 35 kíló sem
ég var. Þetta hjálpaði mér gríðar-
lega mikið og ég er krabbameins-
laus í dag. Ég held þó áfram að
taka kúra þegar ég fer til útlanda
enda er þetta ákveðin ofurfæða,
en ég myndi ekki gera það hér
heima því það er ólöglegt. Ég
myndi vilja sjá að fólk hefði val
um svona. Við erum svolítið eftir
á hvað varðar svona mál og það
eru miklir fordómar enn þá,“ segir
Selma.
Reynslusögur af notkun CBD-olíu
TILVERAN
F R É T T I R ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 12F I M M T U D A G U R 3 0 . M A Í 2 0 1 9
3
0
-0
5
-2
0
1
9

0
7
:5
4
F
B
0
6
4
s
_
P
0
6
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
5
1
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
0
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
4
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
3
2
1
-D
E
5
0
2
3
2
1
-D
D
1
4
2
3
2
1
-D
B
D
8
2
3
2
1
-D
A
9
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
3
A

F
B
0
6
4
s
_
2
9
_
5
_
2
0
1
9
C
M
Y
K