Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2008, Side 18

18 - Sjóm­annablaðið Víkingur­
að samræma veiðiskap, afla og sölustað.
Bezt var að fara með ýsu, þorsk og flatfisk
til Englands, einkum Fleetwood, Grimsby
eða Hull. Þar fékkst bezt verð fyrir þess-
ar tegundir. Lítið þýddi að bjóða upp á
annað og var öðrum afla gjarnan hent, ef
selja átti í Englandi.
Fyrir Þýskaland var hirtur allur fiskur
enda lítill verðmunur á til dæmis karfa,
ufsa og þorski. Þar var ýmist landað í
Cuxhaven, Bremerhaven eða Hamborg.
Ég var oft 1. stýrimaður eða skipstjóri í
lok togaraferilsins. Í söluferðum erlend-
is var það hlutverk 1. stýrimanns að
fylgjast með á markaðnum og hafa auga
með löndunarteymunum, svo að þau
stælu ekki mjög miklu af fiskinum. Ekki
mátti maður heldur vera og strangur eða
smámunasamur, því að þá gat allt farið í
hnút.
Englendingarnir voru bíræfnari og áttu
til að taka flatfisk og setja hann inn á bert
holdið, áður en þeir fóru í land.
Einhverju sinni blöskraði 1. stýrimanni
bíræfnin og bannaði löndunarteyminu að
taka með sér fisk í land. Teymið var ekk-
ert að orðlengja það og sem einn maður
gengu þeir upp úr lestinni og neituðu að
landa svo að þá þurfti að fara að semja og
gerðu menn það. Ekki var um annað að
ræða. Mikið var í húfi.
Síðan þótti okkur það
skásti kosturinn að horfa
í gegnum fingur sér með
þennan stuld.
Þetta hefur verið eins
konar aðstöðugjald, sem
þurfti að greiða. En svo
var veitt í salt og landað
hér heima.
Á veiðum í salt var
aðeins hirtur þorskur og
ufsi, sem sagt botnfiskur.
Öllu öðru var sópað í
sjóinn aftur og eins því,
sem ekki náði máli og
þótti ekkert tiltökumál.
Saltfiskmarkaðir vildu hafa þetta svona.
Einstaka menn hirtu ef til vill smælkið,
ef færi gafst, gerðu að og hengdu upp til
þurrkunar eða til að hafa í soðið. Væri
hins vegar veitt í ís fyrir heimamarkað
var allt hirt.
Skammaðist sín fyrir að ná í
kaupið
– Svo var það karfinn?
– Karfaveiðarnar voru sérstakur kafli
veiðisögunnar. Karfi var mikið veiddur
í bræðslu. Það voru gríðar stór köst á
meðan var verið að klára miðin og var
karfanum mokað í lestina með haus og
hala ásamt öllu innvolsinu og sett í ís.
Karfaslóðir við Ísland voru aðallega vest-
ast á Jökultungunni, á hryggnum djúpt
vestur af Breiðafirði og í Víkurálnum úr
af Barðanum.
Einnig voru fengsæl mið um hríð við
austur- og vestur Grænland og síðan við
Nýfundnaland, þar sem veiddist afar vel
um tíma. Siglingar þangað voru þó við-
sjárverðar einkum á heimleið með fulla
lest og afla á þilfari, og hörmuleg slys
nokkur, en muna má, að togarinn Júlí
fórst þar 1959 með allri áhöfn í ofsaveðri
líklega af völdum ísingar.
Í síðasta veiðitúr á karfa, sem ég fór, tók
það okkur 62 tíma að fylla lestar og setja
á dekk um 270 tonn. Það var á togar-
anum Fylki.
– Vistin á vélbátnum Ásbirni hefur
verið ólík togaravistinni?
– Við síldveiðar á Ásbirni gekk ég í
öll störf og leysti alla af eftir þörfum.
Við lögðum upp á Seyðisfirði og fengum
einhverja síld. Ég minnist þess, að ég
skammaðist mín fyrir að ná í kaupið,
sem mér þótti hátt miðað við þá vinnu,
sem lögð var fram. Miðað við vistina á
togurunum var þetta munaðarlíf á síld-
veiðibátnum. Engan þátt tók ég í löndun
en dútlaði þess í stað við lagfæringar á
nótinni. Það voru engar erfiðar bætingar
á nótinni miðað við á viðgerðir á netum
togaranna. Þetta var sældarlíf.
Fóturinn ekki enn af
– Sældarlíf var það svo sannarlega ekki
alltaf hjá honum frænda mínum, þegar ég
lít yfir þá vegferð hans sem hann hefur
sagt frá í þessu ágripi af sjóferðasögu
Rafn verðlaunahafi og fráfarandi formaður Briddsfélagsins ásamt
makker sínum, Júlíusi Guðmundssyni, Helga Hallgrímssyni við-
takandi formanni, Helga Seljan fyrrum alþingismanni og frú.