Skólavarðan - 2021, Síða 31

HAUST 2021 SKÓLAVARÐAN 31
Pétur Þorsteinsson / VIÐTAL
lauk fékk ég að ræða við Mr.
Pluckrose stundarkorn og spurði
meðal annars útí lestrarkennslu
í skólanum. Skólameistarinn var
alveg gáttaður á svo bjánalegri
spurningu. „Það hvarflar ekki að
okkur að kenna lestur. Sástu ekki
lestrarnámið í risaeðlustofunni?
Börn lesa það sem þau verða
að vita, hugsanlega með aðstoð
jafningja – en lestrarkennsla,
hvílík fjarstæða!“ Þannig tætti Mr.
Pluckrose ranghugmyndir mínar
niður, lið fyrir lið, og endaði á
spurningu sem breytti lífi mínu:
„Pétur, þú veist greinilega allt um
nám og kennslu. Segðu mér að
lokum hvað átta ára barn þarf að
vita?“ Við þeirri spurningu átti ég
ekkert svar, enda er það ekki til
þótt spakir menn hafi rótað ýmsu
uppsópi inn í doðranta og kallað
námskrár.
Um kvöldið var skemmtun í
skólanum þar sem bresk kráar-
stemmning frá miðri nítjándu öld
var endursköpuð. Mr. Pluckrose
var „Master of ceremonies“, í
kjólfötum með pípuhatt, í lítilli
stúku uppá vegg í salnum og
kynnti skemmtiatriðin á svellandi
kokkney ensku. Í forstofunni stóð
áma á stokkum og yfirkennarinn
hrópaði „Ale and cheese, buy ale
and cheese, the finest in London.
Ale and cheese!“ Skemmtiatriðin
voru frábær; nemendur og
kennarar, klæddir í samræmi við
tíðarandann, sungu dónalega
söngva og dönsuðu tvíræða dansa
og höfðu tileinkað sér viðeigandi
málýsku. Það var ekkert „fínt“ eða
„fágað“ enda breskar krár á nítj-
ándu öld engir guðsbarnastaðir.
Foreldrarnir voru í sjöunda himni,
með ölkrúsina og ostbitann, og
sungu með af hjartans list.
Fátæki skólinn í Fowler
Street er ekki síður eftirminni-
legur. Þar fékk ég að fylgjast
með kennslu ungrar konu frá
Íran. Nemendurnir voru þrjátíu
og þrír og skiptust í þrjá jafna
hluta – þriðjungurinn var frá
Bangladesh, annar kínverskur
og sá þriðji bresk lágstéttarbörn.
Kennarinn kunni hvorki bengal-
mál né kínversku og bresku
börnin höfðu mjög takmarkaðan
orðaforða, hugsanlega þúsund
til fimmtánhundruð orð, sagði
kennarinn mér. Daginn sem
mig bar að garði var lokaæfing
í bekknum fyrir ferð á mark-
aðinn. Sumir seldu ávexti og
grænmeti úr pappír, aðrir keyptu
fyrir pappírspeninga. Allir höfðu
skrapað saman fáeina skildinga til
að nota daginn eftir í alvörunni.
Þarna var verið að kenna börnum
að lifa og bjarga sér, nær mállaus
í framandi menningu. Þetta
er sennilega fínasta skólastarf
sem ég hef upplifað og frá þeirri
stund að ég gekk uppnuminn út
á götuna hefur aldrei hvarflað að
mér að væla undan erfiðleikum
í íslenskum skólum. Það er allt
hægt ef vilji er fyrir hendi og ef
kennarar mega og þora að hafna
stöðluðum aðferðum.
Heimsókn í hina dýrðlegu há-
skólabókabúð, Dillons, var einnig
notadrjúg. Ég sankaði að mér
bókum um uppeldisheimspeki og
gagnrýnið skólastarf og las eins og
óður maður á stamkránni minni
og hótelinu. Þarna mótuðust
hugmyndir mínar að stórum
hluta. Ég skildi loksins að það
skiptir næstum engu máli hvað
lítil börn gera í skólanum, en öllu
máli hvernig þau gera það sem
þau gera og hvers vegna þau
gera það sem þau gera. Hvernig sú
uppgötvun birtist í starfi Grunn-
skólans á Kópaskeri er efni í aðra
grein.
Eftir að ég settist í helgan
stein vorið 2009 hef ég helgað líf
mitt andófi gegn útskúfunar- og
refsihyggju, einkum í svokölluð-
um fíkniefnamálum. Ég tel það
heilaga skyldu skólamanna að
verja ungt fólk fyrir árásum og
ofsóknum valdstjórnarinnar. Það
er ófyrirgefanlegur glæpur að færa
tugi þúsunda ungmenna á saka-
skrá fyrir brot gegn kemískum
kreddum sem eiga sér enga stoð
og leysa engan vanda. Vonandi sér
fyrir endann á því þjóðargeðrofi
að reka fíknistríð gegn ungu fólki
og hampa þeim sem á því traðka.“
 X Hverju ertu stoltastur af ef þú
lítur til baka? Einhver eftirsjá?
„Ég hef ekki tamið mér að
vera stoltur af verkum mínum,
enda ekkert tilefni til þess. Ég hef
lifað og unnið mér til skemmtunar
og uppskorið ríkulega. Ég hef lagt
hvern kafla að baki eins og gamalt
dagblað í bréfakörfuna, svo ég
steli ögn frá Sigfúsi Daðasyni.
Stundum sé ég dálítið eftir því að
hafa álpast út í að stofna Imbu
– tölvumiðstöð skóla og síðar
Íslenska menntanetið. Eftir á að
hyggja var það gagnslítið brölt og
kostnaðarsamt. Það var forvitnileg
reynsla að njóta útskúfunar eftir
hrun Menntanetsins en ég mæli
ekki með henni. Það var hins
vegar lærdómsríkt að fá tækifæri
til að heimsækja annan hvern
skóla á Íslandi og upplifa hversu
andi þeirra var ólíkur frá skóla
til skóla. Sums staðar var andinn
svo glaður að ég átti rétt eins von
á að það streymdi rauðvín úr
kaffikönnunni á kennarastofunni.
Í öðrum var hann svo þungur
og lamandi að mér fannst sem
Glámur sæti á mæniásnum og
berði fótastokkinn.
Ég játa að ég er stoltur af
nemendum mínum og ég er
þakklátur fyrir að hafa fengið
að vera samferða þeim um hríð.
Þeir eru farsælt og gott fólk sem
spjarar sig vel í lífinu. Oft var
ég spurður hvernig ég héldi að
nemendum úr svona skóla myndi
reiða af í hörðum heimi. Ég bað
spyrjendur jafnan að ræða við mig
eftir þrjátíu og fimm ár. Þá væri
hið endanlega námsmat komið
fram. Ég er sáttur við útkomuna.
Ég skildi loksins
að það skiptir
næstum engu
máli hvað lítil
börn gera í skól-
anum, en öllu máli
hvernig þau gera
það sem þau gera
og hvers vegna
þau gera það sem
þau gera.
https://skolathraedir.is/tag/
petur-thorsteinsson/