Heimsmynd - 01.09.1986, Blaðsíða 67

KONUR OG OFBELDI
t
„Ég kom sterkari út úr Athvarfinu,
ekki lengur tilbúin að trúa því að ég væri
þessi aumingi, sem búið var að telja mér
trú um að ég væri síðustu fimmtán árin.“
Þetta sagði ein þeirra kvenna sem ég
v ræddi við um dvölina í Kvennaathvarf-
inu. Hún virðist eiga það sameiginlegt
með flestum hinna, að sjálfsvirðingin og
lífslöngunin eru biturleikanum yfirsterk-
ari þegar upp er staðið, þrátt fyrir allt.
Síðan Kvennaathvarfi var komið á fót í
Reykjavík, árið 1982, hefur tilhneigingin
verið sú að æ fleiri konur leita þangað og
dvelja æ lengur. Hvort það þýðir að of-
beldi í heimahúsum hafi aukist á þessum
árum skal látið ósagt. Hins vegar mun
' óhætt að fullyrða að á þessum tíma hefur
Kvennaathvarfið áunnið sér sess í hugum
þeirra er á þurfa að halda.
Ofbeldi, andlegt og líkamlegt, sifja-
spell og nauðganir, eru ömurlegar stað-
reyndir, sem aðrir en fórnarlömbin vilja
helst leiða hjá sér. En allt er þetta til
staðar í okkar samfélagi og alltof margir
geta ekki leyft sér þann munað að loka
augunum fyrir því, einfaldlega vegna
þess að þetta er þeirra raunveruleiki.
Hér á eftir fara viðtöl við tvær konur
sem komið hafa við sögu Kvennaat-
hvarfsins. Þær hafa báðar dvalið þar um
lengri eða skemmri tíma.
Þessar konur eru fulltrúar þess óhugn-
anlega stóra hóps íslenskra kvenna - og
) barna þeirra - sem þurfa að lifa við ógnir
andlegs og líkamlegs ofbeldis. Það er
ekki eins og þessar konur séu eitthvert
einangrað félagslegt fyrirbæri, í
lofttæmdum umbúðum handa öðrum að
skoða. Þetta eru mæður, systur, dætur og
frænkur einhverra sem við þekkjum - og
eiginkonur.
Fyrst ekki er hægt að fyrirbyggja of-
beldi á heimilum betur en raun ber vitni,
virðist það lágmarkskrafa að til sé staður
á borð við Kvennaathvarfið, þar sem
hægt er að leita skjóls þegar í nauðir
rekur og ef til vill fá aðstoð við að byggja
upp nýtt og betra líf á rústum þess gamla.
Kvennaathvarf er hins vegar engin
lausn á vandanum. Þar er hægt að skýla
fórnarlömbum ofbeldis um tíma en ekki
að vega að rótum vandans.
Og þó. Ein ástæðan fyrir því hve of-
beldið hefur viðgengist er þagnarmúrinn
sem reistur hefur verið umhverfis það.
Þann múr hefur tilvist Kvennaathvarfs
átt þátt í að rjúfa, bæði gagnvart almenn-
ingsálitinu og eins hjá konum sem þang-
að koma og eru oft búnar að þjást bakvið
sinn eigin þagnarmúr árum saman.
Þegar ég spurði eina starfskonu
Kvennaathvarfsins hvort það tæki ekki á
hana að þurfa að horfast í augu við þessi
ömurlegu mál á hverjum degi, sagði hún:
„Jú, vissulega. En það gefur líka mikið af
sér. í dag var til dæmis hjá mér kona í
margra klukkustunda viðtali. Sú kona
sagðist vera að tala um þessi mál í fyrsta
sinn við aðra manneskju í átta ár.“
Sama starfskona benti einnig á, að þó
að viðmælendur mínir hér á síðum
HEIMSMYNDAR eigi það sameiginlegt
að vera ýmist búnar að skilja við menn
sína eða séu í þann veginn að gera það,
þá eru þess dæmi að dvöl 'kvenna í At-
hvarfínu hafi bjargað hjónaböndum
þeirra og fært til betri vegar. „Stundum
gera mennirnir sér ekki grein fyrir því út
á hvaða braut þeir eru komnir fyrr en
konan er flúin að heiman. Þá hrökkva
þeir í hnút. í sumum tilfellum hættir of-
beldið og ef ekki eru komnir miklir brest-
ir er hægt að styrkja sambandið og
byggja það upp að nýju.“
Auðvitað kemur ekki fram nema ein
hlið mála í þessum viðtölum. Báðar virð-
ast þessar konur þó, þrátt fyrir allt, reyna
að sýna mönnum sínum sanngirni, leita
skýringa á því hvers vegna þeir gera það
sem þeir gera, skilja og útskýra.
En væru karlmenn ekki fyrir löngu
búnir að koma sér upp athvarfi, þyrftu
þeir á því að halda?
Það er heldur ekki eins og þessar kon-
ur hati karlmenn. Þær eru bara þreyttar,
óskaplega þreyttar og vilja fá að vera í
friði.
Athvarfíð er þeim, eins og ein þeirra
orðar það, „eins og virki.“ Og þær sem
hafa ákveðið að stíga til fulls skrefið yfir
skilnaðarþröskuldinn virðast ekkert vilja
frekar en að byggja sér annað virki;
heimili þar sem „ég og börnin mín getum
fengið að vera í friði.“
Þær eru orðnar hræddar, tortryggnar
og búnar að fá nóg. í bili að minnsta
kosti og lái þeim hver sem vill.
_____________________________
eftir Hildi Helgu Sigurðardóttur
HEIMSMYND 67