Morgunblaðið - 08.10.2020, Blaðsíða 43

Hæstvirtur heilbrigðisráðherra
þakkaði forystu VG fyrir góðan
árangur í heilbrigðismálum í ný-
legri grein í Morgunblaðinu. En
lítum nú aðeins á staðreyndir. Á
árunum 2014-2016, undir forystu
Sjálfstæðisflokksins í heilbrigð-
isráðuneytinu, var fjármögnunar-
og gæðakerfum heilsugæslu höf-
uðborgarsvæðisins gerbreytt.
Komið var á nútímafjármögn-
unarkerfi þar sem horft var í
þjónustuþörf einstaklinga, þar
sem börn, aldraðir og fjölveikir voru settir í
forgang. Jafnframt var komið á gæða- og að-
gengisviðmiðum. Fjármagn fylgdi síðan hverj-
um og einum sem hefur nú val um hvert við-
komandi sækir þjónustu. Þá voru boðnar út
nýjar heilsugæslur sem voru opnaðar árið
2017; Heilsugæslan Höfða og Heilsugæslan
Urðarhvarfi.
Eftir þessa breytingu hefur aðgengi að
heilsugæslum á höfuðborgarsvæðinu stór-
batnað. Afkastaaukning í viðtölum milli ára
Eftir Jón Gunnarsson »Heilbrigðisráðherra hefur
ekki svarað tilmælum Sam-
keppniseftirlitsins um úrbætur
varðandi mismunun á rekstr-
arforsendum.
Höfundur er alþingismaður.
Mismunun heilsugæslunnar
hefur numið allt að 10% og er
Heilsugæslan Höfða orðin
stærsta heilsugæslan á svæðinu
með rúmlega 20 þúsund skjól-
stæðinga sem hafa sjálfir valið að
skrá sig þar. Frábær árangur á
aðeins þremur árum.
Þessar tvær heilsugæslur
ásamt Heilsugæslunni Lágmúla
og Salahverfi, sem einnig eru
sjálfstætt, reknar röðuðu sér í
efstu sæti gæða- og þjónustu-
könnunar sem Sjúkratryggingar
Íslands gerðu á síðasta hausti.
En hvað gerir núverandi ráðherra?
Heilbrigðisráðherra hefur ekki svarað til-
mælum Samkeppniseftirlitsins um úrbætur
varðandi mismunun á rekstrarforsendum. Þar
eru þrjú atriði sérstaklega tiltekin. Landspít-
alinn hyglir opinberu heilsugæslunni á höf-
uðborgarsvæðinu í rannsóknarverði sem er
tugum prósenta undir því sem öðrum býðst.
Opinbera heilsugæslan sleppur við virð-
isaukaskatt af aðkeyptri vinnu og fær fríar
tryggingar fyrir starfsfólk sitt. Þetta taldi
Samkeppniseftirlitið ekki í lagi, en ráðherrann
gerir ekkert til að leiðrétta.
Í Covid-faraldrinum tekur starfsfólk á áður-
nefndum heilsugæslum þátt í sýnatökum, sím-
tölum og öllu því sem kemur til vegna Covid.
Einn af stjórnendum þessara stöðva kom
einnig með tillögur að sýnatökum sameigin-
lega í Hörpu og Suðurlandsbraut. Þrátt fyrir
þetta undanskildi heilbrigðisráðherra þessar
stöðvar í þakklætisvotti vegna Covid síðast-
liðið sumar, sem og Læknavaktina. Þarna eru
aðilar einvörðungu skildir út undan vegna
rekstrarforms og hugsanlega fordóma ráð-
herrans. Læknavaktin brást við Covid með
margföldun á símsvörun og læknar hennar
fóru í vitjanir til Covid-sjúkra strax í upphafi
faraldursins, þó nokkru áður en Covid-deild
kom til. Jafnframt má nefna að einn læknir
Læknavaktarinnar veiktist síðan af Covid eft-
ir slíkar vitjanir og glímir enn við eftirstöðvar
þess.
Síðan var það ákveðið nýverið af Alþingi að
styðja við geðheilbrigðisþjónustu vegna afleið-
inga Covid. Þá er sett inn fjármagn fram hjá
fjármögnunarkerfinu og fær hin opinbera
heilsugæsla töluvert hærri upphæð miðað við
skráða skjólstæðinga. Því má spyrja hvernig
hinir eigi að geta veitt sömu þjónustu þegar
mismunað er á þennan hátt.
Að lokum má benda á að reksturinn hjá
þessum fjórum sjálfstæðu heilsugæslum og
Læknavaktinni var í járnum eða með tapi á
liðnu ári. Er það kannski vilji ráðherra að
þessi starfsemi hverfi af sjónarsviðinu? Það
væri sorglegt ef horft er til árangurs þessara
aðila. Mikilvægt er að stjórnsýsla heilbrigðis-
mála sé fagleg og aðilum sé gert jafn hátt und-
ir höfði. Að fordómar og hreppapólitík séu tek-
in út úr heilbrigðispólitík. Skattfé er
takmarkað og mikilvægt að aukin sé skilvirkni
í kerfinu þannig að þeir sem þurfa á þjónustu á
að halda fái sem besta þjónustu.
Jón Gunnarsson
43
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 8. OKTÓBER 2020
Byggingarvinna Nýbyggingar rísa nú ört við Hlíðarenda, og er í mörg horn að líta þegar kemur að byggingarvinnunni. Gæta þarf þess að allt sé í föstum skorðum svo fyllsta öryggis sé gætt.
