Bændablaðið - 26.08.2021, Blaðsíða 26

Bændablaðið | Fimmtudagur 14. janúar 2021
26 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. ágúst 2021 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. ágúst 2021
LÍF&STARF
Rúna Þrastardóttir hefur starfað
í sumar hjá Landbúnaðar­
háskóla Íslands að rannsóknum
á skordýrum sem snúast um það
hvort hægt sé að rækta mjölorma
og/eða hermannaflugur á Íslandi
til manneldis eða fóðurframleiðslu.
Hún telur að ræktun skordýra
geti orðið raunhæf grein til
fóðurframleiðslu og jafnvel
manneldis á Íslandi eftir einhver ár.
Að sögn Rúnu er skordýraræktun
nokkuð umfangsmikil grein í Evrópu
og meiri en hún hafði gert sér grein
fyrir. Hún segir að tilraunverkefni
hennar sé ekki fyrsta sinnar tegundar
á Íslandi því fyrir nokkrum árum hafi
verið gerðar tilraunir með ræktun
hermannaflugna sem fóður fyrir
fiskeldi, en þeim hafi verið hætt.
Einnig hafi verið gerðar einhverjar
tilraunir með skordýraræktun hjá
Matís og í heimahúsi á Húsavík.
Hún segist hafa verið að skoða
aðferðirnar við þetta úti í Evrópu og
hvernig hægt sé að heimfæra þær yfir
á Ísland.
Þarf að þróa skilvirkar aðferðir
„Ég tel að þetta geti orðið raunhæf
grein til fóðurframleiðslu og jafnvel
til manneldis á Íslandi eftir einhver
ár en það þarf mikið að gerast í fram­
tíðinni til þess að svo geti orðið. Til
þess að það geti gerst þarf að þróa
aðferðina við að rækta þessi skordýr
á Íslandi betur en það er verið að
nota mismunandi aðferðir við það í
Evrópu,“ segir Rúna, spurð um hvort
tilraunir hennar gefi vísbendingar
um það hvort þetta geti orðið raun­
hæf grein til fóðurframleiðslu eða
manneldis – og jafnvel lagt lóð á
vogarskálar fyrir fæðuöryggi Íslands?
„Sums staðar er verið að nota
sjálfvirka aðferð með vélum, til
dæmis er það gert í fyrirtækinu
Ynsect í Frakklandi, sem er með 230
starfsmenn og stefnir að því að verða
alveg arðbært á næsta ári, meðan í
minni fyrirtækjum er ræktunin enn
þá unnin með höndunum.
Áður en almennileg ræktun
skordýra getur farið fram á Íslandi
þarf að afla meiri upplýsingar um
hvernig skordýraframleiðsla fer fram
í Evrópu og ef að það á að fara að
framleiða skordýr í miklu magni þarf
að hanna öruggar vélar sem geta sinnt
þeim verkefnum. Það fer alveg nóg
af mat til spillis á Íslandi sem getur
verið nýttur sem fóður fyrir þessi
dýr, en samkvæmt matarsoun.is er
áætlað að heildarsóun á Íslandi á ári
af nýtanlegum mat sé 7.152 tonn og
9.123 tonn af mat sem talinn er vera
ónýtanlegur,“ segir Rúna.
Hún bendir á að einnig verði eftir
mikið af hrati við bjórframleiðslu sem
ekki er talið með í þessum útreikn­
ingi.
Ekki leyfilegt að
nýta allan úrgang
Rúna segir að enn þá sé það
þannig samkvæmt reglum Evrópu­
sambandsins að ekki er leyfilegt
að nýta allan lífrænan úrgang sem
fóður fyrir skordýr ræktuð til mann­
eldis eða fyrir fóðrun dýra. „Það er
vegna þess að Evrópusambandið
telur það geta valdið hættu á út­
breiðslu á prion sjúkdómum sem
er eins og riðuveiki hjá kindum, en
það hafa verið gerðar of fáar rann­
sóknir tengdar þessu til þess að geta
áætlað hættuna.
Hins vegar benda rannóknir til
þess að það virðist vera almennt
minni líkur á að skordýr ræktuð til
manneldis beri með sér smitsjúkdóma
heldur en í landbúnaði almennt, þar
sem skordýr eru svo ólík manninum.
