Heimsmynd - 01.09.1986, Page 23

[ landhelgisdeilunum við Breta
sýndu Islendingar að þeir standa
saman sem einn maður út á við ef
þeir telja hagsmunum sínum og
þjóðernisstolti ógnað. Myndin er
frá mótmælum utan við breska
sendiráðið í 50 sjómílna landhelgis-
deilunni. Smáþjóðin var stórveld-
inu erfið viðureignar og lét engan
bilbug á sér finna þrátt fyrir mikinn
þrýsting. Utanríkisráðuneyti
Bandaríkjanna kærir sig lítt um að
skapa svipað ástand vegna hval-
veiðimála.
að þeir hljóti að hafa einhverra beinna
einkahagsmuna að gæta í flestum þeim
málum sem varða samskiptin við Banda-
ríkin? Eða hafa Bandaríkjamenn
kannski aðrar raunhæfar ástæður til að
setja sig á háan hest gagnvart íslend-
ingum?
Enginn skyldi álíta að samskipti ís-
lands og Bandaríkjanna séu einkamál
ríkjanna tveggja. Bandamenn í Vestur-
Evrópu fylgjast náið með framgangi
mála í gegnum sendiráð sín hér á landi og
bendir margt til að hver einasta snurða
sem hleypur á þráðinn í samskiptum ríkj-
anna verði að hörðum hnút í mögum
manna hjá NATO í Brussel.
Háttsettur starfsmaður í breska utan-
ríkisráðuneytinu sagði í samtali við
HEIMSMYND að hann skyldi ekkert í
að íslendingar létu ítrekað bjóða sér slík-
an dónaskap sem Bandaríkjamenn hafa
sýnt íslendingum í tengslum við Rain-
bow-málið. „Það hefði verið eðlilegt fyrir
íslenska blaðamenn að krefjast svara frá
George Shultz, þegar hann var í opin-
berri heimsókn á íslandi á síðasta ári, um
hvernig hann vogaði sér að niðurlægja
Geir Hallgrímsson utanríkisráðherra á
þann ítrekaða hátt að lofa stöðugt lausn á
þessu skipamáli, en gera svo ekkert raun-
hæft í málinu. Geir Hallgrímsson er af-
skaplega virtur stjórnmálamaður á al-
þjóðavettvangi, en hann sýndi Shultz allt
of mikla vægð,“ segir þessi starfsmaður
breska utanríkisráðuneytisins. Hann
bætti við: „íslendingar verða að gera sér
grein fyrir því að alþjóðleg samskipti,
hverju nafni sem þau nefnast, eru fyrst
og fremst viðskipti þar sem verslað er
með hagsmuni ríkja eða ákveðinna
hagsmunahópa. Allt annað er yfirvarp og
menn ættu að gera sér það ljóst áður en
þeir ganga að samningaborðinu. ísland
hefur fyrst og fremst tvennt að selja: Fisk
og hernaðarlega mikilvæga legu landsins.
Eins og er er alls staðar hægt að fá fisk,
en hernaðarlegt mikilvægi íslands er ein-
stakt. í staðinn fyrir fisk fáið þið peninga
og velmegun, sem gerir ykkur háða
kaupendunum. Fyrir veru ykkar í NATO
fáið þið tryggingu fyrir sjálfstæði landsins
og gegn hugsanlegum yfirgangi óvin-
veittra þjóða, en þið megið ekki gleyma
að hernaðarlega mikilvæg staðsetning ís-
lands á heimskortinu er þrátt fyrir allt
mikilvægari fyrir NATO og Bandaríkin
en íslendinga sjálfa. “
Sendiráð Bandaríkjanna við Laufásveg í Reykja-
vík. Hvalveiðideilan og Rainbow-málið hafa vald-
ið miklum heilabrotum og óþægindum þar innan
veggja.
í bandaríska sendiráðinu í Reykjavík
eru menn afar taugaóstyrkir vegna þess-
ara mála sem hafa samkvæmt áreiðan-
legum heimildum skapað sendiráðs-
mönnum veruleg óþægindi og vinnuálag.
Núverandi sendiherra, Nicholas Ruwe,
hefur að mati þeirra er til þekkja ekki
gert sér far um að afla sér almennra
vinsælda eins og fyrirrennari hans, Mars-
hall Brement. Ruwe er talinn mun
íhaldssamari en Brement, og hinn ís-
lenski vinahópur er ólíkur.
Starfsmenn bandaríska sendiráðsins í
Reykjavík eru ófúsir að ræða þessi
ágreiningsmál opinberlega, „þar sem allt
er á suðupunkti,“ eins og einn þeirra
orðaði það í samtali. Þessir sendiráðs-
menn vilja þó fyrir engan mun viður-
kenna að sambúð ríkjanna tveggja fari
kólnandi, en þó óttast þeir „ákveðna erf-
iðleika“, ef menn geri alvöru úr því að
taka öll samskipti ríkjanna til endurskoð-
unar, eins og ýmsir íslenskir ráðamenn
hafa látið í veðri vaka.
Öll opinber samskipti varnarliðsins á
Keflavíkurflugvelli við íslendinga eiga
lögum samkvæmt að fara fram í gegnum
utanríkisráðuneytið. Samskiptin eiga sér
einkum stað fyrir milligöngu varnarmála-
deildar og varnarmálanefndar en banda-
ríska sendiráðið hefur þó iðulega beina
milligöngu um ýmis atriði sem skipta
varnarliðið. Öll pólitísk samskipti við
Bandaríkjamenn eru í höndum sendi-
ráðsins, þar koma varnarliðsmenn hvergi
nærri. Rainbow-málið er í höndum
stjórnmálamanna og fátt bendir til að
yfirmenn varnarliðsins láti það sig
nokkru varða. Hins vegar herma áreið-
anlegar heimildir að varnarliðsmenn séu
sérstaklega hræddir við hugsanlega setn-
ingu laga eða regugerðar sem banni kjöt-
innflutning eða jafnvel bjórinnflutning til
herafla Bandaríkjamanna á íslandi.
HEIMSMYND 23