Eggert
Menning og listir skipta mestu
máli þegar hriktir í stoðum sam-
félaga. Þær setja líðandi stund í
samhengi, veita skjól frá amstri
hversdagsins og skapa samstöðu.
Gróskan í íslensku menningar-
lífi er með ólíkindum. Þar liggja
líka mörg af okkar stærstu tæki-
færum til að byggja upp hugvits-
drifið og skapandi atvinnulíf.
Óvíða eru þessi tækifæri meiri en
í kvikmyndalist og til að ýta und-
ir áframhaldandi vöxt hafa stjórnvöld nú lagt
línurnar, með kvikmyndastefnu til næstu tíu
ára. Þessi fyrsta heildstæða kvikmyndastefna
var kynnt í vikunni, en hún byggist á tillögum
verkefnahóps sem skipaður var fyrir ári. Í
hópnum sátu fulltrúar listgreinarinnar, at-
vinnulífs og stjórnvalda og lagði hópurinn ríka
áherslu á samráð við hagaðila í greininni. Nið-
urstaðan er metnaðarfull og raunsæ, og ég er
sannfærð um að stefnan mun styðja vöxt kvik-
myndagerðar sem listgreinar og alþjóðlega
samkeppnishæfrar framleiðslugreinar.
Í stefnunni eru sett fram meginmarkmið til
næstu tíu ára og aðgerðir til-
greindar með kostnaðaráætl-
unum. Um leið eru aðilar gerðir
ábyrgir fyrir einstökum aðgerð-
um til að tryggja framkvæmd og
eftirfylgni. Aðgerðirnar lúta ann-
ars vegar að eflingu kvikmynda-
menningar og kvikmyndalistar og
hins vegar að eflingu atvinnulífs í
kringum kvikmyndastarfsemi
sem er bæði alþjóðleg og sjálf-
bær.
Stefnan setur skýr markmið
um eflingu fjölbreyttrar og metn-
aðarfullrar menntunar á sviði
kvikmyndagerðar. Boðaðar eru markvissar
aðgerðir til að efla mynd- og miðlalæsi barna
og unglinga og styðja við skapandi hugsun.
Slíkt hefur aldrei verið mikilvægara en nú, á
tímum ofgnóttar af upplýsingum sem erfitt er
að henda reiður á. Þá er í stefnunni kveðið á
um vandað og metnaðarfullt kvikmyndanám á
háskólastigi, nokkuð sem greinin hefur kallað
eftir um langt skeið. Námið mun efla listrænt
sjálfstæði íslenskrar kvikmyndagerðar, auka
faglega umræðu og opna spennandi tækifæri
til náms og starfa.
Loforð um bætt starfsumhverfi fyrir grein-
ina kallar einnig á aðgerðir, m.a. breytingar á
skattaumhverfi og uppfærslu á endur-
greiðslukerfi. Þar á Ísland í harðri alþjóðlegri
samkeppni, enda sjá margar þjóðir kosti þess
að byggja upp kvikmyndaiðnað í sínu landi.
Yfirstandandi alheimskreppa hefur síst dreg-
ið úr vilja þjóða til að laða til sín kvikmynda-
framleiðendur og Ísland getur ekki leyft sér
að sitja aðgerðalaust hjá. Kostir núverandi
endurgreiðslukerfis eru margir, en með því að
hækka endurgreiðsluhlutfallið kæmist Ísland
í flokk þeirra eftirsóknarverðustu. Fyrir því
mun ég beita mér, til hagsbóta fyrir greinina
sjálfa og hagkerfið allt.
Rík sagnahefð Íslendinga hefur skilað okk-
ur hundruðum kvikmynda, heimilda- og stutt-
mynda, sjónvarpsþátta og öðru fjölbreyttu
efni á síðustu áratugum. Margar erlendar
kvikmyndir og þáttaraðir hafa verið teknar
hér og fjöldi ferðamanna heimsótt Ísland ein-
göngu vegna einstakrar náttúrufegurðar og
menningar sem birtist í kvikmyndum og sjón-
varpsþáttum. Ávinningurinn af þessu er mik-
ill. Aukin fjárfesting í kvikmyndagerð er því
bæði viðskiptatækifæri fyrir þjóðarbúið og
áburður í mótun menningar okkar og sam-
félagsins.
Á vormánuðum hækkuðu stjórnvöld fjár-
veitingar í Kvikmyndasjóð um 120 milljónir
króna, til að tryggja áframhaldandi kvik-
myndaframleiðslu á erfiðum tímum. Með nýju
kvikmyndastefnunni verður bætt um betur,
því í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2021 eru 550
milljónir króna eyrnamerktar eflingu sjóða til
framleiðslu á fjölbreyttari kvikmyndaverkum,
stuðningi við sjálfsprottin kvikmyndamenn-
ingarverkefni, betri kvikmyndamenntun
o.s.frv.
Ég óska þjóðinni til hamingju með glæsi-
lega kvikmyndastefnu. Hún er hvatning og
innblástur öllum þeim sem vinna við kvik-
myndagerð og samfélaginu sem nýtur af-
rakstursins.
Eftir Lilju Dögg
Alfreðsdóttur » Gróskan í íslensku menn-
ingarlífi er með ólíkindum.
Þar liggja líka mörg af okkar
stærstu tækifærum til að
byggja upp hugvitsdrifið og
skapandi atvinnulíf.
Lilja Alfreðsdóttir
Höfundur er mennta- og
menningarmálaráðherra.
Íslensk kvikmyndagerð á tímamótum