Vegna laga Evrópusambandsins væri
því hægt að flokka matarúrgang sem
er talinn vera öruggur fyrir skordýr
ræktuð til manneldis eða í fóðurfram­
leiðslu, svo sem ávextir, grænmeti,
brauð og fleira, frá úrgangi sem er
talinn vera óöruggur. Þar sem svo
mikið af nýtanlegum matarúrgangi
fer til spillis á Íslandi þá tel ég að
alveg nóg af úrgangi geti verið nýttur
til þess að framfleyta skorýrafram­
leiðslu. Einnig væri hægt að rækta
skordýr á Íslandi til þess að brjóta
niður þennan úrgang í stað þess að
urða hann en þá væri ekki hægt að
nýta skordýrin til manneldis eða
sem fóður fyrir önnur dýr ræktuð til
manneldis.“
Fordómar gagnvart skordýraáti
Varðandi það hvort ræktun skordýra
geti orðið raunhæf grein á Íslandi
til manneldis, segir Rúna að
Evrópusambandið hafi gefið leyfi
fyrir því að skordýr séu ræktuð til
manneldis en ekki enn þá gefið leyfi
fyrir hermannaflugunni. Það sé hins
vegar í skoðun. „Það er reyndar
lítil eftirspurn eftir því að borða
skordýr í Evrópu þar sem margir
hafa mikla fordóma gagnvart því
að borða þau. Margir telja skordýr
vera óhrein og hættuleg, þó það
hafi aldrei verið gerðar rannsóknir
á því hér á landi þá tel ég þetta
viðhorf gagnvart skordýraáti vera
líka ríkjandi á Íslandi. Það hefur þó
verið aukin eftirspurn eftir því að
borða skordýr í Evrópu, sérstaklega
í Belgíu með auknu framboði, og
sérstaklega virðist ungt fólk vera
tilbúið til þess að smakka skordýr.
Það er þó enn þá langt í land þar
til Evrópubúar munu samþykkja
skordýr sem almenn matvæli,“
segir Rúna.
Sækir um styrk til
framhaldsrannsókna
Niðurstaðna úr rannsóknum Rúnu
er að vænta 31. ágúst og það fer
síðan eftir því hvort hún fær styrk
úr Matvælasjóði hvort verkefnið
heldur áfram. „Ég er aðallega að
rannsaka það hvort hægt sé að rækta
þessar tegundir á Íslandi, það er
mjölorma og hermannaflugu, en
allt bendir til þess að svo sé.
Rúna Þrastardóttir hefur stundað tilraunaræktun á mjölormum og hermannaflugum í sumar. Myndir / Aðsendar
Púpur mjölormanna eru sérkenni-
legar í laginu.
Mjölormar gæða sér á hrati sem fell-
ur til við bjórframleiðslu.
Sigurður Már Harðarson
smh@bondi.is
MANNAUÐS-
STJÓRI
Erum við að leita að þér?
HÁSKÓLINN Á HÓLUM
Endurskoðun og eftirfylgni
mannauðsstefnu.
Ráðgjöf og stuðningur við st jórnendur
háskólans.
Gerð fræðslu- og
símenntunaráætlunar og mótun
starfsþróunar- og mannauðsáætlunar.
Yfirumsjón með öl lum ráðningum og
móttaka nýliða.
Yfirumsjón með launavinnslu og
eftirfylgni réttinda starfsmanna.
Eftirfylgni með jafnlaunastefnu og
umsjón með úttektum.
Ábyrgð á framkvæmd
starfsánægjukannana og annarra
lyki ltölumælinga í mannauðsmálum.
Háskólapróf í mannauðsst jórnun eða
skyldu fagi .
Þekking og reynsla af
mannauðsst jórnun.
Góð íslensku- og enskukunnátta –
bæði í töluðu og rituðu máli .
Þ jónustulund, greiningarhæfni og
áreiðanleiki .
Framúrskarandi hæfni í mannlegum
samskiptum og samstarfshæfni .
Góð almenn tölvukunnátta.
Laust er t i l umsóknar starf
mannauðsst jóra við Háskólann á
Hólum.
Ábyrgð og helstu verkefni
Menntunar- og hæfnikröfur
Um 100 % stöðu er að ræða og er
umsóknafrestur til og með 3.
september 2021 .
Æskilegt er að viðkomandi geti hafið
störf sem fyrst. Launakjör eru skv.
kjarasamningi f jármálaráðherra og
viðkomandi stéttarfélags. Um
starfskjör, réttindi og skyldur gi lda að
öðru leyti lög um réttindi og skyldur
starfsmanna ríkisins nr. 70/1996.
Umsókn skal fylgja ítarleg feri lskrá og
kynningarbréf sem rökstyður áhuga og
færni viðkomandi í starfið. Nánari
upplýsingar um starfið veit ir Erla Björk
Örnólfsdóttir , rektor Háskólans á
Hólum.
Umsóknir og fyrirspurnir sendist á
netfangið: erlabjork@holar. is
Um skólann
Háskólinn á Hólum er elsta
menntastofnun landsins, staðsett á
Hólum í Hjaltadal . Við skólann
er boðið upp á gæðanám á grunn- og
framhaldsnámsstigi sem og öflugt
rannsóknastarf . Háskólinn er miðstöð
þekkingar á þremur fræðasviðum:
hestafræði, ferðamálafræði og
fiskeldis-, s jávar– og vatnalíffræði.
Fagmennska Virðing Sköpun
Tilraunaræktun á skordýrum til
manneldis eða fóðurframleiðslu