Morgunblaðið - 14.07.2022, Síða 30

Gústaf Adolf Skúlason
gustaf@99design.net
Fulltrúi Morgunblaðsins heimsótti
Håkan Groop í myndlistarstofu hans í
borginni Nyköping í Svíþjóð. Fyrsta
spurningin var um hann sjálfan og
hvernig leiðin bar hann til Nyköping:
Ég fæddist í Finnlandi í borginni
Vasa, í sænskumælandi hluta borg-
arinnar. Ég flutti
„til baka“ 9 ára gamall með for-
eldrum mínum til Svíþjóðar. Ég segi
til baka en Vasa var eitt sinn sænskt
landssvæði. Við fórum fyrst til Sigt-
una fyrir norðan Stokkhólm, þar sem
foreldrarnir bjuggu til æviloka. Sjálf-
ur flutti ég til Stokkhólms og vegna
allra myndlistanámskeiðanna sem ég
er með leituðum við hjónin að hent-
ugu húsnæði fyrir myndlist-
arnámskeiðin og krafan var að vera
ekki lengra burtu en tveggja tíma
keyrslu frá Stokkhólmi.
Verð á húsnæði er miklu ódýrara
fyrir utan höfuðborgina og við seld-
um húsið okkar í Stokkhólmi og
keyptum bóndabæ með góðri aðstöðu
í Sörmland, þar sem ég hef málað
margar landslagsmyndir og vorum
með myndlistarnámskeið þar í 9 ár.
Varstu með námskeið í
vatnslitamálningu?
– Upphaflega var ég með námskeið
í teikningu, sem er grunnur allrar
myndlistar og einnig í olíumálningu,
akrýl og svo vatnslitamálningu. Nú-
orðið eru flest námskeiðin í vatnslita-
málningu og ég bendi góðlátlega
nemendum á, að þeir hafi valið erf-
iðustu myndlistartæknina með því að
velja að nota vatnsliti. Sjálfur mála ég
helst með vatnslitum, því það er sú
myndlistartækni, sem ég hef ekki
fulla stjórn á. Þá horfa nemendurnir
á vatnslitamyndirnar mínar og spyrja
„jahá, hefur ekki fulla stjórn á, er
hann ekki að grínast?“
En þannig er það, að þegar vatn og
litarefni renna saman á pappírsörk,
þá er fullerfitt að hafa stjórn á blönd-
unni og stundum verður árangurinn
ekki sá, sem maður vill og spyr þá:
Hvað gerðist núna? Maður vaggar
pappírnum fram og til baka á ákveð-
inn hátt, málar aldrei hvítt heldur
notar hvítan pappírinn fyrir hvíta lit-
inn. Þess vegna er vatnslitamálning
ein erfiðasta myndlistartæknin og sá,
sem segist geta allt í vatnslitamálun,
hversu dugleg(ur) sem hann eða hún
er, fer ekki með satt mál. Maður lærir
nýja hluti allan tímann og eftir að
hafa málað í 45 ár, þá finnst mér
vatnslitamálun vera áhugaverðasta,
mest spennandi og jafnframt erf-
iðasta myndlistarformið, sem enn
veitir mér mótstöðu. Mála ég með ol-
íu eða akrýl eða tempera, þá hef ég
stjórnina, því ég get málað yfir, því
litirnir eru þekjandi. Hið minnsta
sem verður ekki eins og til er ætlast á
vatnslitamynd, þá er það gegnsætt og
jafnvel þótt maður máli yfir, þá sést
alltaf í það sem er undir.
Svo vatnslitamálning er afskaplega
sérstök tækni og mikill munur miðað
við t.d. olíu, þar sem hvíti liturinn
kemur oft síðast, því hann þekur yfir
dökku litina.
Ég held, að ég verði aldrei full-
ærður í vatnslitamyndlist.
Þú ert núna með myndlistarstofu í
miðbæ Nyköping, heldur sýningar og
námskeið, skreytir sögubækur o.fl.
með myndum þínum … hvað finnst
þér skemmtilegast að mála?
– Ég er nostalgískur og mála nú-
orðið mest landslag sem ég túlka á
minn eigin hátt, ég mála aldrei eins
og það sé ljósmynd, það er eigin list-
grein að taka góðar myndir. Náttúr-
an gefur mér kraft og síðan túlka ég á
minn eigin hátt og sjaldan verða það
sömu litirnir og ef þú skoðar mynd-
irnar mínar, þá er himinninn sjaldan
alveg heiðskír. Fólki finnst gaman á
sumrin þegar það er sól og blár him-
inn en það er ekki eins skemmtilegt
að mála það. Það verður að vera svo-
lítil spenna og tilþrif í myndunum.
Helst mála ég vetrarmyndir eins og
þú sér hér. Það hvítasta hvíta er sjálf-
ur pappírinn en skuggar og litabrigði
hvítunnar er blöndun vatnslita.
Hvernig stóð á því að þú byrjaðir
að mála listaverk?
– Já, það get ég þakkað móður
minni. Hún hafði tilfinningu fyrir að
teikna og mála þegar hún var ung. En
svo kom ég og tvær systur mínar í
heiminn og mamma varð upptekin af
því að sjá okkur farborða og lagði
myndlistina til hliðar. Í hennar kynslóð
var það algjör lúxus að geta verið lista-
maður og lifað af verkum sínum, hjá
mömmu var þetta tómstundagaman.
