Morgunblaðið - 07.04.2022, Blaðsíða 34

34
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 7. APRÍL 2022
LAUGAVEGI 24 - REYKJAVÍK - S. 552 0800
SKIPAGÖTU 7 - AKUREYRI - S. 462 4646
Dalvegi 16c | 201 Kópavogur | Sími 568 6411 | rafvorur@rafvorur.is
Amerísk heimilistæki
rafvorur.isRAFVÖRUR ehf
Þvottavélar
og þurrkarar
sem taka
10-17 kg
Úkraínumenn búa sig nú undir að
Rússar hefji sókn gegn borgunum
Slovjansk og Kramatorsk í Donetsk-
héraði frá norðri og suðri, og hefur
Úkraínuher sprengt upp brýr á
helstu þjóðvegum sem liggja að hér-
aðinu frá þeim svæðum sem Rússar
hafa hertekið í innrásinni.
Héraðsstjórar í Donetsk, Luh-
ansk og Karkív hafa skorað á
óbreytta borgara í þeim héruðum að
yfirgefa þau þegar í stað. Irína Ve-
restsjúk, aðstoðarforsætisráðherra
Úkraínu, sagði að tækifærið til að
flýja væri núna, en þegar átökin
hæfust gætu stjórnvöld ekkert gert
til að hjálpa þeim sem eftir sætu.
Borgarráð hinnar umsetnu hafn-
arborgar Maríupol sakaði í gær
Rússa um að nota sérstaka lík-
brennslubíla til þess að brenna lík
almennra borgara sem þeir hefðu
myrt til að fela sönnunargögn um
stríðsglæpi. Þá séu þeir sem mögu-
lega geti borið vitni um grimmd-
arverk Rússa sigtaðir út í fangabúð-
um þeirra og myrtir.
Í yfirlýsingu ráðsins, sem birt var
á samskiptaforritinu Telegram,
sagði jafnframt að umsátur Rússa
og áhlaup á borgina kynni að hafa
valdið mannfalli tugþúsunda
óbreyttra borgara. „Heimurinn hef-
ur ekki séð harmleik á við Maríupol
frá því í útrýmingarbúðum nasista.
Rasistarnir breyttu borginni okkar í
drápsbúðir,“ sagði Vadím Bojtsj-
enkó borgarstjóri.
Kennir Úkraínu um
Vladimír Pútín Rússlandsforseti
sagði hins vegar í gær að stjórnvöld í
Úkraínu væru á bak við „grófar og
kaldlyndar“ ögranir í Bútsja. Hann
ræddi þá við Viktor Orbán, forsætis-
ráðherra Ungverjalands.
Orbán, sem hefur lagt áherslu á
góð samskipti við Pútín á valdatíð
sinni, sagði að hann hefði lagt að for-
setanum að boða þegar í stað til
vopnahlés, og að Ungverjar væru
reiðubúnir að vera gestgjafar fyrir
leiðtogafund á milli Pútíns og Volo-
dimír Selenskí, forseta Úkraínu.
AFP
Fjöldamorð Lögreglumenn og rannsóknarteymi unnu í gær við að bera kennsl á lík fórnarlamba Rússa í Bútsja.
Búa sig undir sókn í austri
- Rússar sagðir brenna lík til að fela stríðsglæpi sína
- Pútín sakar Úkraínumenn um voðaverkin í Bútsja
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Bretar og Bandaríkjamenn hertu
enn á refsiaðgerðum sínum gegn
Rússlandi í gær vegna voðaverka
þeirra í Úkraínustríðinu. Banda-
ríkjastjórn tilkynnti um hertar að-
gerðir gegn bæði fólki og fyrirtækj-
um í Rússlandi, og sagði Joe Biden
Bandaríkjaforseti aðgerðirnar vera
beint svar við stríðsglæpum Rússa í
Bútsja.
Þannig voru tveir af stærstu bönk-
um Rússlands, Sberbank og Alfa
Bank, settir á svartan lista banda-
rískra stjórnvalda, auk þess sem
bandarískum ríkisborgurum er nú
með öllu óheimilt að fjárfesta í Rúss-
landi. Í dag verða svo kynntar að-
gerðir gegn nokkrum af helstu rík-
isfyrirtækjum Rússlands, sem eiga
að koma í veg fyrir að þau geti nýtt
sér alþjóðlega bankakerfið í viðskipt-
um sínum.
Aðgerðir Bandaríkjamanna beind-
ust einnig að einstaklingum, en tvær
af uppkomnum dætrum Pútíns úr
fyrra hjónabandi hans, þær María
Vorontsova og Katerína Tíkonova,
voru einnig beittar refsiaðgerðum.
Talið var að mögulega hefði sú að-
gerð einungis táknrænt gildi, þar
sem ekki var vitað hvort Vorontsova
og Tíkonova ættu eignir vestanhafs.
Auk þeirra voru eigur eiginkonu
og dóttur Sergei Lavrov, utanríkis-
ráðherra Rússlands, einnig frystar.
Dmitrí Medvedev, fyrrverandi for-
seti Rússlands, og Mikhaíl Misjústín
forsætisráðherra voru einnig settir á
svarta listann auk annarra í örygg-
isráði Rússlands.
