Heimsmynd - 01.06.1991, Page 73

ÍSLENSK ÆTTARSAGA
DAVÍÐ ODDSSON OG
Arið 1904 fengum við íslendingar heimastjórn og mikil framfaraöld rann upp. Sá sem tók við
stjórnartaumum í hinni nýju stjórn var Hannes Hafstein. Með honum og frændgarði hans þótti
mörgum sem ný ætt hefði brotist til valda á íslandi. Pað var Briemsætt en móðir Hannesar var af
henni. Hvarvetna, jafnt í stjórnsýslunni sem í bankakerfinu, voru menn af Briemsætt áberandi.
Sól Stephensena, sem var sterkasta valdaætt 19. aldar, var að hníga til viðar en Briemsætt að
hefjast til forustu. Þorsteinn Thorarensen rithöfundur sagði í einu af ritum sínum að þessar tvær
ættir hefðu verið ólíkar og báðar dregið dám af tíðarandanum, hvor á sínum tíma. Stephensens-
ættin drottnaði yfir landinu líkt og þróttmikill örn en Briemsættin minnti meira á fallega kisu;
mjúkir og geðugir í anda þeirrar lýðræðisaldar sem upp var að renna. Þeir voru metnaðarfullir,
gáfaðir og duglegir, þóttu kurteisir en stundum nokkuð sleipir í viðskiptum. Alla þessa öld hefur
Briemsættin verið áberandi í stjórnkerfinu en hún hefur líka alið af sér fjölmarga snjalla lista-
menn. Nægir þar að nefna Hannes Hafstein, Davíð Stefánsson frá Fagraskógi, sálmaskáldið
Valdimar Briem og Jóhann Briem listmálara. Allmargir þeirra hafa setið á ráðherrastóli og má þar nefna þá
Jóhann Hafstein og Gunnar Thoroddsen sem báðir náðu því að verða forsætisráðherrar og feta þannig í fót-
spor Hannesar Hafstein, frænda síns. Reyndar voru tveir aðrir forsætisráðherrar, þeir Jón Þorláksson og
Björn Þórðarson, giftir inn í ættina. Og nú hefur stund þriðja forsætisráðherrans af Briemsætt runnið upp.
Davíð Oddsson er kominn af þessari miklu ætt og svipar um margt til hennar þó að hann þakki ekki ættar-
veldinu frama sinn. Um útlit er hann ekki ólíkur ættinni, einkum holdmikið og fremur kringluleitt andlitið.
Hann er tungulipur, listrænn og mjúkmáll eins og þeir frændur margir.
Eitt af síðustu verkum Svavars Gestssonar sem menntamálaráðherra í lok apríl síðastliðins var að friða
allmörg hús í Reykjavík og þar með hina glæstu röð timburhúsa við vestanverða Tjörnina. En þessi röð er
einmitt sýnilegt tákn um áhrifavald Briemsættar við upphaf heimastjórnar og bera húsin reyndar vott um
þann stórhug, bjartsýni og glæsileika sem kom með Hannesi Hafstein og stjórn hans. Um aldamótin hafði
verið samþykkt í bæjarstjórn Reykjavíkur að leggja skyldi skemmtistíg umhverfis Tjörnina en árið 1904
keyptu bræðurnir Páll og Eggert Briem ásamt Birni Olafssyni augnlækni svokallaða Tjarnarbrekku með það
fyrir augum að byggja þar hús sín. Þetta stríddi auðvitað gegn yfirlýstum vilja bæjarstjórnar en þeir höfðu
sitt mál í gegn. Páll var þá nýskipaður bankastjóri íslandsbanka en Eggert skrifstofustjóri í 3. deild stjórnar-
ráðsins en sú staða jafngildir ráðuneytisstjórastöðu í fjármálaráðuneyti nú. A árunum 1906 til 1907 risu svo
sjö glæsibyggingar meðfram Tjörninni og Tjarnarbrekkan fékk svip fínasta hverfisins í Reykjavík. Húsin
byggðu ekkja Páls Briem, Eggert Briem og þriðji bróðirinn, Sigurður Briem póstmeistari. Fjórða húsið reisti
Jón Helgason, mágur Páls Briem, fimmta Björn Olafsson augnlæknir, svili Sigurðar Briem, en Klemens
Jónsson landritari, hægri hönd Hannesar Hafstein í Stjórnarráðinu, hið sjötta. Syðsta húsið í röðinni og það
fínasta og stærsta og dálítið ofan við hin reisti sjálfur ráðherra íslands, Hannes Hafstein, sem að sjálfsögðu
var af Briemsætt, en móðurbróðir hans, Tryggvi Gunnarsson, bankastjóri Landsbankans, tók að sér að
leggja Tjarnargötu. Hann var líka af Briemsætt.
eftir GUÐJÓN FRIÐRIKSSON
HEIMSMYND 73