Ég byrjaði að teikna fimm ára gam-
all og uppáhaldsviðfangsefnið var fjöl-
skyldan Fred Flintstone. Ég vaknaði
stundum á nóttinni til að teikna þau.
Ég átti auðvelt með að flytja heila-
starfsemina frá vinstra helmingi heil-
ans yfir til þess hægra. Það er áhuga-
vert en ég kenni nemendum mínum að
æfa sig í að flytja frá vinstri helmingi
til þess hægra í heilanum, þar sem list-
sköpunin fer fram.
Í stressuðu samfélagi nútímans,
þar sem allt fer samkvæmt klukk-
unni, fer allt fram í vinstra helmingi
heilans. Fjármálafræðingar, banka-
starfsmenn og endurskoðendur vinna
mikið í vinstra helmingi heilans. Þar
verða þeir að vera, því hlutirnir verða
að vera skipulagðir og t.d. banka-
starfsmenn sem handleika milljónir
króna á degi hverjum, mega ekki
gera mistök. Fólk sem vinnur með
höndum eins og iðnaðarmenn vinna á
annan hátt og eru meira í hægri
helmingi heilans. Ég fullyrði að öll
hraust og eðlilega sköpuð börn fæð-
ast með jafna möguleika til þróunar í
bæði vinstri og hægri hluta heilans og
jafnvægi ríkir. Síðan ölumst við upp í
stressuðu samfélagi nútímans sem
þjálfar stöðugt vinstri hlutann á með-
an sá hægri fær ekki notið sín að
sama skapi. Þess vegna þarf að þjálfa
þann hluta til að fá jafnvægið til baka.
Fyrir mörgum árum gerði ég smá
tilraun, t.d. ef við líkjum vinnuálagi
heilans við klukku, þar sem hægri
helmingurinn er klukkan 12-6 og sá
vinstri frá klukkan 6-12, þá er ég
klukkan ellefu og klukkan eitt. Ég get
notað bæði vinstri og hægri hlutann
því samhliða listsköpun get ég unnið
skipulega, mætt á réttum tíma en ég
hef alltaf verið meira hægra megin,
því ég byrjaði að mála svo snemma.
Í hvert skipti sem vinkonur
mömmu voru í heimsókn sagði hún:
„Håkan, farðu og náðu í fínu teikning-
arnar, sem þú gerðir í gær og sýndu
dömunum.“ Á þeim tíma var ég hlýð-
inn strákur svo ég hljóp og sótti
teikningarnar og sýndi þeim. Vinkon-
ur mömmu voru mjög góðar konur,
því þær sögðu einum rómi: „En hvað
þetta eru fínar myndir hjá þér Håk-
an! En hvað þú ert duglegur Håkan!“
Ég drakk að sjálfsögðu í mig allt hólið
og að lokum hélt ég, að ég hlyti að
vera góður og teiknaði enn fleiri
myndir. Þetta varð því jákvæður
hringur fyrir mig.
Stærsta áskor-
unin er að mála
góðar vatnslita-
myndir
Eftir að hafa málað í 45 ár finnst mér
vatnslitamálun vera áhugaverðasta, mest
spennandi og jafnframt erfiðasta myndlist-
arformið, sem enn veitir mér mótstöðu.
Morgunblaðið/GS
Håkan Groop myndlistarmaður.
Sænsk vetrarmynd.
Ljósmyndir/GS
Ein mynda listamannsins, hvíti liturinn er sjálfur pappírinn.
Lundi sem Håkan málaði fyrir
Íslandsferðina.
Andrési Önd er margt til lista lagt.
30
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 14. JÚLÍ 2022
VIKUR
Á LISTA
2
1
3
1
1
2
3
3
2
8
ÞÚ SÉRÐMIG EKKI
Höfundur: Eva BjörgÆgisdóttir
Lesarar: Ýmsar leikraddir
NÁGRANNAVARSLA
Höfundur: Unni Lindell
Lesari: Birgitta Birgisdóttir
SORGIR
Höfundur: IngerWolf
Lesari: Þórdís Björk Þorfinnsdóttir
GURRAGRÍS - GEORGOGNÝJA
RISAEÐLAOGAÐRAR SÖGUR
Höfundar: Mark Baker, Neville Astley
Lesari: Vaka Vigfúsdóttir
ÞORSTI
Höfundur: Jo Nesbø
Lesari: Orri Huginn Ágústsson
SUMAR Í STRANDHÚSINU
Höfundur: Sarah Morgan
Lesari: Sólveig Guðmundsdóttir
SYSTIRIN Í STORMINUM
Höfundur: Lucinda Riley
Lesari: Margrét Örnólfsdóttir
ÞERNAN
Höfundur: Nita Prose
Lesari: Kristín Lea Sigríðardóttir
SKERIÐ
Höfundar: Áslaug Torfadóttir,
Ragnar Egilsson
Lesarar: Ýmsar leikraddir
EITRIÐ
Höfundur: IngerWolf
Lesari: Þórdís Björk Þorfinnsdóttir
1.
2.
3.
4.
7.
8.
6.
10.
9.
5.
›
›
›
›
›
-
-
TOPP 10
VINSÆLUSTU HLJÓÐBÆKURÁ ÍSLANDI
VIKA 27
Heimsókn listamanns