Í yfirlýsingu Hvíta hússins sagði
að talið væri að Pútín hefði falið mik-
ið af eigum sínum hjá ættingjum og
því væri nú aðgerðum beint gegn
þeim.
Ekki langt frá þjóðarmorði
Bretar kynntu sínar aðgerðir í
kjölfar Bandaríkjamanna, en Boris
Johnson, forsætisráðherra Bret-
lands, sagði fyrr um daginn að sér
virtust fjöldamorð rússneska hersins
í Bútsja ekki vera langt frá því að
geta kallast þjóðarmorð. Bretar hafa
til þessa viljað forðast að nota orðið
þjóðarmorð til að lýsa stríðsglæpum
sem framdir hafa verið í átökum víða
um heim, á þeirri forsendu að það sé
hlutverk viðeigandi dómstóla að skil-
greina hvaða stríðsglæpir falli undir
þá skilgreiningu.
Johnson sagði hins vegar að þegar
horft væri til þess sem Pútín Rúss-
landsforseti væri að gera í Úkraínu
væri það ekki langt frá skilgreining-
unni. „Það er engin furða að fólk er
að bregðast við eins og það er að
gera,“ sagði Johnson og bætti við að
hann teldi að alþjóðasamfélagið
myndi setja enn frekari refsingar á
rússnesk stjórnvöld í kjölfarið.
Bretar hertu þannig mjög á refsi-
aðgerðum sínum gegn Sberbank og
Kreditbankanum í Moskvu, og frystu
erlendar eigur þeirra, en áður höfðu
Bretar bannað vissa fjármagnsflutn-
inga hjá bönkunum. Þá er Bretum,
líkt og Bandaríkjamönnum, óheimilt
að fjárfesta í Rússlandi.
Bresk stjórnvöld lýstu því jafn-
framt yfir að þau myndu skera á öll
kaup á olíu og kolum frá Rússlandi
áður en árið er úti og hætta kaupum
á jarðgasi eins fljótt og mögulegt er.
Bretar ætla einnig að beita sér fyr-
ir því að G7-ríkin flýti fyrirætlunum
sínum um að losa sig undan því að
vera háð Rússum um orkugjafa, en
utanríkisráðherrar G7-ríkjanna ætla
að funda í Brussel í dag um frekari
refsiaðgerðir.
Stefna að samþykki í vikunni
Utanríkisráðherrar Evrópusam-
bandsríkjanna ræddu í gær tillögur
framkvæmdastjórnar sambandsins
að hertum aðgerðum, þær fimmtu
sem sambandið hefur sett á Rússa
frá því innrásin hófst. Gert er ráð fyr-
ir að aðgerðirnar verði samþykktar
síðar í vikunni, en tillögurnar fólu
meðal annars í sér bann við kolainn-
flutningi frá Rússlandi.
Heimildir AFP-fréttastofunnar
segja að dætur Pútíns séu einnig á
fyrirhuguðum svörtum lista sam-
bandsins, sem muni ná til 217 ein-
staklinga og 18 fyrirtækja eða stofn-
ana.
Fyrirhugaðar refsiaðgerðir sam-
bandsins voru ræddar á fundi Evr-
ópuþingsins í Strassborg í gær, og
sagði Charles Michel, forseti leiðtog-
aráðs sambandsins, að „fyrr eða síð-
ar“ myndi þurfa að banna allan inn-
flutning á olíu og jarðgasi frá
Rússlandi í ljósi þeirra stríðsglæpa
sem Rússar hefðu framið í Úkraínu.
„Við í ESB munum ekki snúa baki
okkar við þessu. Við munum horfast
beint í augu við raunveruleikann. Það
verða að vera, og það munu verða al-
varlegar afleiðingar fyrir alla þá sem
bera ábyrgðina,“ sagði Michel.
Josep Borrell, utanríkismálastjóri
ESB, greindi hins vegar frá því að
aðildarríkin hefðu greitt Rússum 35
milljarða evra í tekjur fyrir orku-
gjafa frá upphafi innrásarinnar. Á
sama tíma hefði sambandið veitt
Úkraínumönnum einn milljarð evra í
styrk til að kaupa vopn og hergögn
frá sambandinu.
Evrópuþingmaðurinn Guy Verhof-
stadt gagnrýndi mjög refsiaðgerðir
sambandsins og sagði þær vera sett-
ar á í of smáum skrefum til þess að
hafa áhrif. Verhofstadt fór fyrir hópi
212 Evrópuþingmanna, sem kölluðu
eftir því að leiðtogaráð sambandsins
kæmi þegar saman og samþykkti
„fullar refsiaðgerðir“ gegn Rússum.
Leggja þeir m.a. til að um 6.000 ein-
staklingar fari á svartan lista ESB,
sem og að kaup á jarðgasi frá Rúss-
landi verði stöðvuð án tafar.
Herða enn á refsiaðgerðum
- Bretar og Bandaríkjamenn frysta erlendar eigur Sberbank - Tvær af dætrum Pútíns settar á svart-
an lista í Bandaríkjunum - ESB muni þurfa „fyrr eða síðar“ að hætta að kaupa rússneskt jarðgas
AFP
Berlín Mótmælendur komu saman fyrir framan þýska þingið í gær til að
mótmæla aðgerðaleysi þess við að setja refsiaðgerðir á Rússa fyrir Bútsja.
Stríð í Evrópu