Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2008, Qupperneq 19

sinni. Fleira hefur á daga drifið svo sem
umsjón með endurbótum er borð voru
hækkuð á lunningu togara þannig að
auðveldara væri að vinna á dekki. Hann
fór í land skömmu áður en trollin voru
fyrir alvöru tekin inn að aftan og þá
breyttist margt, ekki sízt vinnuaðstaða og
vistarverur skipverja.
Hvort tveggja mátti líka batna.
Ég skynja það í þessu spjalli, að oft hefur
glaðværðin ráðið ríkjum um borð en
einnig hefur harmur verið kveðinn að
mönnum af völdum slysfara eða af öðrum
orsökum. Eitt sinn mátti hann sigla tog-
ara frá Vestmannaeyjum til Reykjavíkur
með alla áhöfnina óstarfhæfa vegna
áfengisdrykkju um borð og tveir félagar
hans létu sig hverfa í hafið að hans dómi
eftir að örvæntingin hafði borið þá ofur-
lið og einkalífið komið í rúst. Þeir höfðu
ekki lengur áhuga á þessari jarðvist.
Ég skynja líka, að honum finnst þessi
saga, sem hér hefur verið sögð, vera
léttvæg samanborið við þá sjúkdóma,
sem hann hefur sjálfur átt við að stríða
um ævina. Nú er af annar fóturinn
við hné, hinn er hálf lélegur, þrálátar
lungnabólgur hafa gert honum lífið erfitt,
krabbamein í lungum og raddböndum
sömuleiðis. Það er býsna grunnt á kald-
hæðninni og hann segir að bragði:
– Það var þegar þeir voru að saga af
mér löppina uppi á Landspítala, að ég
vaknaði við sagarhljóðið. Hafði verið létt-
svæfður og mænustunginn þannig að ég
var tilfinningalaus en engu að síður var
heldur ónotalegt að vakna upp við þetta
sargandi hljóð áður en af var fóturinn
að fullu, svo að ég segi við læknateymið,
sem stóð yfir mér: „Nú hver andskotinn
er þetta, eruð þið ekki búnir að þessu
enn?“
Þessi ótímabæra athugasemd mun eitt-
hvað hafa truflað athöfnina í bili, ég fékk
annað létt skot og verkinu tókst að ljúka
eins og upphaflega stóð til.
Botnvarpan skaðræðisverkfæri
Kannski er þetta táknrænt um hvernig
hann hefur sigrast á þessum meinsemd-
um öllum eins og háskanum á sjónum.
Lífeyririnn er heldur ekki ríkulegur
en þó nægjanlegur til að lifa sæmilega.
Annar aðal lífeyrissjóður hans varð gjald-
þrota eftir að hann hafði greitt í hann
í áraraðir. Úr honum fékk hann í lokin
eingreiðslu sem nam hálfum öðrum mán-
aðarlaunum. Eins konar þakklætisvottur
fyrir ósérhlífið strit á áranna rás. En lífið
heldur áfram sem betur fer.
Það var fróðlegt fyrir mig, landkrabb-
ann að upplifa með honum frænda
mínum þetta líf og þessa sögu, sem að
vissu leyti var líka saga þúsundanna á
fyrri helmingi síðustu aldar. Þeir tímar
eru nú liðnir og koma að líkindum ekki
aftur.
Ég spyr undir lokin hvor hann telji
að við höfum farið vel með auðlindina
okkar, fiskimiðin og hafsbotninn.
Hann segir botnvörpuna skaðræð-
isverkfæri, sem plægi og slípi botninn.
Umturni öllu, sem fyrir er. Festur, sem
þekktar voru, hafi horfið og slípast niður
eftir að oft var búið að trolla yfir þær.
Uppvaxtarstöðvar þurfi skilyrðislaust
að friða og hann telur, að hvali þurfi að
drepa til að halda jafnvægi í lífríkinu.
Græðgin má þó ekki bera okkur ofurliði.
Hún er hins vegar að gera það. Sjómenn
hafa tilhneigingu til að
reyna að ná í sem mestan
afla með öllum tiltækum
ráðum. Það er eðli fiski-
mannsins. En meðalhófið
er að sjálfsögðu bezt, þegar
frá líður og ekki gengur að
kalla yfir sig fordæmingu
alþjóðasamfélagsins, sem
nú hefur gert athugasemdir
við notkun botnvörpunnar
vegna þess skaða, sem hún
veldur á lífríkinu.
Niðurlag
Með þessari athugasemd
frænda míns um meðalhóf-
ið vil ég ljúka þessari fróð-
legu samantekt. Saga síðu-
togaranna er mikilvægur
kafli í atvinnusögu Íslands.
Full ástæða er til að halda
til haga vitneskju um
hvergi staðið var að verki
um borð í þeim. Er veldi
síðutogaranna var sem
mest stóð fiskfang undir
framþróun og velmegun í
landinu og sjávarfang var
um 90% útflutningstekna
þjóðarinnar.
Saga mannanna um borð
er ekki síður áhrifamikil og athyglisverð.
Þótt tímarnir breytast og og nú haf
aðrar greinar leyst sjávarútveg að hluta
til af hólmi breytist saga þessara manna
ekki. Þeir voru á margan hátt kjölfestan
í atvinnulífinu, sem stóð undir þeirri
framþróun, sem síðar varð.
Hann frændi minn er hluti af þessari
sögu. Þetta var skemmtileg upplifun og
ég þakka honum fyrir að hafa veitt mér
hlutdeild í henni..
Sjóm­annablaðið Víkingur­ - 19